I, Distinctio 23, A. 1, Q. 3
I, Distinctio 23, A. 1, Q. 3
Utrum nomen essentiae in divinis convenienter adhibeatur ; insuper quaeritur, substantia et persona.
1 . Augustinus septimo de Trinitate: "Essentia vere ac proprie dicitur in divinis, ita ul forte solum Deum dici oporteat essentiam".
2. Item. hoc nomen qui esl est nomen, quod ipse Deus sibi imposuit ^ ; ergo si ipse proprie se nominat , Deus proprie dicitur qui est ; sed de quocumque proprie dicitur qui est, proprie potest dici in ipso^ essentia: ergo et in divinis dicitur essentia.
3. Item, inter omnia iioniina nomen essentiae est absolutissimum, unde essentia secundum Avicennam* dicitur rei quidditas nomine absoluto ; ciim ergo in divinis sit omnimoda absolutio: ergo et nomen essentiae.
CONTRA : I . Non intelligimus Deum nisi in crea- m opposi- turis et per creaturas; sed nominatio Dei est per ^ nostrum intelligere: ergo nullum nomen absolutum omnino debet poni in Deo.
2. Item, quaero, in quo dilTerant nomen sub- stantiae el^ essentiae? Nam substantia aut dicit eo>n- mune, aut suppositum. Si suppositum: ergo super- fluit nomen personae; si commune: ergo superfluit nomen essentiae: ergo cum debeamus labia nostra circumcidere in ioquendo de Deo , nequaquam debet hoc nomen poni in Deo.
3. Item, quaeritur gratia huius de necessitate et sufficientia et differentia istorum quatuor nominum: essentia, subsistentia, substantia et persona.
CONCLUSIO.
Nomen essentiae convenienter adhibetur in divinis; ratio et sufficientia quatuor nominum explicantur.
Respondeo: Ad praedictorum intelligentiam est notandum, quod ista quatuor nomina sive vocabula respondent quatuor vocabulis in Graeco , quae sunt : usia, usiosis, hypostasis etprosopon, ut usia respon- deat essentiae, usiosis substantiae, hypostasis subsi- stentiae et prosopon personae.
Ratio auteni et sufficientia horum ' quatuor EipiiMiio nominum ab aliquibus accipitur sic. In divinis est Acd\)ere communicabile et incommunicabile , el hoc ex veritate et necessitate fidei , quae dicit Deum tri- num et unum.
Et cum nos^ debeamus intelligere in Deo, quod vere est, per id quod videmus in liis inferioribus , maxime secundum nobiles et primas et praecipuas conditiones; cum in communi in inferioribus inve- niatur quod est et qvxi est '' , ratione cuius signi- ficatur in concretione et in abstractione, ut dicatur homo- et humanitas: sic in divinis intelligimus , quamvis non intelligamus in differentia illa duo. Ideo et in abstractione significamus "^ per hoc nomen dei- tas, et in concretione per hoc nomen Deus. Et ideo imposuimus ei noraen, quo signiflcaretur ipsum quo est, et hoc est essentiajet ipsum quodest, et hoc est substantia; et ita haec duo nomina accipiuntur ex parte communis.
Est etiam in divinis accipere , quod est incom- iBcommaai- nmnicabile , et hoc est quid distinctum, sive quis piex. "" distinctus. Et hoc quidem contingit dupliciter intelligi sive significari: vel in quantum distinguibile , et hoc per nomen subsistentiae sive hypostasis; vel in quan- tum distinctum, et hoc per nomen personae. Et licet in Deo nihil differant distinguibile et distinctum, quia potentia in eo semper actui est coniuncta, tamen contingit duphci nomine signiflcari'.
Unde differunt ista quatuor nomina secundum oiirerentia modum intelligendi , sicnt quo est, quod est, quiest, quis est^. Et quonjam in Deo idem est quo est et quod est ex una parte, et distinguibile et distinctim ex alia secundum rem , Sancti accipiunt et substan- tiam et essentiam pro eodem; similiter et hypostasis nomine utuntur Graeci pro supposito actu distin- cto. Unde distinctio per quo et quod est, et per distinguibile et distinctum in nominibus' divinis non facit diversitatem nisi secundum rationem in- telligendi.
Fuerunt etiam^^ahi volentes dicere, quod SM6-Expiicaiioa. stantia et essentia accipiuntur ex parte communis, sed differenter, quia illud cmnmune contingit intel- flgi sub duphci ratione: una est, quod omnia indi- gent" 60, ut sint; alia est, quod ipsum non eget aliis. Primo modo dicitur essentia, a qua et per quam onmia sunt; secundo modo substanlia, quooiam per se stat, omnibus^^ aliis circumscriptis. Subsistentia vero sive hypostasis et persona accipiuntur ex parte incmnmunicabilis et differunt. Quamvis enim utrum- que nomen dicat quid distinctum , tamen hypostasis dicit suppositum substantiae distinctum , sed persona dicit distinctum proprietate nobili.
Fuerunf ahi , qui voluerunt dicere, quod ista quatuor nomina distinguuntur per communicabile et incommunieabile , secundum quod potest unumquod- que dupliciter signiflcari: vel in abstr^wtioiie , vel in concretione. Nam communicabik potest signiflcari '* in abstraclione , et sic dicitur essentia; vel in con- cretione ad suppositum, et sic dicitur substantia. Simihter incommunicabile potest significari in abstra- ctione, et sic dicitur subsistentia sive hypostasis; vel in concretione , et sic dicitur persona.
Sed taiiien oinnes isli modi habent calumniam. "deiiduu°a' ^''''''"'* l"'*^^"' ' Q"' sumitui' pBF distinguibile et liqnateaus. distinctuin, Quia Graeci utuntur vocabulo hypostasis, iibi nos utimur persona , et ita pro supposito dislin- cto. Et Damascenus' dicit, quod "hypostasis est substantia cum proprietatibus" ; et ita significat actu distinctum. Secundiis inodus similiter habel calum- niam , quia essentia non videtur aliquo modo signifi- cari ut in Kitione causae respectu aliorum, cnm sit no- men absolutissimum. Tertius modus habet calumniam similiter-, quia substanlia significat in abstraclione, sicut essentia; et praetereu Aubmm est, utrum sit in- telfigere hypostases, abstractis proprietatibus ; et ideo si non est intelligere, quomodo contingit signiflcare?
Et propterea quctrlus modus dicendi est, quod Expiicaiio cum fides dicat, Deum esse trinum et unum , in quan- auctoris. tuHi dicit wium , non possumus intelligere unum, quin intelligamus quod est^ et quo est unum ; et quo est unum est illud quo est, et quod est unum est illud quod est. Primum est essentia , secundum substantia. Si intelligimus Irinum, necesse est, quod ' intelliga- mus eum qui distinguitur, ei quo distinguitur. Quo distinguitur est proprietas : ille autem qui distin- guitur semper significatur ut distinctus. Et hoc potesl esse dupliciter : vel ut distinctus proprietate quacum- jPvjjjj,"-'"" que, vel ul distinctus proprietate nobili sive nota- pi"'''"- bili \ Primum significatur nomine subsistmtiae, quae dicitur prima substantia", et convenit non tantum individuo hominis, sed etiam asini. Secundum signift- catur per hoc nomen persona, quod importat nobilem proprietatem et non convenit nisi supposito rationalis crealurae '. Quia Graeci utuntur nomihe hypostasis, sicut nos nomine personae, ideo dicit Boethius % quod Graeci utuntur nomine hypostasis pro supposito ra- tionalis naturae. His visis patent obiecta.
