Titulus 4

CAPVT I.

NON LICEAT. (Trans. ire) nisi cum authoritate Papae. supra, de trans lat. inter corporalia. (Manifesta) scilicet ambitio dignitatis vel diuitsarum.

CAPVT II.

EX GESTIS. (Depositus) id est, am dignitate remotus, nam in amotione cardinalis spnodum congregat: & super ipsius amotione totius synodi consensum habitum, imo Papa fecit depositionem.

CAPVT III.

QVIA NON. (Inhibemus) poenam horum habes. infr. de praebend. & dig. de multa. (Ministerium) . i. digni8. Vel potes intelligere de quolibet beneficio, quod requirit residentiam, vel ex consuetudine, vel priuilegio, vel statuto eeclesiae, vel alio legitimo modo( persona) nisi esset annexa praebenda. inf. de praebend. & dignit. ad extirpandam.

CAPVT IIII.

RELATVM. (In Lateranens.) sup. eo. c. proxi. ( Beneficium) id est, dignitas, quod ex eo apparet, quod in conES cilio non fit mentio, nisi de dignitatibus & ecclesiis, vel potes intelligere de quolibet beneficio, & bene fit de eo mentio in proxi. sup. c. vbi dicit ec. clesiasticum ministerium(contradicunt) quia non stant in eis nisi caueant. ( Admitti) dic si praesententur tales. (Suorum praelatorum) Nota. inferiores praelatos dare licentiam eundi ad scholas & alibi. (Pro alijs) inf. eo. decaetero.

CAPVT V.

FRATERNITATI. ( Commenda titijs literis) 72. distin. per totum.

CAPVT VI.

CONQVERENNTE. ( SIl lentium) Nota. quod si quis non residet in ecclesia sua, vel habet alia beneficia, quod potest agi contra eum a vt amoueatur ab illo beneficio.

CAPVT VII

DECAETERO. ( Subtrahi). Specialis gratia fuit, vel dic, hoc esse ius commune, vt quamdiu canonici & alii clerici dio. vel alii subiecti suis praelatis, siue episcopis, siue alijs, qui habent super eo ordinariam, & immediatam iurisdictionem, quod habere debent sua beneficia, vbi forte affectarent. ff. si quis cau. l. 2. §. vlti. Item opor. tet, quod necessitas & vtilitas, vel episcopi vel ecclesiae adsit. inf. eo. ad audientiam. alias enim cum non pertinet ad officium suum, non posset eis praecipere. 7. q. 1. quia frater. & not. sup. de temp. ordin ad aures. (Victualia) io. quis relata.

CAPVT VIII. 1 Praelatus vel clericus non residemns in ecclesia, priuandus est, si solum admonitus sit, & non redeat, nisi iusto impedimento impeditus fuit.

EX PARTE. (Vocatus) inf. eo. ex tuae. NNot. sufficere solam monitionem, quod redeat ad ecclesiam, nec est necesse eum citari ad ecclesiam, & haec est ratio, quia non potest esse nisi notorius excessus esus. inf. eod. c. 1. & 2. tamen si iste iustam excusationem haberet, quare non rediit, totum reuor cabitur 7. q. . praesentium. 4 q. 5. c. le

CAPVT IX.

QVALITER. (Reuocatus) Nota. capitulum reuocare episcopum, quia per hanc reuocationem a canonicis factam, Papa mandat ad electionem alterius procedi. (Eligatis) No. nullam superioris sententiam esse necessariam contra huncabsentem, sed solum reuocationem sufficere, vt canonice procedatur ad allum elisendum. arg. contra inf. c. proxi.

Nos credimus quod quantumcunque subditi moneant praelatum, vel socium de redeundo: non tamen possunt procedere ad eligendum sibi superiorem sine authoritate illius, in cuius manibus potest renunciare, vel qui iurisdictionem habet super eum, vt eum remoueat, quis inferior etc. 21. dsstinent. inferior. & eap. sequent. sup. de transact, inter.

CAPVT X.

