Quaestio 12

ARTICULUS PRIMUS UTRUM APOSTASIA PERTINEAT AD INFIDELITATEM

AD PRIMUM SIC PROCEDITUR. Videtur quod apostasia non pertineat ad infidelitatem. Illud enim quod est omnis peccati principium non videtur ad infidelitatem pertinere: quia multa peccata sine infidelitate existunt. Sed apostasia videtur esse omnis peccati principium: dicitur enim Eccli. x: Initium superbiae hominis apostatare a Deo; et postea subditur: Znitium omnis peccati superbia. Ergo apostasia non pertinet ad infidelitatem.

2. PRAETEREA, infidelitas in intellectu consistit. Sed apostasia magis videtur consistere in exteriori opere vel sermone, aut etiam in interiori voluntate: dicitur enim Prov. vi: Homo apostata vir inutilis, gradiens ore perverso, annuit oculis, terit pede, digito loquitur, pravo corde machinatur et in omni tempore iurgia seminat. Si quis etiam se circumcideret, vel sepulcrum Mahumeti adoraret, apostata reputaretur. Ergo apostasia non pertinet directe ad infidelitatem.

3. PRAETEREA, haeresis, quia ad infidelitatem pertinet, est quaedam determinata species infidelitatis. Si ergo apostasia ad infidelitatem pertneret, sequeretur quod esset quaedam determinata. species infidelitatis. Quod non videtur, secundum praedicta. Non ergo apostasia ad i infidelitatem pertinet.

SEp coNTRA EST quod dicitur loan. vi: Multi ex discipulis 9 eius abierunt retro, quod est apostatare, de quibus supra dixerat Dominus: Sunt quidam ex vobis qui non credunt. Ergo apostasia pertinet ad infidelitatem.

RESPONDEO DICENDUM quod apostasia importat retrocessionem quandam a Deo. Quae quidem diversimode fit, secundum diversos modos quibus homo Deo coniungitur. Primo namque coniungitur homo Deo per fidem; secundo, per debitam et subiectam voluntatem ad obediendum praeceptis eius; tertio, per aliqua specialia ad supererogationem pertinentia, sicut per religionem et clericaturam vel sacrum ordinem. Re- moto autem posteriori remanet prius, sed non convertitur. Contingit ergo aliquem apostatare a Deo retrocedendo a religione quam professus est, vel ab ordine quem suscepit: et haec dicitur apostasia religionis seu ordinis. Contingit etiam aliquem apostatare a Deo per mentem repugnantem divinis mandatis. Quibus duabus apostasiis existentibus, adhuc potest remanere homo Deo coniunctus per fidem. Sed si a fide discedat, tunc omnino a Deo retrocedere videtur. Et ideo simpliciter et absolute est? apostasia per quam aliquis discedit a fide, quae vocatur apostasia perfidiae. Et per hunc modum apostasia simpliciter dicta ad infidelitatem pertinet.

AD PRIMUM ERGO DICENDUM quod obiectio illa procedit de secunda apostasia, quae importat voluntatem a. mandatis Dei resilientem , quae invenitur in omni peccato mortali.

AD SECUNDUM DICENDUM quod ad fidem pertinet non solum credulitas cordis, sed etiam protestatio interioris fidei per exteriora verba et facta: nam confessio est actus fidei. Et per hunc etiam modum quaedam exteriora verba vel opera ad infidelitatem pertinent, inquantum sunt infidelitatis signa, per modum quo signum sanitatis sanum dicitur ^. Auctoritas autem inducta, etsi possit intelligi de omni apostasia, veri$sime tamen convenit in apostasia a fide. Quia enim fides est primum fundamentum sperandarum rerum, et sine Jide impossibile est placere Deo; sublata fide, nihil remanet in homine quod possit esse utile ad salutem aeternam ; et. propter hoc. primo dicitur Homo apostata vir inutilis. Fides etiam est vita animae: secundum illud Rom. 1: Iustus ex Jide vivit. Sicut ergo, sublata vita corporali, omnia membra et partes hominis a debita dispositione recedunt; ita, sublata vita iustitiae, quae est per fidem, apparet inordinatio in omnibus membris. Et primo quidem in ore, per quod maxime manifestatur cor; secundo, in oculis; tertio, in instrumentis motus ME quarto, in voluntate, quae ad malum tendit. Et ex his sequitur quod iurgia seminet, alios intendens separare a fide, sicut et Ipse recessit.

