Articulus 5

ARTICULUS V. quaeritur, an vere sint illae tres propositiones, scilicet Spiritus mitt se, et Spiritus mittitur a se, et Spiritus procedit ase?

Deinde quaeritur de hoc quod dicit: "St autem seipsum dat, tunc et a seipso procedit et mittitur, etc."

Est enim hic dubium, Si Spiritus sanctus mittat se ? Ef si ista alrquo modo conceditur, dubia adhuc erit ista, Si Spiritus sanctus miftitur a se? Et si abe iste in aliquo sensu concedantur, adhuc remanet haec dubia, Si Spiritus sanctus procedit a: se ?

Videtur enim hic esse falsa, Spiritus sanctus mittit se.

1. Supra enim habitum est, quod mitti est cognosc: quod ab alio sit. ergo a quo mittitur aliqua personarum, cogno~ scitur ab illo esse: sed Spiritus sanctus mittit se, ut tu dicig: ergo Spiritus sanctus est a se, quod falsum est: quia dicit Anselmus, quod nec natura admittit, nec intellectus capit, quod idem sit a seipso.

2. Item, Cum dicitur, Afittié se, supposituim verbi est in quo notatur auctoritas respectu ejus quod supponitur in pronomine: sed hoc est idem, cum rela~ tivum referat idem quod est in antecedente: ergo in locutione significatur idem habere auctoritatem respectu sui: cum ergo hoc non sit verum, videtur locutio esse falsa.

3. Item, Mittens et missus querunt distinctionem personalem ad minus: hee autem non est hic, cum dicitur, Spiritus sanctus mittit se: ergo locutio est falsa.

4. Item, Pater non mittitur ab aliquo (ut dicit Augustinus) eo quoda nullo est : ergo a simili nec Spiritus sanctus mittit se, eo quod ase non est.

Si forte dicas, ut supra, quod est potestas collationis ex vi amoris, et ex vi auctoritatis : et ex viamoris miltit se Spiritus sanctus, sicut etiam dat se. Contra : Dare de sua intentione non dicit comparationem ad processionem éeternam, cum infra concedatur hec, Pater dat se: mitti autem inclusam habet in se processionem: ergo non est simile: quia nec ex vi amoris, nec ex ratione auctoritatis vel dominii Spiritus sanctus habet quod sit a seipso: ergo nullo modo mittit se, ut videtur.

Si forte dicas, quod in veritate ista locutio falsa est, nec eam ponit Augustinus sed Magister. et quod Magister m hoc falsum dicit. Contra: Augustinus dicit: "Spiritus mittit se, et dat se '." Ergo non tantum Magister hoc dicit, sed et Augustinus.

Ulterius quaeritur de ista, Spiritus sanctus mittitur a se.

1. Passio enim semper est illata ab alio, licet non actio : ergo passivam magis dicit rationem essendi ab alio quam activum : ergo videtur, quod passiva majorem habeat rationem falsitatis, quam activa.

2. Item, Intellectus non capit, quod idem agat et patiatur respectu ejusdem : ergo cum hoc significetur ista locutione, Spiritus sanctus mittitur a se, videtur esse falsa.

Sed contra: Augustinus dicit. "Tunc unicuique mittitur, cum a quoquam cognoscitur atque percipitur, quantum cognosci et percipi potest". Et hae auctoritas infra in hac eadem distinctione ponitur in Litiera. Sed talem cognitionem facit in nobis Spiritus sanctus: et vere dicitur, quod haec cognitio est a Spiritu sancto et mittitur ab eo: ergo videtur, si hoc est eum mitti, quod vere miltatur a seipso.

Ulterius quaeritur de ista, Spiritus sanctus procedit a se. Haec enim videtur falsa : eo quod secundum supra dicta, procedere non ponit comparationem nisi ad principium a quo : cum ergo ipse Spiritus sanctus non sit principium sul, videtur quod nullo modo a se procedat.

Si dicatur, quod non procedat a se simpliciter, sed procedit a se in creaturam.

Contra : 1. Processio in creaturam ostendit eternam, et nihil aliud superaddit : ergo si secundum elernam non procedit a se, secundum temporalem non debet ostendi procedere a se : ergo relinquitur adhuc haecesse falsa, Spiritus sanctus procedit temporaliter a se.

2. Item, A quocumque negatur genus, quelibet species illus generis negatur : sed Spiritus non procedit a se : ergo nec temporali processione, nec aeterna procedit ase.

