Liber I, Quaestio 25
Quaestio 25
Praeterea considerari oportet ista 28 distinctio ad praecedentia continuatur postquam magister determinavit de proprietatibus proprie propris nunc vult determinare de proprietatibus non ita propris et dividitur in duas partes secundum quod duae sunt humori proprietates quia primo tractat de prima 2o de secunda tunc 2a pars incipit in 29 distinctione est parterea aliud novum prima pars dividitur in tres partes quia primo tractat deingenti proprietate seu notione
¶ 2o degeniti ab ingeniti distinctione et 3o de ipsius geniti conditione tunc 2a pars incipit ibi illud etiam tateri non oprtem ibi Sciendum quoque et sequitur tunc 29 distinctione Est praeterea aliud non in qua tractat de 2a proprietate vel notione quae est communis spiratio Et dividitur in tres partes quia primo magister ostendit huius nominis principium multiplicem acce ptionem
¶ 2o ponit circa hoc qualiter hic accipi debeat suam intentionem Et 3o ponit suae intuitionis declare tunc 2a pars est ibi et pater ab aeterno 3a ibi omnium igitur quae sunt et haec est sententia in generali
¶ trum pater aeternus suum producens incommutabile verbum et vietur proprie posset dici eius principium argculo primo quod non quia in deo non unitur est patris verbum igitur quaestio falsa consequentia nota antecedens probatur quia respectu cuiuslibet dicere vel inttlenetile est dicare verbum sed plura sunt dicere et intelligere in deo igitur plura erunt verba aio satis non videtur minor est aselmim modoniam capitulo 6 2 ubi agit quod quaelibet persona se ipsam dicit
¶ 2o sic nullum est in divinis verbum igitur quaestio falsa consequentia nota quia si esset aut diceretur proprie essentialiter autem relative non relative tamen primo quia est actus intellectus secundum sui manifestationem quae non dicuntur relative tum 2o quia 2rum augustinum de trinitate libro 15 capitulo 19 verbum est cum amore notitia sed notitia non dicitur relative tamen 3o quia 2m eundem in eodem libro 15 capitulo 13 verbum ex scientia arguitur ginguitur sed scientia non dicitur relative nec dicitur essentialiter verbum quia 2m augustinum 15 de trinitate capitulo 17 In hac trinitate non dici verbum nisi filius et libro 6 capitulo 2 pater et filius non simul ambo verbum sed solus filius verbum
¶ 3o sic in divinis nullum est principium igitur quaestio falsa consequentia not antecedens probatur igitur quia vel esset per conperationem ad intra vel ad extra vel utrumque non primum tum primo quia principium et primum idem sunt 2m piosophum libro poesteriorum
Cum 2o quia principium et causa idem sunt 4et 5 methamae se non est causa ad intra igitur nec principium nec potest dici 2m quia non videtur quare potius dicatur principium producendo ad extra potius quod ad intra cum causatur tum tam perfecte adintra producat sicut ab extra nec m videtur posse dici quia tunc vel diceretur principium aequivoce vel univoce adintra et ad extra sed quodcumque detur videtur esse inconveniens quare quaest idetur falsa
¶ In oppositum est litera megr et beati augustini in pluribus capitulis et 7 2 29 dicndum sicut planae potest patere lecun tiquia singule perficule quaestionis satis calare possunt haberi
¶ prima conclusio uunicus est terminus actionis intellectualis divinae vel paternae emanans ab ipso intelligente sed actum manens meo alterius et sui declativus probo istam conclusionem sic quia si non seque quod paterius intellectus non plene se intellexisset quod est falsum / et quia sequitur quod talis potentia non summe ac tuata esset et quod intellectus intrinsece se ret poons
¶ 3o quitur quod talis terminuo n foret productus de plena intellectus secunditate et quaelibet concepta ab ea intrinseca perfectio quod est falsum igitur etc
¶ contra istam conclusionepotet argui per rationem tatta in primo principali et potest confirmari ex dictis venerabilis anusimi monlionm 4o capitulo ubi inquit anselmus rem cogitari cuius me moriam heremus hoc est mente eam dicere sed certum est quod in deo plurast dicere igitur et plures truium intellectuales igitur conclusio falsa
