Articulus 23

ARTICULUS XXIII. An per omnes potentias anime fruemur ?

Incidit hic dubium difficile de hoc quod dicit: "Juter eas quidem quibus utrndum est, etc." Videtur enim ex hoc quod potentiis naturalibus fruamur, id mt, per ipsas : et quaeritur, Utram pet ommes, aut per quasdam? Et videtut, quod per quasdam ex pradictis.

Sed CONTRA : 1. Joan. x, 9: Per me st quis introwrit, etc, Augustinus : Pascua inveniet, veprediens foras in Salvatoris humanitate, intus in Salvatoris divinitate: et wnsts est qui pascitur in humanitate : rio sensus fruentur, quia pasci visione hacest frui.

2. Idem videtur accipi ex libro de Spurita et anima, ubi dicitur, quod sen~ us verletur in rationem, et ratio in initlevtumn, et ille fructur Deo.

4, Praeterea, Anima tota glorificabitur, ol remunerabitur: ergo frui debet tilum omnes vires,

Ulterius quaeritur. Si erunt ibi cogititiones volubiles? Videtur quod non: yu hoc negat expresse Augustinus '.

Sed contra: Quia intelligemus hoc et ilu successive: ergo cogitatio volvetui de uno in aliud,

Solutio, Actus proprie personarum et individuorum est, potentia autem secundum naturam: unde si fiat vis, tune Sancti fruentur, sed secundum potentias anime quae dict sunt supra. Est autem duplex via: una est a sensibili in imaginationem et phantasiam, et ab illis ad rationem et intellectum, qua est via abstractionis veri. Alia est via superiorum potentiarum ad inferiores : sicut ratio in quibusdam extendit se movendo imaginationem, et imaginatio sensum communem, ut accidit in somnio, et quandoque etiam solvit organa particularia ad aliquid, ut in his quiin somnis agunt opera vigiliz. Ita dico sine prajudicio, quod per redundantiam dulcedinis divine ab intelleetu descendet pastura fruitionis in imaginationem, et sensum: ita tamen, quod sensus non amittat naturam suam quinon apprehendit nisi corporale.

Et per hoc patet solutio ad primum : quia sensus non accipit divinitatem in carne Salvatoris, sed corpus tantum : et dulcedo est per redundantiam a ratione.

Ad aliud dicendum, quod cum dicitur: Sensus vertetur in rationem, glossandum est: convertetur ad rationem, et ab ipsa accipiet fruitionem, secundum quod ipsa est inflexa super ipsum ministrando ei dulcedinem: tamen ille liber non est Augustini, sed quidam Cisterciensis fecit eum, et multa falsa sunt in eo.

Ad ultimum dicendum est, quod tota anima praemiabitur, unde actus fruitionis est totius anime : sed non oportet, quod omnes differentias praemiorum suorum recipiat secundum quamlibet potentiam ipsius : sicut non oportet, ut habens divitias reponat eas in qualibet arca sua, sed quasdam in una, et quasdam in alia. Alii autem dicunt quod vix aut numquam probare possunt: et ideo non est curandum de dictis eorum,

Ap 1p quod ulterius quaeritur, Utrum erunt ibi cogitationes volubiles ? Dicendum, quod non: sed volubiles cogitationes non dicuntur ab hoc quod est intelligere hoc et illud successive: sed aliis tribus rationibus denotantibus imperfectionem dicuntur voludiles, quarum una est propter inquisitionem invenientis, vel discentis: eo quod non totum videt ratio secundum causas, et effectus, et proprietates: tunc autem non erit inquirens. Secunda est fastidium rei intellecte in qua invenitur imperfectio : et ideo intellectus transit ad aliam rem in qua magis delectetur, et hoc accidit ex vilitate rei, et privationibus in ea inventis, et mutabiltate, et materialitate. Tertia causa est: quia principium intelligendi hic non est unum ad omnem rem, sed est diversorum : et ideo nec in se, nec in suis principiis possunt res hic simul accipi: ibi autem accipiuntur in eo quod est summum et infinitum bonum, quod est lux plenissima in qua dere nihil latet, contra primum: et in co quod est vita summe reficiens, contra secundum : et in eo in quo omnia simul sunt, contra tertium. Tamen bene concedo, quod si intelligibilia considerentur in propriis essentiis, non accipiet intellectus duo simul ; quia impossibile est intelligere qualiter unus actus terminetur super duo, sicut super fines ex equo terminantes. Et non est instantia in intellectu compositorum, quoniam illa uniuntur in compositione, nec accipiuntur ut ex equo terminantia: sed unum accipitur in ordine ad alterum: unde unum est ut subjectum, alterum ut forma: unde Philosoplus dicit, quod simul scire plura possumus, intelligere vero minime.