Table of Contents
Commentarius in libros sententiarum
Liber 4
Distinctio 1
Quaestio 1 : Utrum sacramenta nouae Legis causent gratiam.
Quaestio 2 : de diffinitione sacramenti
Quaestio 3 : de institutione sacramentorum
Quaestio 4 : Utrum constent ex rebus, et verbis
Quaestio 5 : Utrum convenienter fuerit instituta
Quaestio 6 : Utrum sacramenta legalia conferrent gratiam
Distinctio 2
Quaestio 1 : De institutione sacramentorum novae legis an sint a Christo instituta
Quaestio 2 : de baptismo Ioannis
Distinctio 3
Quaestio 1 : De forma baptismi, an possit mutari
Quaestio 2 : Utrum plures possint unum baptizare
Quaestio 3 : utrum baptismus debeat fieri in aqua
Distinctio 4
Quaestio 1 : utrum baptismus deleat omne culpam, et omnem poenam
Quaestio 2 : Utrum character in baptismo imprimatur
Quaestio 3 : de baptismo flaminis, et sanguinis
Quaestio 4 : De carentibus usu rationis, utrum sint baptizandi
Quaestio 5 : De ficte accedentibus, utrum baptismus, cessante fictione, habeat effectum suum
Distinctio 5
Quaestio 1 : Utrum Christus secundum quod homo potuerit dimittere peccata
Quaestio 2 : Utrum malus minister possit baptizare
Quaestio 3 : Utrum liceat petere, vel recipere baptismum a malo ministro
Distinctio 6
Quaestio 1 : Utrum ad baptismum requiratur nativitas ex utero
Quaestio 2 : Utrum intentio in baptismo requiratur
Quaestio 3 : An fides requiratur in baptismo
Distinctio 7
Quaestio 1 : De confirmatione secundum se
Quaestio 2 : Utrum confirmatio characterem imprimat
Quaestio 4 : Utrum episcopus sit proprius minister huius sacramenti
Distinctio 8
Quaestio 1 : Utrum eucharistia sit sacramentum
Quaestio 2 : Utrum eucharistia fit tantum sumenda a ieiunis
Quaestio 3 : De forma huius sacramenti, scilicet utrum una dependeat ab alia.
Distinctio 9
Quaestio 1 : utrum peccator sumat corpus Christi
Quaestio 2 : Utrum peccatori liceat sumere corpus Christi
Quaestio 3 : Utrum polluto liceat sumere corpus Christi
Quaestio 4 : Utrum peccatori sit deneganda communio?
Distinctio 10
Quaestio 1 : utrum corpus Christi sit in sacramento altaris, realiter, et essentialiter
Quaestio 2 : utrum Christus sit in altari totaliter
Quaestio 3 : utrum Christus sit in sacramento altaris localiter
Quaestio 4 : utrum Christus sit in altari visibiliter
Distinctio 11
Quaestio 1 : utrum panis, et vinum sit conueniens mateteri huius sacramenti
Quaestio 2 : Vtrum conuersio sit completa ratio essendi corpus Christi in altari realiter
Quaestio 4 : utrum Deus possit conuertere vnum corpus in plura corpora, sicut econuerso facit
Distinctio 12
Quaestio 1 : utrum liceat pluries in die communica re
Quaestio 2 : utrum Deus possit facere accidens sine subiecto
Quaestio 3 : utrum in sacramento altaris sint accidentia sine subiecto
Quaestio 4 : utrum species in sacramento altaris possint aliquid immutare
Distinctio 13
Quaestio 1 : Utrum non sacerdos possit conficere
Quaestio 2 : utrum sacerdos teneatur celebrare
Quaestio 3 : de haereticis, utrum sint exterminandi