¶ Ad istam dico quod non omne dicere neque omne intelligere large et comuniter loquendo de hiis terminum habet sicut supra in quandam conclusione sciliet distinctione 6 conclusionem 2a dixi sic etiam dicit doctor subtilis detio infra 32 insolutione cuiusdam argument et probat per anshemum modoon capitulo primo et doctor sollemp parte prima arguituor 2o quaestione
¶ primum corollarium unicum est verbum patris quo dicit quidquid dicit probatur nam unicus est terminus actionis intellectualis divinae vel parateriae emanans ab ipso intelligente 2m actu istum etc ut dictum est in conclusione sed verbum patris est huius igitur corollarium verum maior est conclusio informa et minor est doctoris sollempnis ubi supra
¶ contra Contra istud corollarium arguitur 2t specia contra rationem eius ex dictis sancti thomae contra gentiles capitulo 11 et etiam dictis aliorum doctorum qui verbum ut describitur generaliter non dicunt esse terminum intellionis emanentem ab intelligente et arguitur sic hoc est verbum in trinis quod per se et primo significatur per verbum ex terins sed quidditas rei ut intelliecta est illud igitur corollarium falsum maior est beati augustini 15 de trinitate capitulo 11 de magius vel 25 de parvis verbum sonat significatum est ubi quod initus lucet cui magis competit notan minor videtur esse beati augustini contra de trinitate capitulo 24 de parvis dicentis Cum diffinitio quid sit temporantia hoc est verbum eius
¶ ad istam rationem dico primo quod ratio reducitur contra eos faciendo aliam b sub maiori quae est boeta super illo primo per yas Sunt igitur ea quae sunt in voce earum etc obiecti dicit expresse quod nomna intellectum rei significant et rem
¶ 2o dico quod res intellectua non est nisi bum sed potius aliquid productum ex intellectione pro quo est dictum allex inde memoria rerum difficitivum propositione 29 dicens nichil rei tune cognosatur relinquitur in intelligertea sed per praesentiam rei nomi aliquod sit in ea quod tamen non esset si res esset verbum quia verbum relinquitur in intelligentiam
¶ 3o dico ad minoris probationem ubi etiam ex dictis augustini bene intellectius sequitur contra ebeos nam rem difficitr non est res diffinita ut intellecta igitur si rem diffine est verbum rei sequitur quod verbum rei non erit ipsa res unde ad formam verborum dico quod diffinitio est rei verbum sed numquam nisi quain est diffinentis actus vel intellectionis terminus subtilis contra idem dictum corollarium videtur esse dictum basilii sernmone 3o de spiritu sancto ubi dicit sicut filius se habet ad patrem eodemo spiritus se habet ad filium et propter hoc dei quidem verbu filius verbum aut filii spiritus sanctus igitur videtur quod non unicum sit verbum quod est contra corollarium / Ad istud potest dici sed quod dicit beatus thomas quaestione 4 de veritate articulo 4 i quod graeci usi sunt nomiine urbi et etiam ymaginis pro omni eo quod procedit in divinis et sic spiritus sanctus dicitur verbum sed tamen proprie novi ubi dicitur deo quod procedit ab intellectu non procedit non potest dici verbum nisi menthaphorite Eex quo patet quod vasilius non proprie sed potius methaltate usus est hoc nomnen verbum et sic non facit contra dicta in corollario isto primo
¶ 2m corollarium contra doctoris subtilis libro primo distinctione 27 quaestione prima verbum non est actus intelligendi sed est terminus actus dicendi probatur quia si non esset verum sequitur quod actio esset terminus actionis quod etiam 2m eum est falsum ut patet supra distinctione 3 quaestione a ultra circa finem et consequentia probatur quia ubicum quod augustinus loquitur et alii de verbo rationem trinum sibi attribuunt igitur si erit actus intelligendi sequi proposioum
¶ Contra illud corollarium arguitur quia si hoc esset verum sequitur quod intellectio esset productiva quod est falsum consequens falsum quia tunc esset inpossibile intelligere eam et non esse terminum ut productum per ipsam quod est falsum