INTER QVATVOR. (Expectati) secundum formam contentam. inf. c. proxvi. vel dic hoc praefigi a iulice. (Impedimento) NNota. quod etiam si sine iusta causa abfuerit, si tamen postea incipiat legitimo impedimento teneri, non pi iuabitur ecclesia, & est hoc ea ratione, quia monitio debet praecedere. Monitio autem cum impeditus est, eam arctare non potest. sup. de elect. bonae memoriae ete.

CAPVT XI. 1 Absens, an semper sit expectandus, & quanto tempore. in num. 2. & 3 Vagationis delictum sufficit ad priuationem ecelesiae3 Ediclapublice proponisufficit, licet ad citatum non perueniant. 6 Quamuis praelatus sit excommunicatus, non tamen debet a praelaturae administratione cessare.

EX TVAE. ( Fraudulenter) Semper praesumitur fraus, cum semper debeat ecclesiae seruire, vnde cum sit in culpa magna iuste comparatur fraudi. ff. de verb. lig. ma. ff. manda. si fideiussor. in prin. ff. depo. quod nerua. (Citatio) quicquid dicant iura antiqua, quod absens clericus tantum duobus mensibus sit expectandus. 7. qon. 6. praesentium. vel tribus septimanis. 7. q. 1. si quis in clero. vel 3. annis. sup. eod. c. 2. siue de anno. in Authen. de sanctis. episcop. §. interdieimus. Tu sic tene, quod si quis abest probabili & necessaria causa, siue probabili tantum, puta studiorum, vel quia sit cum episcopo suo, vel alia iusta causa, semper expectabitur. sup. eod. relatum. & c. decaetero. inf. eo. cum dilectus. nisi citetur primo vbicunque fuerit vltra mare, siue vbicunquod alibi fuerit, cum enim in nulla culpa sit hic, sine causa expoliari non debet. 36. dist. satis. 16. q. 7. inuentum. Hloc tamen benem fatemur, quod si certum tempus haberet in redeundum. Vel etiam qualitas negotii certum tempus requireret, vt quia mittitur ad concilium, vel ad causam finem concilij, vel causae tacitae pro termino habet, vnde si clericus post finem vagetur computatis diebus ad redeundum, vagari intelligitur. ff. ex qui. cau. ma. in integ. restitu. si cui. in fi. §. primo. vnde ex tunc licite datur eius beneficium, nec est necessaria citatio, nec expectatio sex mensium, de quibus habetur in hac decre. & 7. qo6m. 1. praesentium. tamen vt ibi dicitur, si probauerit postea se legitimo impedimento detentum fuisse, recuperabit ecclesiam suam, beneficio suo restitu. in integ. ex generali clausula. Ad idem 4. q. 5. quisquis. ff. qui fatisd. cog. l. 2. & per totum. 2 Alii autem dicunt, quod postquam propria voluntate incipit morari, debet expectari per sex mensea, & citatio ad domum fieri, sicut dicit haec deere. nom enim debuit ei obesse, quod bonum initium habuit absentiae. & c. praesentium. loquitur secundum antiqua iura, vel tempora, quando minus tempus assignabatur, hodie autem designatur maius, vt hic. Item dicimus, quod si ex causa probabili sit absens, potest reuocari propter necessitates ecclesiae, vnde semper debet notificare ecclesiae suae, vbs moretur, quod si non fecerit, cum sit in culpa & latitare videatur, sibi praeiudicat.

