Quaestio 5

Questio i. eternitatem mundi. Adhuc queIrca ro quatuor quaestiones.

¶ Primaquestio est: vtrum deus potuerit producere mundum ab eterno. Et videtur quod non: quia proprietas dei est eternitas: ergo non conuenit creature.

¶ Contra diony. de dino. per se esse: et per se vita communicatur creaturis: licet sint proprietates dei. aliqui quod impossibilitas potest prouenire ex hic dicunt impotentia producentis et ex parte producti. Primo modo sic quod motus fiat in instanti. Secundo modo ex parte intelligentie: quod caelum non potest moueri velocius. Dicunt igitur quod deus potest quantum est de se: sed hoc repugnat mundo.

¶ Sed contra hoc arguitur 4r.

¶ Primo: quia omnis potentia productiua est productiua alicuius producibilis si ab eterno abeterno.

¶ Confirmatur. quia productiuum et producibile adiuicem referuntur: et ideo si est dare vnum et alterum.

¶ 2o sic: nulla potentia actiua potest esse alicuius impossibilis: diuina potentia est poactiua. ergo pro quocumque signo est potentia potuit esse terminus.

¶ 3o. illa potentia est frustra quae non est nata reduci ad actum tiam pro signo illo pro quo est potentia.

¶ 4o. quia nulla potentia est respectu alicuius entis prohibiti: si ergo mundus est ens prohibi tum. ergo etc.

¶ Dico igitur. quod non est dare productiuum: quin sit alicuius producibilis. Item si est productiuum ab eterno: et producibile potuit esse ab eterno: nec hoc videtur dubium. Item non requiruntur plura nisi principium productiuum vel virtus productiua et producibile.

¶ hic dicitur quod ab eterno fuit productus sed no pro eterno. Contra istud arguo sic. impossibile est transire de contradictorio in contradictorium: etc. fuit autem mundus producibilis pro nunc: et non pro tunc: et ita nunc ex tempore et non abeterno nulla mutatione facta in mundo: quia non erat ad huc: nec ex parte dei: ergo si est productiuus ab eterno: et pro nunc.

¶ 2o quandocumque aliquod fundamentum transit ad aliquod quod non habuit prius: oportet quod detur sibi ab aliquo: sed mundus transit ab extremo conditionis ad aliud extremum: quia producitur pro nunc: sed producibilitas non potest dari ab agente aliquo: quia necessario inest mundo. Non arguitur autem ex processuiniando successiue: quia potuerunt esse ab etrno.

¶ Alii arguunt ex perfectione agentis. Sed dicitur quod repugnat effectui. Sed quomodo saluabitur contingentia mundi si productus ab eterno fuit vnde arguitur sic. deus habet in potestate producere et non produceret vel hunit ante productionem: et hoc non: quia tunc non esset mundus ab eterno. nec in instanti quo produxit: quia tunc est productus et omne quod est quando est etc. Nec postquam transiuit in praeteritum: quia hoc solo priuatur deus quod genita non potest facere ingenita.

¶ hic dico quod non ante: sed in instanti quo produxit: potentia enim contradictionis est respectu eiusdem signi: factum autem esse quod est in instanti cum transit in preteritum est necessarium. in instanti quo fit potest non fieri.