¶ ad istam rationem dico primo quod doctor quantum ex verbis haberi potest non videtur consequentis loqui in ista materia quaestione ultimo 3 distinction circa fine et qui prima 27 distinctione in primo loco dicit haec verba non enim intelligibile quod sit intellectio vel volitio et non sit alicus terminum hoc autem competit actioni pro patriae dicte ut transeat in aliquid ut in terium hic aut videtur dicere oppositum cum videtur posse salvari quia non omnis terminus intellectionis est terminus productus per intellectione
¶ 2o dico ad rationem si consequens primum sumitur parti o culariter concedo consequens si universaliter nego consequentiam nec horum oppositio ipse probat
¶ 3m corollarium licet prima in divinis persona sit intellectio actualis infinita non tamen debet concedi quod eius intelliecclesiae actualis sit qui genita prima pars patet quia est deus cui quaelibet perfectio formaliter debetur simpliciter infinite
¶ 2a pars quae est contra doctrinam subtile distinctione supra 27 quaestione 2 circa finem in solutione 3ae rationis probatur tamen primo quia non est quasi verbum tum 2o quia est formaliter ingenita tum 3o quia non est quasi originata
¶ Contra istud corollarium arguitur et tactum est argumentum in primo principali intellectio formaliter est in patre igitur et verbum et per consequens intellectio genita primum antecedens patet et coeria probatur quia qua formaliter competitis amor volitioni tam formaliter competit verbum intellectioni sed non est volituio ad intra sive amor producto igitur nec intellectio sie ubio genita
¶ Ad istam dicitur quod consequentia non valet quia non dico quod intellectio sit verbum sed terminus intellections Et tamen probatur quod non sit volitio si ne amore si intelligitur hoc fit non est volitio quoniam sit amor productus tunc est falsa
¶ Si autem inte sic non est volitio sine amore producto vel producente ut hic est non sic non vel compula formalis sed originalis tunc distinctive sic potest concedi sed tunc non concluditur contra praedicta et hoc loquendo ad huc large de amore tunc concedi potest quod non est volitio qui sit amor productus vel producens nec tamen re qui quod sit nrductus per illud idem suppositoum quoditum est amor unde spiritus sanctus est volitio quod dammo in divinis et est amor productus non tamen per amorem qui personaliter vel suppositaliter sit ipse / 2o conclusio quavis nullum verbum essentiale et me absolutum tamen verbum personale perfectum et proprium est in divinis confitendum probat partem probat doctor solemp parte prima articulo 40 quaestione 7 per totum Et doctor sanctus parte prima quaestione 34 articulo Et confirmatur per augustinum 15 de tui capitulo 17 In hac trinitatis non dicitur verbum nisi filius et 6 de trinitate capitulo 2 pater et filius non simul ambo verbum sed solus filius verbum
¶ ad idem est augustinum 7 de trinitate capitulo primo pater non dicitur verbum sed filius Et eodem libro 2o 15 et 17 capitulis multa pro hac conclusione ponit Ex quibus etiam 2a pars patet et probat totam conclusionem Egidius et a distinctione primum partem 2a prima et 2a conclusionibus
¶ Contra istam conclusionem sunt rationes tacte in 2o principali Et confirmatur per dictum quodam basilii super illo ad haebris primo portas omnia verbo virtutis ubi dicit quod spiritus sanctus sit verbum filii / Ad ista respondetur et primo ad primum in principali cum dicitur quod est actus intellectus 2m sui manise stationem concedo sed tamen haec non e conpleta ratio ipsius sicut patet ex prima conclusione Et similiter dicitur ad 2m ibidem quod verbum amore concipi Et ad 3m cum dicitur quod verbum ex scientia ginguitur
¶ Ad confirmationem respondet doctor sanctus et bene ubi supra quaestione 2 quod basilis verbum ibi figuative et inproprie supra sit secundum quod patet ex glosa ibi dem et supera in corollari primo primae conclusionis istius quaestionis