Si quis autem habet aliquod beneficium in ecclesia, semper comparere debet, nec ad eum transmittenda citatio post citationem 6. mensium & edictum emissum, vt hic, & poterit eius beneficium alii assignari, qui eius necessitas suppleat, praefertur enim publica vtilitas priuatae, vt 7. q. 1. mutationes: & multis alija c. Item oportet quid praedicti, qui ex probabili eausa absunt, habeant licentiam sui praelati. de conse. dist. 3. non oportet. Vel quod consuetudo sit, quod possint abesse ex iusta causa licentia non obtenta. Bene enim posset hoc ex consuetudine induci, quamuis hoc non posset consuetudine induci, quod sine licentia vagentur. esset enim talis consuetudo contra bonos mores, & in laesionem ecclesiarum, vnde non valet: vt no. sup. de consue. c. 1. Imo plus dicimus, quod nec etiam praelatus potest ei licentiam dare vagandi, & si dedit fortem licet ipse praelatus qui ei licentiam dedit, non possit contra eum procedere, tnm superior procederet. i. de cle. comnmuiu. diuersis. quod tum non fatemur. Item not. quod haec decre. habet locum in ecclesiijs reqrentibus residentiam, verum etiam non requirentibus in eo casu, quum vagatur, quia sufficit delictum vagationis ad priuationem eius. 7. q. 1. non oportet. & c. seq. Item & in eo casu, qum ex iusta causa absunt, sed moniti vbi sunt pro necessitatib. vel vtilitatibus ecclesiae suae, venire recusant, quia tunc poterunt priuari ecclesia. argumentum. 11. q. 3. sicut autem. & c. absit. Si vero praesumptiuem habeant primam pro derelicta, quod ex eo vehementer praesumitur, quod accepit secundam, quae requirit residentiam, vel quia accepit vxorem, vel quia agit solennem poenitentiam. §1. dist. c. fi. sup. proxi. titu. c. 1. & 2. 21. q. 2. si quis. iam statim vacat prima, quae similiter residentiam requirit, quamuis fortem melius dicatur, quod nunquam sit sic conferendum beneficium, quia & si vacet de iure, non tamen de facto, nisi sibi primo sententialiter adiudicetur. infra, de conces. praebend. vel ec. non va. literas. sup. eo. ex parte. & satis colligitur. sup. tit. prox. c. 1. nisi in casu. inf. de praebend. & dig. de multa. & not. inf. de praebend. vel ec. non va. non nostris. Si vero causa leuitatis vagatur, si potest de facili inueniri, vel scitur vbi ipse sit personaliter est requirendus, vel a capitulo suo, fi episcopus sit absens, vel ab alio qui ius requirendi habeat, vel quem res tangat, & si requssitus non venerit, licet sua authoritate non possit procedere ad electsonem, obtenta tamen licentia a superiore, qui praestare debet eligere alium. sup. e. qualiter. Si vero nescitur vbi sit, vel de facili citari non potest, puta quia est vltra mare, vel remota prouincia, fiet quod dicitur hic. argu. inf. qui ma accu. pos. relatum. interim autem de fructibus ecclesiae faciet ecclesiae deseruire. sup. de ap. peruenit. 2. inf. eo. cum ad hoc. Alii dicunt, quod si est monitus, vel etiam sine monitione & superioris authoritate, si certum est, quod ab ecclesia abest sine causa, petest alii conferre eandem ecclesiam. inf. de praebend. & dig. extirpandae. Hic autem certum est, quod licet reuertatur, tamen punietur de eo, quo absens fuit, siue in diebus festiuis, siue alijs, vltra quam debuit. 7. q. 1. si quis. 30. distin. contumaces.

5 (Edictum) sufficit edictain publico proponi, & si non perueniant ad citatum. sup. de eo qui mit. in poss. causa res ser. si aduersarsus. &. C. quomodo & quando iud. ab eo. ar. contra. ff. quae sen. sine app. rescin. l. 1. §. item cum ex edicto. sed ibi non fuit solenniter propositum Spoliari) etiam lite non contestata, est enim hic casus, vbi lite non contestata proceditur ad priuationem ecclesiae, sic. supr. vt lite non contesta. quoniam. §. 2. secus autem si propter crimen peteretur repelli, quia tunc non nisi lit. contest. agi posset: vt no. sup. vt lite non contest. quo¬ niam. (Procedatur) excommunicando & suspendendo potest archiepiscopus procedere contra episcopos deserentes ecclesias suas, remoueri autem ab archiepiscopatu, vel administratione non potest: sed hoc hic specialiter legato conceditur.

