Articulus 9

ARTICULUS IX. Quid sit justificatio impii?

Dz primo, scilicet quid, sit justificatio impii? Bernardus : "Justificatio est revelatio divini consilii."

Glossa autem super epistolam ad Ro. man. vill, 1 et seq. : "Justificatio est remissio peccatorum, et consummatio bonorum operum."

Quidam autem sic diffiniunt : "Justi. ficatio est effectus justitiae generalis, qua de impio fit pius."

Contra PRIMAM diffinitionem sic objicitur : 1. Revelatio divini consilii non est nisi secundum intellectum in anima: justificatio autem fit secundum omnem partem ipsius : ergo justificatio non est re. velatio divini consilii.

2. Item, Revelatio divini consilii fit ip prophetia, et facit donum prophetia - donum autem prophetiae non necessario ponit in gratia gratum faciente : ergo nec revelatio divini consilii : sed justificatio.semper ponit hominem in statu gratiae gratum facientis : ergo, etc.

3. Item, Revelatio divini consilij equaliter fit bonis et malis : justificatio autem non nisi bonis : ergo, etc. ProBATIO prime. Revelavit Deus consilium suum Nabuchonodosor, Daniel. u, 29: Deus qui revelat mysteria, ostendit tibi que ventura erant, etc. Et Isaiae revelavit Deus, et etiam multis aliis bonis.

4, Item, Videtur inconvenienter dicere revelationem divini consilii :-quia justificatio est effectus predestinationis, quae est de gratia in presenti, et gloria in futuro, et non est effectus consilii quod est immobilis dispositio de futuris sive bonis sive malis : ergo potius deberet dici : Justificatio est revelatio divine predestinationis, quam divini consilii.

Contra SECUNDAM sic objicitur : 1. Remissio enim peccatorum est effe-- ctus gratiae, et justitia differentem habet rationem a gratia: ergo justificatio non bene diffinitur per remissionem peccati. .

2. Praeterea, Proverb. x, 12, dicitur, quod multitudinem peccatorum operit charitas: ergo remissio peccatorum magis attribui debet charitati, quam justificationi.

3. Item, Multitudo peccatorum dupliciter deleri potest, scilicet per illud quod contrariatur ei in genere, vel per illud quod contrariatur ei in specie. Culpe autem in genere non contrariatur justitia, sed gratia : ergo deletivum ejus in genere est gratia, non justitia : sed in specie non opponitur ei virtus una, sed multe, quia alia fornicationi, alia avaritiae, et sic de aliis : ergo deletivum ejus in specie non est unum, sed multe virtutes vel omnes : ergo hoc non est attribuendum justitie.

4. Item, Cum virtutes theologice sint efficaciores quam cardinales, remissio peccatorum potius debet attribui virtuti theologice quam cardinali : sed justitia est virtus cardinalis: ergo non debet attribui justitia.

5. Similiter objicitur de hoc quod dicitur justificationem esse consummationem bonorum operum. Videtur enim hoc falsum : quia consummatio rei sequitur rem factam secundum ordinem nature et rationis : sed justificatio precedit opera bona ratione et natura : ergo justificatio non est consummatio bonorum operum.

6. Item, Lex precipit opera : ergo quod est consummatio legis, est consummatio operum : sed charitas est consummatio legis, ut habetur,ad Roman. xu1, 10, et I ad Timoth. 1, 5,?: ergo charitas est consummatio operum.

ConTRA TERTIAM sic objicitur : 1. Dicit Philosophus in V Ethicorum, quod justitia generalis, eadem est quod omnis virtus differens ratione : ergo si justificatio est effectus justitiae generalis, justificatio est effectus omnis virtutis: sed effectus virtutum sunt divisi, sicut et ipsae virtutes divise sunt: ergo justificatio non est unum solum.

2. Item, In justificatione imfunduntur virtutes : et id quod infunditur in alio non est illud: ergo justificatio non est omnis virtus, vel effectus omnis virtutis : et justitia generalis est omnis virtus : ergo. justificatio non est effectus justitia generalis. .

3. Item, De impio facere pium, non est virtutis specialis nisi secundum quid, sed potius gratia in genere: ergo hoc non est justitic.

Responsio, quod prima non est diffinitio, sed potius, ut dicit Bernardus, quoddam consequens justificationem per accidens. Consilium enim divinum quod est immobilis dispositio futurorum, in quolibet suo effectu propalatur: quia nos non venimus in causam divinam, nisi per effectum : unde cum Deus disposuit alicui dare gratiam, hoc latet antequam fiat: cum autem innotescit per signum, tune revelatur, et hoc consequitur justificationem per accidens, scilicet in quantum est divinum consilium nobis notum per signa: et ideo non est concedendum, quod sit diffinitio.

Ad primum ergo, quod objicitur contra primam diffinitionem dicimus, quod duplex est revelatio, scilicet per inspirationem veri occulti, per illuminationem intellectus, et pereffectum : et prima fit secundum intellectum : secunda autem cuilibet rei convenit manifestare per opus suum.

Ad aliud dicendum, quod in dono prophetiae est revelatio per inspirationem, et non ostensio divine voluntatis sive beneplaciti per opus. Consilium enim hoc restringitur tantum ad ea de quibus est dispositio conferendi gratiam. Et per hoc etiam patet solutio ad sequens.