¶ primum corollarium verbum patris aeternum non solum est aretus omni potentis operativa sed etiam notitia omnis veri Inquantum verbum aeternum d clativa prima pars est augustinum 6 de terinum c ulterius ubi dicit quod est arur omni potentis dei plena omnium rationum viventium 2a pars est augustinus 83 questionibus quaestione 6 super illo in principio erat verbum ubi dicit in hoc loco melius verbum interpetatur quam rationem ut significetur non solum ad patrem respectus sed ad ista etiam quae per verbum facta sunt operativa potentia Confirmatur illa de termini capitulo 11 micium omnis operis verbum sed micium admitiatum habet regulum igitur etc pro hoc corollario sunt dicta doctoris solempnis parte 2a summe articulo 7o qantione 5
¶ Contra istud corollarium quia filius eo verbum quo filius et eo filius quo filius sed filius ut filius diminuius non dicit rationem potentiam operativam nec artem de clativam igitur nec verbum Ad ista rationem dico primo cum anselmus monogion 3 uno eodemque verbo dicit deus pater se ipsum et quaecum facit Et modum 34 opus quod fit 2m aliquam arte non so quando sit verum ante quod ficit et postquam dissolvitur semper est in ipsa arte non aliudquod quod est ares ipsa per hoc patet quod augustinus nolint negare filium esse arce patris declatinvam licet non appareat in hoc nomine filius nec vult alitur dicere augustinis nisi sicut filius in divinis dicitur notionaliter sic etiam verbum quod concedo in ista 2a conclusione sicut patet nec hoc est contra sed potius proimae
¶ 2m corollarium divinum verbum non solum ad patrem aeternum sed ad omne possibile habet incommutabile realem et necessarium respectum contra doctoris subtilis distinctione 27 quaestione 3 circa finem Et aegidium dstiectione 27 parte et quaestione 4 in solutione etiam argumenti principalis patet istud corollarium ex primo corollario et dictis an gustini anselmus adductis in solutione iam facta pro eodem sunt dicta augustini 7 de trinita capitulo 11 de parvis et t 2o de magnis et 15 de tritate capitulo 14 pro isto 2o corollario sunt dicta sancti thomae quaestione 4 de veritate articulo 5 ubi dicit hoc nomen verbum inponitur ad significandum aliquid ab solutum cum abiquo respectu adinctio et infer principaliter et quasi per se verbum refertur ad patrem sed ex consequenti et quasi per accidens refertur ad creaturam
¶ Contra istud corollarium si corollarium est verum vel igitur idem erit respectus filii seu ubi quae habet ad patrem et ad res possibiles vel alius et alius si alius igitur duo distincti respectulerunt ubi ymo infiniti quia non videtur quod unicum reateituum habeat ad omnia possibilia et sic respectu cuiuslibet possibilis habebit distinctum regulum etc infinitos cuius oppositum haberi potest ex dictis doctoris solemp parte 2a articulo 7 quaestione 5 si euundem hoc videtur inconveniens igitur videtur corollarium falsum Ad istud ponit dominus aegidius ubi inmediante est dictum sex differentias primo quia pater respectu illius ubi habet se ut dicens et dictum creatura solum ut dictum
¶ 4o quia verbum non dicitur creaturae verbum sed solus patris dicitur proprie verbum unde anselmus ubi supra concludit quod pater verbo suo non creaturae dicit se et creaturis
¶ 6o quia respectu patris est realis respectu greaturarum solum rationis Et sic patet quod dominus Egidius habet ponere rectum ubi ad creaturam alium a respectu quod habet ad patrem sed hoc dicere non possum sicut patet unde dico quod est idem omnio respectus quem habet ub ad patrem et creaturas et sic dicatur ubi vuebi creatur non quidam quod ipsa ipsum dicat sed quia ipsa aeternaliter dicitur per ipsum sed tunc est dubium de anselmum dico quod anselmus volurtatit quod verbum non est verbum creaturae active quod ipsum dicat sed tamen est eius verbum passivae et tamen dicitur in argucuo quod hoc est in convenrniis dico quod non quia 2m augustinum 15 de trinitate capitulo 14 quidquid est in ea scientia de qua est genitum et in ipso verbo est
¶ non iludum tamen est quod in coror non dico um proprium quia de hoc est diversitas vnt doctores nam doctor solempniis parte 2a articulo 7 quaestione ponit quod ille respecitus sit propriis sed Scotus libro primo distinctione 27 quaestione 3 ponit talem respectum solum per atributionem credo tamen plus primo quia eius dictum dictis augustini et anselmus adductis est magis conforme