AD TERTIUM DICENDUM quod species alicuius qualitatis vel formae non diversificatur per hoc quod est terminus motus a quo vel ad quem: sed potius e converso secundum terminos motuum species attenduntur. Apostasia autem respicit ? infidelitatem ut terminum ad quem est motus recedentis a fide. Unde apostasia non importat determinatam speciem infidelitatis, sed quandam circumstantiam aggravantem: secundum illud II Pet. i1: Melius erat eis veritatem non cognoscere quam post agnitam retroire.

ARTICULUS SECUNDUS UTRUM PRINCEPS PROPTER APOSTASIAM A FIDE AMITTAT DOMINIUM IN SUBDITOS, ITA QUOD EI OBEDIRE NON TENEANTUR

AD SECUNDUM SIC PROCEDITUR. Videtur quod princeps propter apostasiam a fide non amittat dominium in subditos, quin ei teneantur obedire. Dicit. enim - Ambrosius quod Julianus Imperator, quamvis esset apostata, habuit tamen sub se Christianos milites 8, quibus cum dicebat: « Producite aciem pro defensione reipublicae » , obediebant ei... Ergo. propter apostasiam principis. subditi non absolvuntur ab eius dominio.

2. PRAETEREA, apostata. a fide infidelis est. Sed fletibus dominis inveniuntur aliqui sancti viri fideliter seryisse: sicut loseph Pharaoni, et Dahoc puniuntur. quod subditis fidelibus dominari niel Nabuchodonosor, et Mardochaeus Assuero. Ergo propter apostasiam a fide non est dimittendum quin principi obediatur a subditis.

3. PAETEREA, sicut per apostasiam a fide receditur a Deo, ita per quodlibet peccatum. Si de propter apostasiam a fide perderent principes ius imperandi subditis fidelibus, pari ratione propter alia peccata hoc amitterent. Sed hoc patet esse falsum. Non ergo propter apostasiam a fide est recedendum ab obedientia principum.

SED cowTrRA EsT quod Gregorius VII dicit: Nos, sanctorum praedecessorum statuta tenentes, eos qui excommunicatis fidelitate aut sacramento ? sunt constricti, Apostolica auctoritate a sacramento absolvimus, et ne sibi fidelitatem observent omnibus modis prohibemus, quousque ad satisfactionem veniant. Sed apostatae a fide sunt excommunicati, sicut et haeretici: ut dicit Decretalis Ad abolendam. Ergo principibus apostatantibus a fide non est obediendum.

RESPONDEO DiCENDUM quod, sicut supra dictum est, infidelitas secundum seipsam non repugnat dominio, eo quod dominium introductum est de iure gentium, quod. est ius humanum ; distinctio autem fidelium et infidelium est. secundum ius divinum, per quod non tollitur ius humanum. Sed aliquis per infidelitatem peccans potest sententialiter ius dominii amittere, sicut et quandoque. propter alias culpas. Ad Ecclesiam autem non pertinet punire. infidelitatem in illis qui nunquam fidem susceperunt: secundum illud Apostoli, I ad Cor. v: Quid mihi de his qui foris sunt iudicare? Sed infidelitatem illorum qui fidem susceperunt potest sententialiter punire. Et convenienter. in non possint: hoc enim vergere posset in magnam fidei corruptionem; quia, ut dictum est, homo. apostata suo corde machinatur malum et iurgia. seminat, intendens homines separare a fide. Et ideo quam: cito aliquis per sententiam denuntiatur excommunicatus propter apostasiam a fide, ipso facto eius subditi sunt absoluti a dominio eius et iuramento fidelitatis quo ei tenebantur.

AD PRIMUM ERGO DICENDUM quod illo tempore Ecclesia, in sui novitate, nondum habebat potestatem terrenos principes compescendi. Et ideo toleravit fideles Iuliano Apostatae obedire in his quae non ' erant contra fidem, ut maius fidei periculum vitaretur.

AD SECUNDUM. DICENDUM quod alia ratio est de alis infidelibus, qui nunquam fidem susceperunt, ut dictum est.

AD TERTIUM DICENDUM quod apostasia a fide totaliter separat hominem a Deo, ut dictum est: quod non contingit in quibuscumque aliis peccatis.