Quaestio 4 : utrum plures sacerdotes possint eandem hostiam consecrare
Distinctio 14
Quaestio 1 : utrum poenitentia sit sacramentum
Quaestio 2 : utrum poenitentia sit virtus
Quaestio 3 : de poenitentia in comparatione ad alias virtutes
Quaestio 4 : de subiecto poenitentiae
Quaestio 5 : de continuatio ne poenitentiae
Quaestio 6 : de solenni poenitentia
Quaestio 7 : de effectu poenitentiae, utrum sit necessaria ad salutem
Distinctio 15
Quaestio 1 : utrum peccatum impediat satisfactionem
Quaestio 2 : utrum restitutio sit pars satisfactionis
Quaestio 3 : utrum eleemosyna sit satisfactionis pars
Quaestio 4 : utrum ieiunium sit pars satisfactionis
Quaestio 5 : de oratione, utrum sit satisfactionis pars
Distinctio 16
Quaestio 1 : de remissione venialium, utrum possint remitti sine mortalibus
Quaestio 2 : Vtrum poenitentia possit per aliquid impediri
Quaestio 3 : de circunstantiis, an sint confitendae
Quaestio 4 : utrum poenitentia habeat partes
Distinctio 17
Quaestio 1 : de contritione, utrum deleat peccatum
Quaestio 2 : utrum sit necesse confiteri sacerdoti statim de omnibus
Quaestio 3 : utrum confessio sit facienda proprio sacerdoti
Quaestio 4 : an confessio possit fieri alieno sacerdoti, de licentia proprii sacerdotis
Quaestio 5 : utrum confessio dimidiata iterari debeat
Quaestio 7 : confitens et non poenitens impleat praeceptum de semel confitendo in anno
Quaestio 8 : utrum confessio facta ab illo qui non est contritus valeat
Distinctio 18
Quaestio 1 : utrum excommunicatio debeat esse in Ecclesia
Quaestio 2 : quis possit excommunicare: vtrum scilicet excommunicatum possit excommunicare
Quaestio 3 : utrum in iure debeat esse aliqua excommunicatio lata
Quaestio 4 : de effectu excommunicationis
Quaestio 5 : de absolutione ab excommunicatione
Quaestio 6 : utrum minor excommunicatio, repellat a sacramentis
Quaestio 7 : de suspensione: utrum impediat absolutionem
Quaestio 8 : de inter dicto: utrum violans interdictum sit irregularis
Distinctio 19
Quaestio 1 : utrum claues sint in Ecclesia
Quaestio 3 : de correctione fraterna. utrum cadat sub praecepto
Quaestio 4 : de denunciatione, utrum debeat eam praecedere fraterna correctio
Distinctio 20
Quaestio 1 : utrum aliquis in morte possit vere poenitere
Quaestio 3 : utrum vnos pro alio possit satisfacere
Quaestio 4 : de indulgentiis, utrum tantum valeant, quantum sonant
Distinctio 21
Quaestio 1 : de Purgatorio quaeritur, utrum ibi culpa remittatur
Quaestio 2 : de generali confessione utrum deleat omnem culpam
Distinctio 22
Quaestio 1 : utrum peccata semel dimissa redeant
Quaestio 2 : utrum damnato ad mortem, petenti confessionem debeat negari
Quaestio 3 : de forma huius sacramenti, utrum haec sit conueniens forma huius. Ego absoluo te etc.
Distinctio 23
Quaestio 1 : de extrema vnctione, quo ad essentiam, utrum habeat determinatam materiam
Quaestio 2 : de ministro: utrum sacerdos possit hoc sacramentum ministrare
Quaestio 3 : de subiecto, utrum solus infirmus debeat inungi
Quaestio 4 : De effectu extremae vnctionis.
