Titulus 2

Imperatores Severus, Antoninus Neque aequam neque usitatam rem desideras, ut aes alienum patris tui non pro portionibus hereditariis exsolvatis tu et frater coheres tuus, sed pro aestimatione rerum praelegatarum, cum sit explorati iuris hereditaria onera ad scriptos heredes pro portionibus hereditariis, non pro modo emolumenti pertinere. Quod nec ipse ignorare videris, cum creditoribus secundum formam iuris pro portione tua caveris * SEV. ET ANT. AA. MODESTINO. *<A 204 D. K. IUL. CILONE ET LIBONE CONSS.>

Imperator Antoninus Quamvis pecuniam tuam asclepiades suo nomine crediderit, stipulando tamen sibi ius obligationis quaesivit. Quam pecuniam ut possis petere, mandatis tibi ab eo actionibus consequeris * ANT. A. HERMOGENI. *<A 214 PP. VII K. MAI. MESSALA ET SABINO CONSS.>

Imperator Gordianus Eos, qui officium administrant, neque per suppositas personas tempore officii sui in provincia fenus agitare posse saepe rescriptum est. * GORD. A. SEMPRONIO. *<A 239 PP. VIII K. SEPT. GORDIANO A. ET AVIOLA CONSS.>

.

Imperator Philippus Si absentis pecuniam nomine eius fenori dedisti ac reprobato nomine mandatis actionibus experiris, praeses provinciae iurisdictionem suam praebebit.

Idem, si cessare mandatum animadverterit, utilem tibi adversus debitorem eo nomine actionem competere non negabit.* PHILIPP. A. ET PHILIPP. C. MAXIMO. *<A 246 PP. XV K. MART. PRAESENTE ET ALBINO CONSS.>

Imperatores Diocletianus, Maximianus Si non singuli in solidum accepta mutua quantitate vel stipulanti creditori sponte vos obligastis, licet uni numerata sit pecunia, vel intercessionis nomine hanc pro rea suscepistis obligationem, frustra veremini, ne eius pecuniae nomine vos convenire possit, quam alii mutuo dedit, si intra praestitutum tempus rei gestae quaestionem detulistis.

Ac multo magis inanem timorem geritis, si pecunia numerata oleum susceptum instrumento sit collatum, cum, si reddendi stipulatio nulla subiecta est et huius rei est habita sollemnis contestatio, in suo statu remanente eo, quod vere factum intercessit, ex olei accepti scriptura nihil deberi manifestum est. * DIOCL. ET MAXIM. AA. ET CC. ARISTODEMO ET PROCULO. *<A 293 S. V NON. MAI. AA. CONSS.>

Imperatores Diocletianus, Maximianus Si ex pretio debitae quantitatis facta novatione per stipulationem usuras licitas contra quem supplicas stipulatus es, falsa mutuae datae quantitatis demonstratio praemissa, cum obligationis non defecerat substantia, quominus usque ad modum placitum usurae possint exigi, nihil nocet.

Si vero citra vinculum stipulationis tantum mutuam pecuniam datam conscriptum est et eius praestari fenus convenit, simulatis pro infectis habitis huiusmodi placitum nihil de praecedenti mutavit obligatione.* DIOCL. ET MAXIM. AA. ET CC. NICANDRO. *<A 293 S. XV K. DEC. AA. CONSS.>

Imperatores Diocletianus, Maximianus Non unde originem pecunia quae mutuo datur habet, sed qui contraxit si propriam numeravit, in huiusmodi obligationibus requiritur. * DIOCL. ET MAXIM. AA. ET CC. PACTUMEIAE. *<A 293 S. V NON. OCT. SIRMI AA. CONSS.>

Imperatores Diocletianus, Maximianus Si pro mutua pecunia, quam a creditore poscebas, argentum vel iumenta vel alias species utriusque consensu aestimatas accepisti, dato auro pignori, licet ultra unam centesimam usuras stipulanti spopondisti, tamen sors, quae aestimatione partium placito definita est, et usurarum titulo legitima tantum recte petitur. Nec quicquam tibi prodesse potest, quod minoris esse pretii pignus quod dedisti proponis, quominus huius quantitatis solutioni pareas * DIOCL. ET MAXIM. AA. ET CC. PROCULO. *<A 293 S. XVII K. IAN. AA. CONSS.>