6 (Remoueat) hic videtur quod licet praelatus sit excommunicatus, non tamen debet propter hoc cessare ab administratione praelaturae suae. Contra. sup. de app. pastoralis. in fin. Sol. quidam respondent, quod administrare debent in temporalibus, & etiam in spiritualibus, sed per alios. Cum enim in praelatura tolerentur, & ipsis imputaretur, nisi administrarent & subditis imputaretur, nisi obedirent. 8. q. 4. nonnne. Ipse tamen administraret & subditis imputaretur, si praelatus non vteretur rebus ecclesiae, quia qui caret officio carere debet & beneficio: vt not. sup. de appel. pastoralis. Alii dicunt, quod ex quo excommunicatus est nunquam se debet admiscere administrationi temporalium, neqe spiritualium. arg. praeall. decre. pastoralis. & quia peccat alijs communicando, & intelligitur, quod hic dicit, quia ipsi praelati per exconmmunicationem & suspensionem primam & simplicem, bene priuantur administratione temporalium & spiritualium, sed eis absolutis, statim recuperant ipso iure administrationem, sed quando amouentur ab episcopalibus, tunc non restituentur ipso iure, sed post absolutionem, imo alii in locum eorum ponuntur, vt hic.

CAPVT XII. TVAE ERATERNITATIS.

CAPVT XIII.

CVM DECOREM. (Dimissis) scilicet dignitatibus.

CAPVT XIIII.

EX PARTE. ( Absentando) verba enim in iuramento posita legitimam interpretationem recipiunt. inf. ad audientiam. (Residens) residens intelligitur, siue praesens sit, siue absens, dummodo pro negotijs ecclesiae absit. inf. c. proxi. praesens autem semper dicitur quo negotijs ecclesiae adest.

CAPVT XV.

CVM DILECTVS. (Gaudere) sice sup. eodidecaetero:

CAPVT XVI. 1 Dispensatio non est necessaria, vbi non est factam contra iaramentum, quod fic erat in terpretandum:.

AD AVDIENTIAM. (Decernimus) Nota. non dispensat hic Papa, sed decernit. Non est enim necessaria dispensatio, cum non facerent contra iuramentum, quod sic interpretandum est. sup. eo. ex parte. 2. not. sup. eo. decaetero. (Dici) sic. sup. eo. ex parte. & c. decaetero.

CAPVT XVII.

CVM AD toc ( Indugentijs). Hoc est de gratia & propter causam scilicet lefectum seruitiorum. ( Praedecessorum) dicunt quidam hoc ius commune, quia sicut sine causae cognitione non potest prohibere vltra tempus suae administrationis. ff. de pen. l. vlt. ita nec licentiam dare. Alii dicunt qud hoc fuit de gratia speciali et ex eetss.

CAPVT XVIII. 1 Qui tenentur residere in benesicio, quando possint eo spoliari. 2 Cum consirmatur clericus alterius dioc. opor. tet bhabere permissionem.

CLERICOS. (Beneficia) habentia curam animarum, vel potest loqui etiam de ninoribus clericis, & de simplicibus beneficijs, etiam si non habeant curam animarum, sed tamen requirunt residentiam, vel ex statuto, vel ex priuilegio, vel ex consuetudine approbata. Hi enim possunt spoliari illo beneficio, in quo residere tenentur, nisi moniti resideant, & de talibus beneficiijs potest intelligi. sup. eod. quia non. & cap. relatum. infra, de praebend. cum non ignores. 70. distinctione. sanctorum. Si autem non requirunt residentiam beneficia, tunc nisi causa subesset, vel neeessitas, vel vtilitas, non cogeretur in aliqua ecclesia morars, quia hoc praecipere non pertinet ad eius officium. argu. 7. quaest. prima. quia frater. Clerici enim possunt habere plura beneficia in talibus ecclesijs, quae scilicet residentiam non requirunt. argumentum. sup. de excep. cum ecclesiasticae. argumentum. ad hoc quod episcopus alijs clericis, & etiam peregrinis, potest concedere be¬ neficia in talibus ecclesijs. 16. quaestio. 1. possessiones. Facit autem ad hoc. sup. de constitu. cum omnes. Nec obstabat si dicitur, quia non potest duabus ecclesijs seruire. 26. distinctio. acutius. Respond. quod omnes ecclesiae vna ecclesia sunt. a1. distinctio. quamuis. Nec obst. inf. de praebend. cum secundum. vbi innuitur a contrario sensu, quod qui non seruit altari, non viuet de altari, cum tam qui residet quam qui non residet seruit altari, dummodo bene viuat, & bene expendat, quod inde percipit. Item quiequid habet ecclesia pietati, deputatum est. 12. quaestio. secunda. aurum habet. 34. distinct. multos. intelligo tamen omne beneficium residentiam requirere nisi contrarium constet.