Distinctio 24
Quaestio 1 : utrum ordo sit sacramentum
Quaestio 2 : de charactere, utrum in quolibet ordine imprimatur character
Quaestio 3 : de annexis ordinum: an corona sit ordo
Quaestio 4 : utrum distincti ordines habeant distinctos actus
Quaestio 5 : utrum ministri debeant habere vestes speciales
Quaestio 6 : utrum in ecclesia sit aliqua maior potestas sacerdotali
Quaestio 7 : de episcopatu utrum sit ordo
Distinctio 25
Quaestio 1 : utrum omnes episcopi possint conferre ordinet
Quaestio 3 : de impedimento ordinis
Quaestio 4 : utrum Papa possit committere symoniam
Quaestio 5 : utrum symonis mentalis obliget ad resignationem beneficii per eam obtenti
Distinctio 26
Quaestio 1 : quid est matrimonium, et utrum sit coniunctio maris, et foeminae
Quaestio 2 : an matrimonium sit licitum
Quaestio 3 : utrum matrimonium sit in praecepto
Quaestio 4 : utrum matrimonium sit sacramentum
Distinctio 27
Quaestio 1 : utrum rite contracta possint dissolui
Quaestio 2 : utrum consensus sit causa effectiua matrimonij
Quaestio 3 : utrum matrimonium soluatur per ingressum religionis
Quaestio 4 : utrum cum bigamo liceat dispensare
Distinctio 28
Quaestio 1 : an sponsalia iurata faciant matrimonium
Distinctio 29
Quaestio 1 : an metus matrimonium impediat
Quaestio 2 : an conditio impossibilis apposita sponsalibus, vel matrimonio vitiet, aut vitietur
Distinctio 30
Quaestio 1 : de errore, an impediat, et dirimat matrimonium
Quaestio 2 : de matrimonio beatae Virginis, utrum fuerit verum matrimonium
Distinctio 31
Quaestio 1 : an matrimonium habeat bona excusantia
Quaestio 2 : utrum propter bona matrimonij excusentur coniuges a peccato
Quaestio 3 : utrum fine praedictis bonis possit actus matrimonij excusari
Distinctio 32
Quaestio 1 : utrum coniunx teneatur reddere debitum petenti
Quaestio 2 : utrum vnus coniunx sine licentia alterius possit vouere continentiam
Distinctio 33
Quaestio 1 : utrum vnquam licuerit habere plures vxores
Quaestio 2 : de virginitate utrum fit dignissima virtutum
Distinctio 34
Quaestio 1 : utrum matrimonio sint assignanda aliqua impedimenta
Quaestio 2 : utrum impotentia ad actum matrimonij impediat matrimonium
Distinctio 35
Quaestio 1 : utrum ex causa fornicationis liceat coniugem dimittere
Quaestio 2 : utrum dimittens vxorem ob fornicationem possit alteri nubere
Distinctio 36
Quaestio 1 : utrum seruitus impediat matrimonium
Quaestio 2 : utrum seruus possit contrahere matrimonium sine consensu domini sui
Distinctio 37
Quaestio 1 : utrum sacer ordo impediat matrimonium
Quaestio 2 : utrum vxoricidium impediat matrimonium
Distinctio 38
Quaestio 1 : utrum bene definiatur votum a Magistro in litera dicente, quod votum est etc
Quaestio 2 : de diuisione voti
Quaestio 5 : De vtilitate voti, et virginum consecratione.
