I, Distinctio 10, A. 1, Q. 1
I, Distinctio 10, A. 1, Q. 1
Utrum in divinis ponenda sit persona procedens per modum liberalitatis.
Circa primum, quod sit necesse ponere perso- nam procedentem per modum liberalitatis, ostenditur hoc modo.
1. Perfectior est dilectio mutua quam reflexa, et perfectior adhuc mutua communicata quam non communicata, quia talis, scilicet non communicata, videtur sapere amorem libidinosum: ergo si in Deo est summa dileotio et summa delectatio et ' beatitudo, non est ibi persona, quae mutuo non ametur, sed cui araor mutuus communicetur ; sed communicatio amoris mutui est per liberalitatem : ego ete.
2. Item, in his inferioribus duplex invenitur modus procedendi ' nobilis, scilicet per modum na- turae et per modum voluntatis: primo modo emanat Filius aPatre, secundo modo donum a datore; sed omne quod nobilitatis est in creatura, est attribuen- dum Deo: ergo etc.
3. Item , in Deo est ponere naturam et volunta- tem, et sicut naturam perflcit fecunditas, ita volunta- tem summa liberalitas; sed natura perfecta fecunditate, producit persona aliam personam: ergo pari ratione, voluntate perfeeta liberalitate, producit persona ' aliam personam: et sic etc.
4. Item, omnes creaturae a Deo procedunt per cognitionem, et voluntatem; sed ante creaturarum productionem ponere fuit in divinis emanationem Verbi ab aeterno, in quo Pater omnia fienda dispo- suit^: ergo pari ratione necesse fuit emanare perso- nam, in qua omnia vellet' et donaret; sed talis pro- cedit per modum liberalitatis: ergo etc.
CONTRA: 1. Non est similis modus procedendi Ad oppo- sive exeundi ° in creaturis respectu Dei et in perso- nis; nam creaturae sunt extrinsecus, personae vero in essentia unum; sed exitus creaturarum a Deo est per modum liberalitatis: ergo non est ponere perso- nam hoc modo procedere.
2. Item, exiens per modum voluntatis ab aliquo non assimilatur in substantia producenti , nec aequa- tur, nec necessario producitur; sed persona, si pro- cedit in divinis , est in substantia similis et in pote- state aequalis nec potens se aliter habere : ergo etc.
3. Item, in his inferioribus non tantum sunt ista principia nobilia, scilicet natura et voluntas, verum etiam ratio sive operans per artem^ ergo si ponunlur duae personae his duobus modis procedentes, debet poni tertia, quae tertio modo procedat; sed illa non ponitur: ergo nec per modum voluntatis ponetur' aliqua pari ratione.
4. Item, quanto pluribus communicatur dilectio, tanto perfectior, quia omne bonum in commune de- ductum pulcrius elucescit: ergo non solum est ponere tertiam personam, cui amor communicetur secundae ', sed etiam quartam, cui amor communicetur tertiae; et sic in infmitum; sed hoc est impossibile in divinis, ut ostensum est supra^: ergo est stare in prima per- sona producente: ergo non est persona procedens per modum liberalitatis.
CONCLUSIO.
In divinis per modum liberalitatis procedit tertia persona, quae dicitur Donum.
Respondeo: Dicendum, quod, sicut probatum est '", in divinis est ponere terliam personam proce- condo»io. dentem per modum liberalitatis, quae dicitur Donum. Et ratio huius est perfectio dilectionis, perfectio cma- tripiex ra- nationis et perfectio voluntatis, qua existente " libe- "°" ralissima, non potest non producere personam; sicut natura, existente fecundissima , non potest non pro- ducere personam; et haec est ratio propria huius emanationis.
1. Ad illud quod obiicitur in contrarium, quod soiutioop- creaturae emanant per modum liberalitatis; dicendum, quod per modum liberalitatis emanare est dupliciter : aut sicut volitum, aut sicut ratio volendi, sive aut sicut donatum ", aut sicut ratio donandi. Primo modo emanant creaturae, quae sunt extra; secundo modo emanat tertia in Trinitate persona, quia ratio volendi et donandi est intrinseca perfectissimae voluntati.
2. Ad illud quod obiicitur, quod voluntas non est "■principium assimilans nec necessario emanans; dicendum, quod voluntas sive liberalitas dupliciter est principium: uno modo distinctum in natura, et^ sic non assimilat in substanlia; alio modo conco- ''.'"!«';«'' mitante'* natura, et sic in substantia assimilat. Quo- niam igitur persona sic procedit per modum libera- litatis, ut tamen concomitetur natura: ideo similis in substantia, quamvis ipse modus procedendi non sit per modum similis; et sic patet illud.
3. Ad iilurt qiioti obiicitur, qnare uon procedit Mliqn;t persona per moduni lationis; dicendum, qnod oinnis modtis proiliKHMidi iioliilis ad istos duos redu- cilnr: ipiia oiiinr ai^iMis aul at,'il naluraliter, aut per volinilaieiii: — ajjeiis eniiii [ler violenliam, aut per Ibr- tnnam esl af,'ens imperlectuin. et modusproducendi ininns noliilis ' — uiule ralio non distinpinitur conlra natnrain el volunlalein qiiaiiliiin ad modiiin ai>(>iidi: el ideo non cst [lersoiia l:ili iiiodo procedens.
Seil t;iiiU'n lioc non vidcliir plcne solverc, iini;i nos ilisliiii;;iiiiiiiis in liis creaturis egressiini per ino- duni ///)r;((///((//.v ali egressu per modnm arlis. Et ' •proptere;i diccndiiin. qnod processus per nioduni libendilatis est dnpliciter, aut sicnt ralio liberalitalis sive ips;i liber;ilil;is. ;uit sicnt libcrulilcr facluni; simililer cl in arlr. ;iul siciil ipsa ars sive r;itio artilici;indi . ;iiil siiail arli/icialiim ; el primo moilo potesl caderc iii ilivina persona . seciindo inodo noii. Et primo niodo procedit Filius, qui est "Verlmm et ars plena oninium rationum viventium^". Sed iste modus emanandi non distinguitur a modo emanandi per moduni naturae, quia enianat ut omnino similis et per modum siniilitudinis perfectae. Alius autem iiiodus iioii polest esse ' , quia duas personas iiecesse est communicare in eadem natura, et quia necesse est, quod omiiis modus eni;inandi, qui cst in divi- nis, sit per modum natuiae princip;iliter, vel illa con- coinilantc "■. laidc ciiiii processiis [ler modnin iol,un- lalis possil essc iiilrinseciis. siciil'' procedit araor ab ;iiii;iiitc: |icr moiliiiii vcro aiiis seniper est extrin- seciis. iiu|ii;iiiliiiii luiiiisinodi: ideo impossibile esl, qiioil cadat in Dco rcspectu |iersonae. sed cadil solnin rcspectu cre;ilnre.
4. Ad illud quod ultiino obiicitur: si est po- nere terti;im personam ob communicationem , pari ratione et quartam: dicendum, quod omnis ratio et natura concordat, quod non tiat per plures quod polest sulTicientissime fieri per unum; alioquin est ibi superllnum". Si ergo miitiia dilectio non potest esse iiiiiius qnani ad unum. et communicatio illius iiiutuae non minus quain ad unum, et in uno esl mutua dilectio, et in altero mutuae dilectionis com- municatio perfectissime, cum uterque ^ accipiat totum infinite; patet quod non est ultra procedere, sed ibi esl stare. Unde ipsa eadem ratio , quae ponit personarum pluralitatem, aufert infinltatem et ponit trinitatem.