Ad Auivp dicendum, quod manifestatio ista qua homo sibi manifestatur, est tantum per effectum gratia, et hoc non convenit nisi bonis. , .

Ad aliud dicendum, quod consilium sumitur hic pro diffinitione in notitia beneplaciti de danda gratia futura : hoc enim consilium et propalatur et revelatur in justificatione, quando gratia apponitur.

Ad id quod objicitur de secunda, dicendum quod describitur ibi justificatio per proprium suum effectum : cum enim justificatio dicit factum justum vel justificationem, si sumatur pro facto justo, dicit terminum motus cujusdam, qui est a peccato ad justitiam generalem: et cum termini motus sint contrarii, justitiae generalis erit delere et remittere peccatum, sicut contrarii formalis : et ideo sic loguendo, remissio peccati proprius effectus erit justitia. Si autem dicat ipsum fieri justum vel justificationem: tune adhuc erit expulsio peccati, et inductio justitie: sicut dealbatio est expulsio nigredinis, et inductio albedinis.

Ad oBsJEcTUM autem contra, dicimus quod nihil prohibet idem a diversis considerari in diversa ratione consideratum : peccatum enim tria facit in anima. Primo avertit a bono incommutabili, et secundo pervertit ordinem rectum virium ad invicem, et ad superius, et ad id quod juxta est, et ad id quod infra est. Tertio etiam corrumpit vires in comparatione ad opera specialia et particularia. Et ideo in motu justificationis tria sunt quae perficiunt animam : quorum primum est gratia contraria peccato avertenti et turbanti imaginem Dei. Secundum autem, justitia generalis reordinans vires in statum rectum et debitum sibi ad invicem, ut ratio regat et aliae regantur, et ad superius, et ad aequale, et ad inferius. Tertium est infusio omnis virtutis perficientis singula~ res potentias ad opera singularia.

Sed Tune queritur, Quare potius a medio statu quam ab ultimo vel primo denominatur motus iste? scilicet, quare potius dicatur sustificatio, quam gratificatio, vel virtutum infusio, vel perfectio?

Resronsio. Dicendum, quod gratia de se non dicit nisi gratitudinem ad Deum : sed in conversione multo plus est, et ideo a gratia imperfecte denominaretur., Ab ultimo autem denominari non potest: quia hoc dicit perfectionem ad singulares actus, et justificatio dicit statum rectitudinis in universali.

Ad id ergo quod secundo objicitur de secunda diffinitione, dicimus quod charitas non operit multitudinem peccatorum, ut generale operimentum contrarium peccato formaliter, sed potius sicut forma meriti in quantum meritum: quia quantitas meriti secundum quantitatem attenditur charitatis.

Ad aliud dicendum, ut prius patuit, quod tres sunt peccati considerationes : et ideo ratio procedit a diminutione.

Ad aliud dicimus, quod virtutes theologice, non sunt generales : et ideo non potest eis attribui pro effectu rectitudo generalis.

Ad AuLiup dicendum, quod consummatio operum dicitur dupliciter, scilicet vel in causa, vel in effectu : in effectu quidem sequitur opera, et in causa praecedit. Et. illa quae est in causa, dicitur adhuc dupliciter, scilicet, vel in causa habituali, vel in causa efficienti. In causa quidem habituali perficit opera omnis virtus infusa, sed ex parte efficientis justitia generalis est consummatio operum, quia consummat operantes vires ad superius, et ad se, ad proximum, ut dictum est.

Ad aliud dicendum, quod charitas est consummatio operum, sicut motivus habitus in terminatione proprii finis ad omnem actum movet charitas : et propter. bonum quod est finis ejus: et sic ipsa non est terminus illius motus quo movetur qui de impio fit pius: sed justitia generalis perficit, ut ponens vires anime in statu recto et debito secundum naturam.

Ad 10 quod objicitur contra tertiam dif-. finitionem dicendum, quod justitia multi- pliciter dicitur. Dicitur enim justitia diyina et humana. De divina nihil ad pree~ sens. Humana autem dicitur tripliciter, scilicet genus, et generalis, et specialis. Genus autem est idem virtuti in genere : sed dicitur gustitia, in quantum concordat ordinationi legis, propter quod et Philosophus legalem eam vocat. Virtus autem in quantum perficit animam sive potentiam ad actum. Generalis autem est habitudo quedam, quae dicit rectum statum virium, ut dictum est, ex gratia resultantem : et de ista intelligitur, quando dicitur, quod justificatio justitiae est effeclus. Sed speeialis est, qua in commutationibus reddit unicuique quod suum est.

Et per hoc patet, quod nihil est quod objicitur de justitia, quae est genus: quia non idem est genus et generale.

Et per hoc patet etiam solutio ad se~ quens : generalis enim justitia potius est habitudo quaedam ex gratia resultans, quam sit habitus virtutis.

Ad aliud dicendum, quod de impio fit pius tripliciter, ut in principio solutionis secunde diffinitionis dictum est : hac tamen,ut bene intelligantur, dependent a questionibus quas alibi de justitia disputavimus.