I, Distinctio 17, Pars 2, A. 1, Q. 1
I, Distinctio 17, Pars 2, A. 1, Q. 1
Utrum caritas secundum substantium augeri possit.
2. Itera, hoc ipsura videtur ratione: caritas viae secundum substantiam minor est caritate patriae; sed a caritate viae ad caritatem patriae contingit deve- nire, ipsa salvata in esse, quoniam caritas viae niMiquani excidit"; sed raotus a minori ad maius, re salva, est augraentum ': ergo contingit caritatein augmentari.
3. Item, constat, quod diversis maiora et minoia praeiuia (labuiiliu-; unde Apuslohis;, primae ad Corin- thios decimo quinto: "Alia claritas solis, alia cla- ritas lunae" etc. ; et constat, quod uni et eidem secundum diversos status debetur diversum prae- mium, scilicet maius et minus; sed ui;ignitudo praemii substantialis respondet quantitati caritatis. non secundum fervorem, sed secundum substantiani: ergo si contingit, maius praemium alicui deberi , ergo et caritalem substantialiler augeri.
4. Iteni , contingit caritatem meliorari , cum non sit sumnium bonum; sed caritas est bona subst;intia- liler: ergo contingit, caritatem secundum suam sub- stantiam fieri meliorem. Sed ut dicit Augustinus in sexto de Trinitate, octavo capitulo^: "In spiritualibus idem est maius et melius": ergo cum caritas sit qnid spirituale, possibile est, secundum substantiam ipsam efhci maioreiu.
5. Item, constat quod in uno el eodem caritas potest in maiorem efTectum et actum: ergo cum maioritas effectus veniat a magnitudine virtutis , pos- sibile est, caritatem maiorem efllci secundum virtu- tem. Tunc quaero: aut caritas est sua virtus, aut non: si sic : ergo augmentata virtute , necesse est, augeri essentiam caritatis ; si nmi , tunc quaero de illa vir- tule: aut habet essentiam , aut non; sic, similiter quaero de illa: ergo vel erit abire in infmitum, vel necesse est poni, quod aliquid augeatur secun- dum substantiam ; sed qua ratione alia virtus, et caritas.
Sed contra: 1. Caritas est forma; sed omnis opposi-forma consistit in essentia invariabili^: ergo et cari- tas; sed nihil invariabile secundum essentiam augetur secundum essentiam: ergo nec caritas.
2. Item, ubi augmentum, ibi maius et minus^; sed ubi est simplicitas, ibi non est maius et minus: si ergo caritas est forma simplex et non extensa, in caritate non erit augmentum.
3. Item , augmentum in corporalibus est secun- dum accidens, et non secundum substantiam =^ : ergo pari ratione et in spiritualibus: ergo si caritasauge- tur, hoc est solum secundum accidens, non secundum substantiam.
4. Item, quod augetur mutatur% et quod au- getur secundum substantiam mutatur secundum substantiam; sed quod sulistantialiter inutatur esl aliud nunc quam prius: ergo quod augctur secundum substantiam non manet: si ergo curilus iiiinqHuiii excidit' nisi per peccatum, sed semper nianel, crgo non augelur.
Conclusio
Caritas secundum substantiam sive secundum quantitatem virtutis augeri potest.
Respondeo: Dicendum. quod secundum comum- nem opinionem verum est, caritatem snbstantialiter conci.isi^ augeri.
Ad intelligentiam autem obiectorum distinguunt Espiici quidam augmentum secundum duplicem differenliam. ''""'""'^ Augmentum enim est, quando minori succedit maius; hoc autem potest esse dupliciter: vel ita, quod illud idem, quod prius fuit minus, postea fiat inaius, sicut homo dicitur augeri vel aliquod aliud quantum , et hoc modo* caritas non augetur, ut dicunt; vel ideo, quod minori succedat maius, non idem numero, sed consimile in forma, sicut dies dicuntur augeri., non quia idem dies primo ' sit minor et postea maior, sed quia minori succedit maior; sic dicunl augeri caritatem, ac per hoc posse evadere oppositiones.
Sed positio ista, ut supra probatum est '", non iii-i.roiiai potest stare. Ostensum est enim, quod caritate ina- nente eadem, contingit, circa eandem fieri crementum et perfectionem.
Et ideo aliter dicendum, quod augmentum Expuc: sequitur quantitatem. Quantitas autem dicitur dupli- """°'-' citer, scWkel proprie et metaphorice: proprie dicitur quantitas molis, et haec est in corporalibus ; metapho- riee quantitas virtutis, et haec est " in spiritualibus. Sic et augmentum dicitur dupliciter: proprie, scilicet secundum magnitudinem molis, et nietaphorice se- cundum quantitatem virtutis. Cum ergo in caritate sit quantitas virtutis, et non in summo, constans est, caritatem augeri posse. Rursus, cum virtus sit idem quod substantia caritatis, et sit '^ cjuantitas virtutis. hinc est, quod de necessitate sequitur, caritalem augeri secundum substantiani; cum enim sit virtus, eius substantia non est alia a virtute.
1. Ad illud ergo quod obiicitur in contrarium, quod essentia formae est invariabilis ; dicendum, quod verum est de forma universali; si autem di- catur de forma singulari, verum est in se conside- rata, sed non prout in alio.
2. Ad illud quod obiicitur, quod simplicitas non admittit magnitudinem; dicendum, quod verum est, quod non admittit magnitudinem molis, admittit ta- men magnitudinem virtutis.
3. Ad illud quod obiicitur, quod augmentum ^ in corporalibus est motus secundum accidens, patet responsio. Nam quantitas molis est accidens, essen- tialiter differens a quanto; non autem sic est in quantis quantitate virtutis , immo quantitas virtutis essentialis est, ut in opponendo probatum est".
Potest tamen dici, quod cum dicitur, quod* Aiia soiuiio.motus augmenti in corporalibus est motus secundum accidens, dupliciter potest accipi hoc quod est se- cundwn : aut quod dicat habitudinem termini per se sive termini formalis, et sic utique terminus augmenti est quantitas perfecla ; aut ita, quod dicat terminum per accideiis, et hoc modo augmentum per accidens '' respicit substantiam. Quod patet. Cum enim additur quantitas maior minori, nisi fiat per rarefactionem vel per protensionem ', oporlet quod addatur substan- tia, in qua sit illa quantitas; et ita augmentum plus habet de substantia, et ila per consequens ad substan- tiam terminatur etiam in corporalibus.
4. Et per hoc patet quod obiicitur: quod mutatur secundum substantiam est aliud et aliud ' ; verum est, si dicat terminum formaleni; sed non sic dicit.
Ad illud quod obiicitur: quod augmentatur se- cundum suhstantiam et mutatur secundum substan- tiam ; dicendum , quia ° rei non tantum est esse substantiale , sed etiam perfectum esse. Mutari ergo secundum suhstantiam hoc polest esse dupliciter: vel respectu esse simpliciter, et sic mutatum est aliud et aliud; vel respectu csse perfecti, et sic est idem', quia cum de imperfecto fit perfectum, non est aliud, sed idem. Hinc est, quod caritas, quamvis substantia- liter augeatur, non est alia, sed eadem secundum substantiam; unde non valet obiectio.
