Titulus 1

Florentinus libro tertio institutionum Sponsalia sunt mentio et repromissio nuptiarum futurarum.

Ulpianus libro singulari de sponsalibus Sponsalia autem dicta sunt a spondendo: nam moris fuit veteribus stipulari et spondere sibi uxores futuras.

Florentinus libro tertio institutionum Unde et sponsi sponsaeque appellatio nata est.

Ulpianus libro 35 ad Sabinum Sufficit nudus consensus ad constituenda sponsalia.

Denique constat et absenti absentem desponderi posse, et hoc cottidie fieri:

Pomponius libro 16 ad Sabinum Haec ita, si scientibus his qui absint sponsalia fiant aut si postea ratum habuerint.

Ulpianus libro 36 ad Sabinum Si puellae tutores ad finienda sponsalia nuntium miserunt, non putarem suffecturum ad dissolvendam nuptiarum spem hunc nuntium, non magis quam sponsalia posse eos solos constituere, nisi forte omnia ista ex voluntate puellae facta sint.

Paulus libro 35 ad edictum In sponsalibus nihil interest, utrum testatio interponatur an aliquis sine scriptura spondeat.

In sponsalibus etiam consensus eorum exigendus est, quorum in nuptiis desideratur. Intellegi tamen semper filiae patrem consentire, nisi evidenter dissentiat, Iulianus scribit.

Gaius libro 11 ad edictum provinciale Furor quin sponsalibus impedimento sit, plus quam manifestum est: sed postea interveniens sponsalia non infirmat.

Ulpianus libro 35 ad edictum Quaesitum est apud Iiulianum, an sponsalia sint, ante duodecimum annum si fuerint nuptiae collatae. Et semper Labeonis sententiam probavi existimantis, si quidem praecesserint sponsalia, durare ea, quamvis in domo loco nuptae esse coeperit: si vero non praecesserint, hoc ipso quod in domum deducta est non videri sponsalia facta. Quam sententiam Papinianus quoque probat.

Ulpianus libro tertio disputationum In potestate manente filia pater sponso nuntium remittere potest et sponsalia dissolvere. Enimvero si emancipata est, non potest neque nuntium remittere neque quae dotis causa data sunt condicere: ipsa enim filia nubendo efficiet dotem esse condictionemque extinguet, quae causa non secuta nasci poterit. Nisi forte quis proponat ita dotem patrem pro emancipata filia dedisse, ut, si nuptiis non consentiret, vel contractis vel non contractis repeteret quae dederat: tunc enim habebit repetitionem.

Iulianus libro 16 digestorum Sponsalia sicut nuptiae consensu contrahentium fiunt: et ideo sicut nuptiis, ita sponsalibus filiam familias consentire oportet:

Ulpianus libro singulari de sponsalibus Sed quae patris voluntati non repugnat, consentire intellegitur.

Tunc autem solum dissentiendi a patre licentia filiae conceditur, si indignum moribus vel turpem sponsum ei pater eligat.

Paulus libro quinto ad edictum Filio familias dissentiente sponsalia nomine eius fieri non possunt.

Modestinus libro quarto differentiarum In sponsalibus contrahendis aetas contrahentium definita non est ut in matrimoniis. Quapropter et a primordio aetatis sponsalia effici possunt, si modo id fieri ab utraque persona intellegatur, id est, si non sint minores quam septem annis.

Modestinus libro singulari de enucleatis casibus Tutor factam pupillam suam nec ipse uxorem ducere nec filio suo in matrimonio adiungere potest. Scias tamen, quod de nuptiis tractamus, et ad sponsalia pertinere.

Ulpianus libro tertio ad legem Iuliam et Papiam Oratio imperatorum Antonini et Commodi, quae quasdam nuptias in personam senatorum inhibuit, de sponsalibus nihil locuta est. Recte tamen dicitur etiam sponsalia in his casibus ipso iure nullius esse momenti, ut suppleatur quod orationi deest.

Gaius libro primo ad legem Iuliam et Papiam Saepe iustae ac necessariae causae non solum annum vel biennium, sed etiam triennium et quadriennium et ulterius trahunt sponsalia, veluti valetudo sponsi sponsaeve vel mortes parentium aut capitalia crimina aut longiores peregrinationes quae ex necessitate fiunt.

Ulpianus libro sexto ad edictum In sponsalibus constituendis parvi refert, per se (et coram an per internuntium vel per epistulam) an per alium hoc factum est: et fere plerumque condiciones interpositis personis expediuntur.