¶ 3m corollarium quod sequitur ex hiis verbum aeternum non solum de essentia quasi de obitio praesente intellectur paterno sed etiam de omnibus intelligibilibus est expressum patet quia filius vel habet formaliter expresse nisi quod pater habet habitualiter unitive et inpresse sed omnia intelligibilei sunt in patre sic contemptibiliter inpesse igitur de omnibus hus aeternum exprimitur verbum et iste est sensus quem tangit doctor subtilis circa finem ultime quaestionis distintione 27 Et forte ad istum sensum intelligitur illud palsi In splendo ribus sanctorum extntro etc
¶ Contra istud corollarium vel igitur aeque primo exprimitur de essentia sicut sicut de intelligibilibus vel 2m prius et posterius si aeque primo intellectus divinus beaticae intuentur pro obiectio essentiam divinam et alia intelligibile quod non videtur si 2m prius et posterius igitur prioritas in deo dabitur quod supra est negatum
¶ ad istam rationem pro nunc licet magirer thomas de argustinum oppositum teneat et alii multi doctoris dico tamen aeque primo verbum producitur de essentia divina et intelligibilus aliis et hoc habeo consequenter dicere ad ea quae dico tam in principio quam muletionibus aliis quia ego pono unicam rationem in patre intelligendi et essendi nec est ibi aliqua diversitas ex parte rei et prioritas igitur etc
¶ 3o conclusio est ista quamvis in creaturis idem sit tam et principium tam in divinis principium nisi tamen ex conclusione ce vel primi debet admitti prima pars patet ex rationibus adductis in 3o principali
¶ 2a pars patet quantum ad piacentem per beatum augustinum 5 de trinitate capitulo 14 ginguens ad illud quod ginguitur principium est Et 4o de trinitate pater est principium totius divinatis negativam partem probat doctor sanctus parte prima quaestione 3 argumentur primo et aegidius in isto primo distinctione 29 quaestione prima ubi in probat modum loqundi ubi supra et distinctione 29 primi sententiarum
¶ contra istam conclusionem videtur esse damastis libro primo capitulo 11 ubi vult quod pater sit causa filii Ad istud respondent doctores praedicti quod graeci aliter vbiertuntur hoc vocabulo tamusna nos iam damascenus graecus loquitur ad modum graecorum nec hoc de ratio gat ei in veritate
¶ primum corollarium aliter dicitur principium movis per comparationem adintra quam per comparationem ad extra probatur ex conclusione quia sic dicitur principium et ca et non sic dicit ad intra igitur corollarium verum prima pars autem est nota et est contra igitur etc
¶ Contra primum corollarium vel igitur aeque primo dicitur principium ad intra et ad extra vel non non potest dici quod prius ad intr tamen ad extra dicatur essentialiter nec ad extra Cum ad intra dicatur aeternaliter nec aeque primo sicut patet ex conclusione quia non eodem modo sicut dicit c9m igitur etc
¶ Ad istud simul et ad 2am rationem tactam in 3o principali di co consequentis dictis domini aegidii distinctione 29 que ultimo et thomae de argustinus quod principium prius dicitur ad intra quam ad extra et sic ratio non valet quia notionale non semper est posterius quolibet essentiali
¶ Ad aliam rationem tactam in 3s principali respondet thome de argustinus ominus quod nec univoce nec aequivoce sed anologitce
¶ 2m corollarium pater non eodemmodo dicitur principium respectu sapientiae genite et creaturae producte patet ex conclusione quia aliter aequaliter diceretur ad intra et ad extra
¶ Contra 2m corollarium quia tam creatura quam sapientia genita procedunt per modum intellectus igitur videtur corollarium consequentia patet antecedens probatur quia creaturae procedunt sicut artifici atum abartae sed hoc est per modum intellectus igitur etc
¶ ad istud brevit dicitur negando consequentiam quia licet vtusque emanaitio sit 2m operationem intellectus non tamen 2m eandem rationem praecise nec eodem modo sicut patet satis communiter
