Titulus 50

CAPVT I. 1 Negotium seculare quot modis dicatur. Sumens victualia vt carius vendat grauiter peccat. Negotuationes honeslae quibus de caus: sfant nboneste.

MVLTA SVNT NEgotia. Tribus modis dicitur negotium seculare: Primo, quilibet actus secularium rerum, sicut hic enumeratur, a quibues tur: pibus actibus sit abstinendum. Secum do dicitur negotium seculare iudicium, de rebus secularibus, quod licet clericis inter clericos tantum. 11. q. 1. §. ex his. Tertio dicitur seculare negotium inter seculares homines, quod non licet clericis, nisi de his, quae pertinent ad iudicium ecclesiae, puta de decimis & consimilibus. sup. de iudic. quanto. §8. di. per totum. (Ad quae) cisct negotia secularia. ( Conductores) de hoc no. sup. de obli. ad rat. c. vnico. (Praeposito). id est, ordini vel religioni.

2 (Negotium) Sit quis enim tempore fere tilitatis emat multa victualia, vt tempore famis abundet, vt loseph propheta fecit licitum est, imo etiam si non tantum pro se, sed vt etiam alijs vendere possit tempore famis eo pretio, quo tune ab aliis vendebatur, dummodo in hoc vltimo casu hoc faciat, quia homines propter abundantiam ad gentes alias disportabant, vel quia debitam curam circa victualia non adhibebant dispensantur, sed si emant vt carius vendant, nulla vtilitate pensata, peccant omnes, & grauius clerici. 14. q. 4. quicunquoe.

2 (Negotium) negotiationes allas honestae fiunt inhoneste ex causa, puta cupiditatis. Item ex tempore, puta in festiuitatibus. Item ex loco, vt in ecclesia vel persona, vt clerici. Item quidam sunt, in quibus nullo modo licet negotiari, vt in his, quae nec per se, nec cum admixto possunt esse vtilia, de quibus dicit. ff. de contrahen. emp. quod saepe. §. veneni mali. Sed si sit venenum, quod possst esse vtile eumadmixto, vel pro feris bestijs oecidendis: vel sint gladii, vei colores, quia possunt esse vtilia ad aliqua. sad sui defensionem, vel ad colorandum hominem, vel mulierem pro bono, licitaest in ijs negotiatio.

CAPVT II. 1 Cleriti non debeant capi vel conueniri, a fecularibus iudicibus.

SACERDOTIBVS. ( Ministri) generales (Ministr i) repete quod dixi supra, de obl. ad ra. cap. 1. (Subuemi vt det ei pecuniam ad sa tisfaciendum de fraude, vel etiam vt det en aliud auxilium, vel fauorem, non tam em dicimus quod sub seculari iudiee debeant capi, vel conueniri, quamuis quidam contraxerunt.

CAPVT III. NON MAGNOPERE. (Legendas) ex hoc videtur, quod si aliquis de praedictis exit ecclesiam suam, vel claustrum, & legit leges, quasi studens in eis, licet non vadat ad scholas tamen incidit in canonem. (Duorum) hodie statim est excommunicatus. infra, eodem super. (In nulla) vt no, suprde postu. cap. 1.

CAPVT IIII.

SED NEC. (Procuratores) generaliter.

CAPVT V.

CLERICIS. (In sacris ) idem etiam si non in sacris. ( Agitare) cognoscendo de ea vice esus iudicis, qui sanguinem fundere consueuit in similibus casibus, sed si de causa criminali cognosceret vice alicuius episcopi, qui non poenas sanguinis, sed retrusionem in monasterium facere consueuit, non peccat nec fit irreguarisar. siup. de procuituae.

CAPVT VI

SECVNDVM INSTITVTA. (Lueri) nisi luerum proueniat ex opere vel ex re sua. sup. c. proxs. & supr. e. cap. 1. (Suo) nomine enim monasterii si pauper est, possunt aliorum possessiones conducere. (Eirmas) terrarum vel ecclesiarum quas laici non posfunt possidere.

CAPVT VII. EL. RTVM EST QVOD MONACHII.

CAPVT VIII.

SICVT TE. (Accepimus In sacris) secus in non sacris. si tamen instrumenta fecerint antequam eis interdicatur, tenerentur, sed posteanom,

CAPVT IX 1 Clericus nec iudex, nec aduocatus esse deber in causa sanguinis. 2 An clericus possit esse praepositus in bello. 3 Clerici cur probibeantur esse ebirurgici.

SENTENTIAM SANGVINNIS. (Dictet) etsam si non faciat vt iudex, quia ad minus est consilium, vel auxilium. Idem credo, quod nec testes in causa sanguinis recipere debet, nec scribere authenticem. arg. hic. quia si non debet esse iudex in tali causa, sup. e. clericis. 23. q. fi. his ergo eadem ratione, nec testes scribere, recipere, vel authenticare, scribere tamen non in forma authentica fortem non faceret irregularem Item nec aduocatus sit in causa sanguinis. 31. di. c. 1. 30. d. si quis vi. (Intersit) hoe non facit irregularem, nisi intersit authoritatem praestans vel auxilium.

3 (Praeponatur) & sic nec bello prago poni debet, posset tamen dici, quod bello praeponi possunt, quod non est recte ad occidendum, sed ad sua recuperanda vel defendenda, vt no. de resti. spo. olim. sed tamen non in his personis, quae quasi rectem viri sanguinum sunt, vt balsstarins & ruptarijs.