Distinctio 39
Quaestio 1 : de dispari cultu, utrum impediat matrimonium
Distinctio 40
Quaestio 1 : de consanguinitate, utrum impediat matrimonium
Distinctio 41
Quaestio 1 : de affinitate, utrum impediat matrimonium
Quaestio 3 : de illegitimitate, utrum scilicet aliqua prolessit illegitima
Distinctio 42
Quaestio 2 : utrum scilicet liceat agere vel accusare ad diuortium celebrandum
Distinctio 43
Quaestio 1 : utrum resurrectio omnium hominum sit futura
Quaestio 2 : utrum aliquid corruptum possit per naturam idem numero reparari
Quaestio 4 : utrum resurrectio mortuorum fiat in instanti vel in tempore
Distinctio 44
Quaestio 2 : utrum corpora gloriosa futura sint impassibilia per aliquam formam sibi iuhperrentem
Quaestio 3 : utrum virtute diuina corpus gloriosum possit esse cum alio corpore glorioso
Quaestio 4 : an corpus gloriosum moueatur in instanti ratione suae agilitatis de loco ad locum
Quaestio 5 : Vtrum corpora gloriosa habeant claritatem
Quaestio 6 : utrum corpora damnatorum post resurrectionem patiantur ab igne passione proprie dicta
Quaestio 7 : utrum animae damnatorum ante resumptionem corporum patiantur ab igne corporeo
Distinctio 45
Quaestio 1 : utrum suffragia viuorum prosint defunctis
Quaestio 2 : vtrum suffragia facta pro aliquo, sibi soli valeant, et non aliis pro quibus non fiunt
Quaestio 3 : de receptaculis animarum post mortem
Distinctio 46
Quaestio 1 : Utrum scilicet iustitia sit in Deo
Distinctio 47
Quaestio 1 : utrum generale iudicium sit futurum
Distinctio 48
Quaestio 1 : utrum Christus iudicaturus sit in forma humana
Quaestio 2 : utrum motus coeli cessabit
Distinctio 49
Quaestio 1 : utrum intellectus creatus possit videre Deum clare et immediate
Quaestio 2 : utrum videntes deum videant omnia in eo
Quaestio 3 : utrum beatitudo principaliter consistat in actu intellectus vel voluntatis
Quaestio 4 : de obiecto fruitionis, utrum scilicet Deus sit immediatum obiectum fruitionis
Quaestio 5 : utrum viatori possit communicari visio Dei intuitiua quae non sit beatifica
Quaestio 6 : utrum beatitudo sanctorum post resurrectionem sit fatura maior quam sit modo
Quaestio 7 : Vtrum omnes homines summe et de necessitate appetant beatitudinem
Quaestio 8 : utrum beatitudo educatur de potentia creaturae
Distinctio 50
Quaestio 2
utrum vxoricidium impediat matrimoniumQVAERITVR secundo, vtrum vxoricidium impediat matrimonium: & videtur quod non, quia magis peccat qui occidit matrem, quam qui occidit vxorem, sed primus non im pedit a matrimonio, ergo nec secundus. Item occisio vxoris non impedit matrimonium nisi ratione criminis, sed occidere vxorem in adulterio depraehen sam non est crimen, vt probatur: ergo tale vxoricidium non debet impedire matrimonium. Probatio minoris: quia qui occidit vxorem actu in adulterio depraehensam, nihil iniustum facit, nec contra personam quae mortem meruit, nec contra iustitiam publicam, quia lex ciuilis permittit hoc. ergo &c.
In contrarium est quod dicit. 33. q. 2. c. Interfectores suarum coniugum. vbi dicitur, quod tales habendi sunt tanquam homicidae, ac per hoc ad poeniten tiam redigendi penitus quibus coniugium totaliter denegatur.
Respondeo, hic sunt tria videnda. Primo, an liceat viro occidere vxorem in adulterio depraehensam. secun do, an vxoricidium impediat matrimonium cum alia. Tertio, de quibusdam literalibus.
Prima, quod iure poli in foro conscientiae nullo modo licet viro propria authoritate interficere vxorem in adulterio depraehensam, sed licet viro moderate castigare. Qui enim praeest congregationi tantum oeconomice, eam castigare & ab ea eiicere po test, sed exterminare a politica cui non praeest, non. si au tem occideret aut mutilaret congregationem etiam politi cam damnificaret, cuius interest ne quis re sua male vta tur.
secunda conclusio est, quod iure ciuili olim licebas patri occidere adulterum cum filla, marito vero adulteram cum adultero, & non puniebantur: haec autem, quia putauit lex quod parceret pater adultero amore filiae, quan uis alius filiam magis arrepto cultro de domo lanionis occiderit, quam iudex volebat corrumpere, castitatem fi liae vitae eius praeferens. ff. de or. iuris. l. 2. & putauit qui maritus parceret vxori timore adulteri.