3. Item, A quocumque negatur actus nature, negatur etiam modus illius actus : sed processio a se negatur de Spiritu sancto : ergo et modus debet negari, scilicet quod procedit a se temporaliter.

4. Item, Quia Pater non est ab alio, ideo non convenit ei ut ostendatur temporaliter ab actu esse : ergo a simili, quia Spiritus sanctus non est a se, ideo non convenit ei ut temporaliter a se esse ostendatur : sed ostenditur, cum dicitur procederea se : ergo locutio illa falsa est.

Solutio. Sicut diximus in principio istius distinctionis, super expositione et veritate et proprietate istarum locutionum, discors Doctorum invenitur sententia. Sunt qui rationibus supra inductis, dicunt omnes istas esse falsas, Spiritus mittit se, Spiritus mittitur a se, Spiritus procedit ase: et dicunt quod si in auctoritate inveniantur,exponende sunt sic, Spiritus mittit se, id est, a Spiritu est effectus in quo cognoscitur missus. Sed quia in auctoritatibus Sanctorum inve- niuntur expresse, et hic a Magistro conceduntur, difficile videtur mihi quod dicantur false. Unde ali dicunt, quod mittere et procedere dupliciter dicuntur, scilicet proprie, et improprie. Proprie, quando dicit distinctionem nuntii, et nuntianlis : et sic non sumitur in ists locutionibus. Quandoque autem muttece idem est quod dare : et sic sumitur minus proprie: et in hoc sensu concedunt istas, et hoc volunt trahere ex Littera, ubi Magister dicit, quod Spiritus sanctus dat se, et datur ase : quod est ipsum temporaliter procedere et mitt. Aliorum sententia est, quod non est intenlio Augustini et Magistri dicere, quod et dare vel mittere sint idem, nisi secundum ratronem et suppositum, non autem secundum intentionem : et uh dicunt, quod cum dicitur, Spiritus sanctus mittlit se, duo importantur in verbo. Unum ex principali significato verbi ; quia mittit significat missionem, sicut ambulat ambulationem. Aliud est quod est in verbo, scilicet actus effectivus illius connotat, quod confertur in tempore ei cui fit missio : et ideo dicunt, cum dicitur, Spiritus sanctus mittit se, quod Spiritus sanctus non reddit suppositum verbo nisi gratia secundi. Cum autem additur se, transit actus hujus verbi, motéz¢, in duo : quorum unum est in altero : et ideo sunt ut unum conjunctum : actus enim effectivus connotati transit super id quod efficitur in ipsa missione : sed quia in illo manifestatur Spiritus, ut in eo speciali modo existens, ideo etiam transit super Spiritum non simpliciter, sed secundum quod specialiter in illo existit : ut ipsa missione temporali non fiat Spiritus simpliciter, sed fiat ut ibi existat hoc modo quo prius ibi non fuit, et hoc per rationem illins effecti ostendatur : sicut etiam dicimus quod Verbum non est factum, sed tamen est factum secundum carnem, ita hic Spiritus non fit missione, sed fit ipsa missione quod est in isto aliter quam prius: et haecopinio magis concordat cum dictis Sanctorum : et ideo magis placet mihi. Est ergo sensus, Spiritus sanctus mittit se, id est, a collatione Spiritus qua se dat, est effe~ ctus in quae manifestatur Spiritum esse ab alio, et in isto cur mittitur : quia principale significatum verbi ex ipsa missione ostendit ab alio esse :, quia aliter non conveniret ei mitt a se.

Ad objecta ergo dicendum per ordinen.

Ap primum, quod Spiritus mittit se : et bene concedo, quod missio passiva facit cognosc: quod missus ab alio sit : activa autem, quod missus ab illo sit qui mittitur : sed jam dictum est, quod gratia principals signilicati non egreditur actus missionis a supposito locutionis, sed gratia actus causantis effectus illos in quibus cognoscitur ab alo esse : et ideo pronomen ostendit inesse Spiritui sancto missionem passivam, suppositum autem non ostendit inesse missionem activam : et sub hoc modo sensus est, Spiritus mittit se, id est, a Spiritus colJatione in qua dat se, est effectus in quo cognoscitur quod ab alio sit : et hoc verum est.

Ad aliud dicendum, quod suppositum in illo actu cujus suppositum est, non quaerit auctoritatem in apposito : quia hac missio est ex potestate amoris, non ex potestate auctoritatis vel dominii, ut superius in alia questione dictum est.

Ad aliud dicendum, quod hoc est verum, quod mittere et mitti gratia principalis significati exigunt distinctas personas : sed non gratia alterius actus qui ibi etiam est communis trium personarum, scilicet collationis effective illus doni in quo fit ut insit Spiritus sanctus : et ideo non oportet, quod Spiritus sanctus distinguatur a se.