Hoc tamen nota. quod siue beneficium requirat residentiam, siue nont interim tamen, quamdiu priuetur, habebit vocem in electionibus, & in alijs, quae in illa ecclesia fuerint facienda, nisi contraria sit consuetudo, sed praebendam non recipiet de beneficijs, quae residentiam requirunt, & sic potest intelligi. 70. distinctio. sanctorum. vbi dicitur, qued ex dispensatione episcopi, non potest esse canonicus praebendarius, quasi dicat, quod alias erit canonicus, & in alijs, sed praebendam non habebit, & hanc interpretatsonem videtur ecclesia recepisse de facto, licet enim episcopus prioris ecclesiae dispensare possit tacite, & expresse, vel sustinere secundum nos sine dispensatione, quod habeat canonicatum in alio episcopatu, si placuerit secundo episcopo, vel in suo. Non tamen valet dispensatio eius, vt contra statutum vel consuetudinem ecclesiae habeat praebendam. Et est ratio, quia si haberet praebendam notaretur cupiditate. inf. c. proximo. cum iam dudum. Item diminuentur praebendae aliorum, & non debet dispensare cum alterius praesudicio, sed quod intersit electioni oneris est. Item & ecclesijs ad profectum est, quanto plures sunt consiliarij. 64. distinctio. extra. & dicimus quod si scienter secundi elegerunt clericum habentem aliud beneficium sine aliqua conditione hac, scilicet si voluerit, & poterit primum beneficium dimittere, sed potius cum voluerit vtrumque beneficium habere, videtur renunciasse priuilegio vel statuto, quantum in se est quod habeat de residentia facienda. argumentum. supram, de constit. cum access issent. & cum M. Terra. tamen licet sic pure & sine conditione elegerint episcopus, si non vult, non cogitur confirmare, quia sine eius authoritate consuetudinem, vel statutum infringere non possunt. sup. de consue. cum consuetudinis. Sed si vult, confirmabit eum, & erit canonicus, sed non praebendarius a, nisi resideat, quia licet intelligantur renunciasse priuilegio, vel consuetudini, quod non ter neantur facere residentiam, non tamem renunciant iuri communi, in quo cauetur, quod non debeant habere praebendam, nisi & seruiant. 13. q. 1. c. 2. & maxime cum vergant in praeiudicium ecclesiae, & forte hac ratione. icet quod vergit in damnum ecclesiae dici potest, quod non videntur, nec possunt renunciare priuilegio suo.

2 Et no. quod quando confirmat clericum alterius dioce. vel episcopi, oportet quod permissionem habeat a priore episcopo. 72. dist. per totum. Vel dic, quod licet sine licentia pri oris episcopi non posset clericum alterius episcopi auferre, vel etiam ad ordines promouere, si tamen non aufert ei, vel non promouet ad ordines vt offerat, quia bene vult, quod in omnibus vt prius priori episcopo seruiat, bene potest eum confirmare in canonicum suae ecclesiae. Si autem consuetudo sit primae ecclesiae seu statutum, quod hoc ipso, quod accipit secundam, videatur primam habere pro derelicta, consuetudo haec tanquam laudahilis est seruanda. 12. di. illud. Si autem electores clericum, quem eligunt nescirent beneficiatum in ecclesia, quae residentiam requirit: tunc nisi ei renunciaret, possunt eum refutare. ff. de act. emp. l. iul. in prine. Item differentia est inter consuetudinem quae est, quod continuam residentiam faciat, & eam quae habet, quod non recipiat beneficium, nisi resideat, quod primam bbvidetur ipso iure renunciare recipiendo secundam, quae similiter residentiam requirit: vt no. supra eo. ex tuae. Secundam autem non videtur renunciare, cum hoc consuetudo non habeat.