Titulus 7

Ulpianus libro secundo ad legem Iuliam et Papiam Quae in concubinatu est, ab invito patrono poterit discedere et alteri se aut in matrimonium aut in concubinatum dare? Ego quidem probo in concubina adimendum ei conubium, si patronum invitum deserat, quippe cum honestius sit patrono libertam concubinam quam matrem familias habere.

Cum Atilicino Sentio et puto solas eas in concubinatu habere posse sine metu criminis, in quas stuprum non committitur.

Qui autem damnatam adulterii in concubinatu habuit, non puto lege Iulia de adulteriis teneri, quamvis, si uxorem eam duxisset, teneretur.

Si qua in patroni fuit concubinatu, deinde filii esse coepit vel in nepotis, vel contra, non puto eam recte facere, quia prope nefaria est huiusmodi coniunctio, et ideo huiusmodi facinus prohibendum est.

Cuiuscumque aetatis concubinam habere posse palam est, nisi minor annis duodecim sit.

Paulus libro 12 ad legem Iuliam et Papiam Si patronus libertam concubinam habens furere coeperit, in concubinatu eam esse humanius dicitur.

Marcianus libro 12 institutionum In concubinatu potest esse et aliena liberta et ingenua et maxime ea quae obscuro loco nata est vel quaestum corpore fecit. Alioquin si honestae vitae et ingenuam mulierem in concubinatum habere maluerit, sine testatione hoc manifestum faciente non conceditur. Sed necesse est ei vel uxorem eam habere vel hoc recusantem stuprum cum ea committere:

Nec adulterium per concubinatum ab ipso committitur. Nam quia concubinatus per leges nomen assumpsit, extra legis poenam est, ut et Marcellus libro septimo digestorum scripsit.

Paulus libro 19 responsorum Concubinam ex sola animi destinatione aestimari oportet.

Paulus libro secundo sententiarum Concubinam ex ea provincia, in qua quis aliquid administrat, habere potest.