Ad aliud dicendum, quod aliud est in Patre : quia in Patre principale significatum verhi quod est missio passiva in quantum tenet se ex parte appositi, nec respectu sul, nec respectu alicujus salvari potest : quia nullo modo est ab alio ut mitti possit : et ideo non potest signifi- cari esse ab alio. Sed in Filio et Spiritu sancto significatum verbi passivum salvatur secundum quod transit in pronomen reciprocum : licet non salvetur respectu illius suppositi, sed absolute respectu suppositi quod intelligituro perari cum supposito eumdem actum : quia actus denotans effectum in creatura communis est trium personarum : et omnes persone supponuntur in locutione ex natura verbi, licet tantum una signilicetur in locutione : et ideo verbum id quoad actum donationis habet omnes pro supposito : sed quoad actum quem addit missio, habet pro supposito personas quibus convenit missio. ‘

Si autem tu queras, Quare magis exprimitur ibi una persona, quam alia, si actus ille communis est? Responsio, quod hoc fit, eo quod actus ille magis per appropriationem ostensivus est unius persone quam alterius : ut sapientia collata ostendit Filium, et gratia Spiritum sanctum.

Ap 1p quod ulterius quaeritur de ista, Spiritus sanctus mittitur ase: dico sine prejudicio, quod haecest magis impropria, quam activa, propter duo : quia hic significatur passive missio respectu sui, et quia ponitur prepositio denotans principium : tamen concedere oportet, eo quod Sancti eam ponunt : et tunc conceditur sub eodem sensu, quod dividatur verbum secundum actus importatos, scilicet collationis, et missionis : et referatur secundum unum actum ad suppositum Spiritus sancti, et ad alias personas, quamvis ei conveniat appropriate : et secundum alium actum referatur ad personas secundum intellectam secum operantes. Et per hoc patet solutio ad totum quod contra illam propositionem objiciebatur.

Et nota, quod sunt quidam breviter et leviter se hic expedientes, et dicunt, quod proprie Pater et Filius mittunt Spiritum sanctum, sed Spiritus sanctus non proprie mittit se : et ideo dicitur mittere se, quia approbat suam missionem ab illis factam : sicut de aliquo spontaneo dicitur, ipse facil se facere hoc, quia facit hoc ex libertate suae voluntatis et ex amore.

Ap 1p quod ulterius quaeritur de ista, Spiritus sanctus procedit a se : dico, quod meo judicio ista minus habet proprietatis, quam aliqua alarum : tamen quia Sanctus eam dicit, concedo eam sub hoc sensu, quod intelligatur de processione passiva temporali : et tunc expono eam sicut etiam illam aliam, Spiritus sanctus miltit se. Quia licet processio non dicat nisi comparationem ad princtpium a quo, tamen quando additur determinalio temporalis, additur etiam comparatio ad effectum, et ad eum in quem procedit.

Ap 1p autem quod contra objicitur, dicendum quod processio temporalis ostendit zternam : sed non ostendit eam esse ab eodem supposito quod significatur in locutione, ut prius dictum est.

Ad aliud dicendum, quod cum dicitur temporalis, non ponitur per hoc in specie aliqua processio Spiritus sancti : non enim advenit ut differentia, sed potius ut accidens, non processioni in se, sed accidit ei ex parte termini in quem est processio temporalis : et ideo etiam dirimit rationem ipsius : quia processio temporalis est processio secundum quid.

Et si tu objicias, quod secundum hoc non debet inferre eam. Dicendum, quod non dirimit in actu processionis, sed potius in modo significandi eam : quia temporalis potest significari in supposito cut non convenit, ut cum dicitur, Spiritus procedit a se, non convenit processio passiva aeterna huic supposito quod agens eam significatur, nisi gratia actus donationis effectus in quo Spiritus est et datur, et non gratia significati principalis : et ideo etiam quoad hoc non infert eam. Non enim possum inferre, Spiritus procedit a se temporaliter, ergo procedit a se : sed sic, ergo procedit a quocumque procedat.

Ad aliud dicendum, quod non est modus iste qui respiciat principale significatum in verbo, ut specificando ipsum, sed potius dirimendo eum, ut in supposito tali significatur, ut dictum est. Ad ultimum dicendum, quod non est simile de Patre : et hujus ratio prius dicta est: quia principale sigmficatum actus non habet in ipso locum respectu alicujus suppositi.