Imperatores Diocletianus, Maximianus Cum te in Gallia cum Syntropho certum auri pondus itemque numeratam pecuniam mutuo dedisse, ut Romae solveretur, precibus adseveras, aditus competens iudex, si duos reos stipulandi vel re pro solido tibi quaesitam actionem sive ab heredibus Syntrophi procuratorem te factum animadverterit, totum debitum, alioquin quod dedisti solum restitui tibi iubebit. * DIOCL. ET MAXIM. AA. ET CC. ALEXANDRO. *<A 293 S. XV K. IAN. AA. CONSS.>

Imperatores Diocletianus, Maximianus Eo, quod a multis proprii debiti singulorum obligationis uno tantum instrumento probatio continetur, exactio non interpelletur. Nam si pro pecunia quam mutuo dedisti tibi vinum stipulanti qui debuerant spoponderunt, negotii gesti paenitentia contractum habitum recte non constituit irritum * DIOCL. ET MAXIM. AA. ET CC. EGI CRISPINO. *<A 294 S. PRID. NON. FEBR. SIRMI CC. CONSS.>

Imperatores Diocletianus, Maximianus Incendium aere alieno non exuit debitorem. * DIOCL. ET MAXIM. AA. ET CC. MAXIMIANO. *<A 294 S. II ID. FEBR. SIRMI CC. CONSS.>

Imperatores Diocletianus, Maximianus Si in rem communem cum ione mutuam sumpsisti pecuniam nec re nec sollemnitate verborum vos obligastis in solidum et post integrum solvisti, de restituenda tibi parte contra ionem experiri, ut debitum posceres, iudice cognoscente potes. * DIOCL. ET MAXIM. AA. ET CC. THEOPHANIO. *<A 294 S. XV K. SEPT. CC. CONSS.>

Imperatores Diocletianus, Maximianus Eum, qui mutuam sumpsit pecuniam, licet in res alienas, creditore non contemplatione domini rerum eam fenori dante, principaliter obligatum obnoxium remanere oportet. * DIOCL. ET MAXIM. AA. ET CC. FRONTONI. *<A 294 S. XVII K. NOV. NICOMEDIAE CC. CONSS.>

Imperatores Diocletianus, Maximianus Mutuae pecuniae, quam aliis dedit, creditor citra sollemnitatem verborum subscribentem instrumento non habet obligatum. * DIOCL. ET MAXIM. AA. ET CC. HADRIANO. *<A 293 SINE DIE AA. CONSS.>

Imperatores Diocletianus, Maximianus Non adversus te creditores, qui mutuam pecuniam sumpsisti, sed eius, cui hanc credideras, heredes experiri contra iuris evidenter postulas formam. * DIOCL. ET MAXIM. AA. ET CC. CHARIDEMO. *<A 294 S. V K. DEC. NICOMEDIAE CC. CONSS.>

Imperatores Honorius, Theodosius Quisquis iudici fenebrem pecuniam mutuaverit, si in provincia fuerit versatus quasi emptor legum atque provinciae, vel si quis collectarius honoris pretium dederit ambienti, exilii poena una cum ipso iudice plectetur. * HONOR. ET THEODO. AA. THEODORO PP. *<A 408 D. XVII K. NOV. BASSO ET PHILIPPO CONSS.>

Imperator Justinianus Super chirographariis instrumentis haec pro communi utilitate sancienda duximus, ut, si quis pecunias credere supra quinquaginta libras auri voluerit vel super reddito debito securitatem accipere, cum amplius sit memorata quantitate, sciat non aliter debere chirographum a debitore vel creditore percipere, quam si testimonium trium testium probatae opinionis per eorum subscriptiones idem chirographum capiat. Nam si citra huiusmodi observationem chirographum pro pecuniis memoratam auri quantitatem excedentibus proferatur, minime hoc admitti ab iudicantibus oportet. Quod in futuris creditis vel debitorum solutionibus locum habere oporte * IUST. A. MENAE PP. *<A 528 D. K. IUN. CONSTANTINOPOLI DN. IUSTINIANO PP. A. II CONS.>