3 (Chirurgiae) isti chirurgici non prohibentur, nisi propter periculum, in quos quis semper errare potest, sed si in laicatu aliqui hoc officsum exercuerint, licet multi in eorum cura, sed non propter eorum negligentiam mortui sunt, non sunt irregulares. ar. inf. de homi. tua. sed in clericatu omnibus prohibitum est, quia non est officium clericale, vnde deponendi sunt. Non tamen oens credimus irregulares hoc ipso, quo hoc officium exerceant, sed si more secutainde fuerst, etiam sine culpa eorum, satis posset dici quod sunt irregulares. arg. inf. de homi. tua. vbi no. Item nec sequentes sunt irregulares, nisi mors inde prouenerit. (Balistarijs) dicunt quidam, quod si quis in iusto bello balistarso & ad sui defensionem, non impugnationem ministraret balistam, vel sagittas, et ipse balistarius postea occidat quenque, non est irregularis, dumodo non intendat principaliter, quod balistarius aduersarium occidat, nec balistarium credebat intendere ad occidendum, sed quod se vel sua defendat, vel recuperet, licet in verstate eum occisserit, quia alienum dimittere noluit, nec ab alterius impugnatione desistere, & sic probatur, hic enim qui balistam parauit, facto homicidium non fecit, nec consllio, nec mandato, quia nec eum occidi voluit, imo voluit eum alieno iuri cedere, & hoc intendebat, ergo non est homicida. 30. di. si quis. vide & inf. de cle. percus. c. fi. &. c. 1. inf. de homi. significasti. sed si alterum praedictorum interuenisset. scet quod ipse qui parauit balistam intendebat principaliter occidi quenquam per eum, vel credebat balistarium ad hoc intendere, aeum crederem irregularem, quiaad minus auxilsatur ad homicidium faciendum. ar. infr. de hom. significasti. principaliter autem ideo dico, quia si non principaliter ad hoc intendat, sed secundario, videlicet, vt si aduersarius noluerit aliena dimittere, quod impugnetur balistis & sagittis, non crederem irregulare, quia si contrarium diceretur, iam nulli bello interesse liceret, cum ibi quasi semper homicidia praeparentur. 24. q. 1. noli aestimare. &. c. se. tamen melius credimus, quod bene esset irregularis, quia nunquam etiam in iusto bello, licet ministerium vel consilium ita immediatum prabere bellis. inf. de pe. quod in dubijs. Si vero in iniusto bello etiam ad sui defensionem ministraret praedicta, dicunt esse eum homicidam & irregularem, quia causam & auxilium dedit homicidio, cum nulli licito operi instaret, imo illicito scilicet iniusto bello, vnde sibi debet smputari, & quod non adhibuit diligentiam, quam debuit in homicidium, vt non fieret, imo diligens fuit, vt fieret. ar. de homi. loannes. & c. vlt. & in multis. c. eiusdem ti.

Sed dices quare ergo reputatur homicida & irregularis ille, qui scribit sententiam contra damnatum ad mortem: R espondeo, ille directo & principaliter morti, licet iuste consilium vel auxilium prebet. Dicunt tamen alij, quod istis qui quasi recte sunt viri sanguinum parare balistas, vel huiusmodi est prohibitum, etiam in iusto bello, sicut & eis praeesse est prohibitum, vt hic, sed ensem vellanceam eis ministrare non est prohibitum. nec inducit irregularitatem.

CAPVT IX. 1 Religiosi an posimt audire leges &pbsam

SVPER SPECVLA. & inf. (Exeuntes) de claustris suis, si enim ibi audirent, vel legerent secus. (Statuit) . supra, e. non magnopere. (Ex communicati) absolui tamen hos posst credimus a quolibet episcopocdiuersas quia quidam dicebant quod canon late sententiae, alii ferendae. (Ipso facto) si per duos menses exiuerint ad legendumleges, vel phyvsicam, non enim videtut quod hoc ipso quod audiuerint, niss per duos menses perseuerauerint, quod sint exconm municati, & hoc satis innuit. inf. vbi dicit, quond decani & alii consimiles, non incidunt in canonem, nisi per duos menses perseuerauerint. Alii tamen dicunt, quod staim sine expectatione temporis sunt excommunicati (Loco). id est, studio. (Funiculos) . 1. discipulos. ( Bellatorum) :i. praedicatorum. (Personatus) si autem curam habeat aliquis animarum si non sit sacerdos, nec in dignitate vel personatu constitutus, dixerunt quidam, quod potest audire leges & physicam. sed certem nos non videmus, quod hoc esse possit, nisi sit sacerdos vel personatum habeat, nisi ex dispensatione forte, quia dispensaretur secum in dilatione ordinum. & tunc ita credimus eum teneri, ac si esset ordinatus, nisi forte ex delegatione, vel vt vicarius faceret, de quibus non est du- bium, quod non tenentur hac constitutione. (Praescriptum) scilicet duorum mensium computandorumab exitu monasterij, vel ex quo leges vel physicam audire coeperunt. sup. eo. non magnope re. (Extendi) scilicet quod si de ecclesijis suis exiuerint personae praedictae, & per duos menses fuerint in scholis huiusmodi, quod sint excommunicati.