Tertia clusio est, quod vbi esset lex vel consuetudo, quod adultera accusata occideretur, sicut tempore legis Moysi, quae cum sit iudicialis non ligat, quia Dominus pepercit mulieri in adulterio depraehensae: vbi tamen esset lex talis, vir zelo iustitiae accusans non peccaret.
Quantum ad secundum de impedimento vxoricidij sunt tres conclusiones secundum quod aliquis potest vxorem tripliciter occidere. Vno modo persequendo matrimonium, vt scilicet, contrahat cum adul tera, & illud impedit contrahendum, & dirimit post con tractum: quando. scilicet machinatus est in mortem eius cum effe ctu, vt contraheret cum illa, & idem est econuerso secundum Dist. habitam supra Dist. 34. de criminibus tribus quae dirimunt matrimonium: sed matrimonium Dauid cum Bersabee tenuit, quia nondum erat hoc impedimentum quod est per ecclesiam tempore gratiae constitutum.
secundo, occidit quis vxorem persequendo culpam, puta in vindictam adulterij, & istud impedit contrahendum, sed non dirimit post contractum, quia non est sic statutum: hoc etiam faciliter cum iuuene propter periculum continentiae dispensatur, quia iusto dolori in parte parcitur, ar. C. ad. l. Iu. de adul. l. Gracchus.
Tertio, occi dit quis vxorem persequendo naturam, vt quia eam exosam habet propter turpitudinem, vel alium defectum non cul pabilem, & istud crimen impedit, & non dirimit, & istis duobus casibus similiter impeditur mulier contrahere, si venenum dedit viro vel aliter mortem eius procurauit: licet non sit expressum nisi in primo casu, sed ad paria iudicantur, & est cadem ratio vtrobique. II Quantum ad tertium de literalibussunt tres conclusiones.
Prima, de vxoricidio, quia cum plus peccet vxor in virum, quam adulter qui nullam fidelitatem sibi promisit, sicut non licet interficere vxorem adulterantem, sic nec adulterum, quia iure diuino nulli licet gladium accipere propria au toritate.
secunda conclusio est de hoc quod dicitur in textu presbyteros, diaconos ab vxoribus abstinere, vi uente ordinato non potest vxor si consenserit vel dissen serit alij nubere, quia vinculum manet: sed si ea consentien te ordinatus fuit, ipsa etiam castitatem intelligitur vouere: ita quod ipso mortuo non potest nubere, & si nupserit nul lum est socundum quosdam, quia viri solemnizatione & suum votum solemnizatur. 32. Di. c. seriatim. similiter etiam si ipsa consentiente vir religionem ingrediatur, qui cum ea factus est vna caro non potest eo mortuo contrahere, cum quo intelligitur voluisse secundum Bonauen.
Contra Bernar. ad Eugenium Papam, probat quod ecclesia habet vtrunque gladium. Alioquin Petro dicente, Ecce gladij duo hic, non dixisset Do minus satis est, sed nimis est.
solutio, vtrunque habet sed differenter vtitur: spirituali quidem perse: mate riali autem per brachium saeculare, qui educi debetad iussum Imperatoris, & nutum sacerdotis secundum eum.
Ad argumenta in oppositum. Ad primum dicendum quod vxoricidium non impedit matrimomium solum ratione criminis: sed quia est contra foedus matrimonij, & quamuis occidere matrem sit grauius peccatum, quam occidere vxorem: tamen occisio vxoris est magis contra foedus matri monij quam occisio matris, & ideo magis impedit matrimonium.
Ad secundum dicendum, quod occisio vxoris actu depraehensae in adulterio, si fiat extra iudicium semper est peccatum & iniustum, quia praeiudicat personae, & reipublicae: personae, quae non debet mori nisi confessa, & con uicta in loco iudicij: praeiudicat etiam publicae iustitiae, quia non per publicum iudicem occiditur, & quamuis lex ciuilis hoc permittat, non tamen vt licitum, sed non infligit poenam propter maximum incitamentum, illa etiam lex hodie est correcta.
On this page