I, Distinctio 32, A. 2, Q. 1
I, Distinctio 32, A. 2, Q. 1
Utrum recte dici possit: Pater est sapiens sapientia genita.
I. Primae ad Corinthios primo'': "Christum di- cuius Dei virtutem et Dei sapientiam" ; sed unus- quisque est sapiens sua sapientia: ergo si Christus est sapientia Patris et est sapientia genita, Pater est sapiens sapientia genit.
2. Item, Augustinus sexto de Trinitate: "Filius est ars quaedam omuipotenlis et sapienlis Dei, ubi omnia novit" »; sed unusquisque artifex est sapiens sua arte: ergo Pater est sapiens Filio: ergo etc.
3. Ilem, lioc videtur ralione per simile: quia omnis amans, a quo procedit amor, est amans amore a se procedente: ergo omnis sapiens, a quo procedit sapientia, est sapiens sapientia a se ema- nante; sed Paler est liuiusmodi: ergo elc.
4. Item, Augustinus decimo quinto de Trinitate: "Novit Deus Pater omnia in se ipso , novit et in Filio" ; sed idem est nosse omnia et sapientissi- mum esse : si ergo omnia novit in Filio , non tantum se ipso, sed etiam Filio est sapiens.
5. Item, Deus Pater ouinia dicit Verbo, sicut dicit Augustinus undecimo Confessionnm ^ : "Verbo tibi co:ieterno dicis qnaecumque dicis" ; sed "di- cere,utdicit Anselmus, est inlelligere": ergo Pater omnia intelligit mediante Verbo : ergo cum idem sit esse sapientem et intelligere, patet etc.
Contra: I. In divinis sapere est me": ergo F.iDdaaieuia.si Patcr est sapiens sapientia genita, ergo est sapientia genita; hoc autem falsum est: ergo et primum.
2. Iteni. non intellecta generatione, adhuc est intelligere Deum sapienlem: ergo sapientia genita non est ratio sapientiae Dei.
CONCLUSIO
Respondeo: Dicendum, quod sine distinctione , cum esse sapientem dicatur essentialiter , quod lo- coDciusio. cutio est simpliciter falsa ; el si alicubi legitur ab aliquo Sancto, est exponenda. Unde Augusfinus in libro Retractationum " illam retractat dicens , quod melius illam quaestionem in libro de Trinitate tra- ctavit , ubi scilicet dicit contrarium ostendens, illam rationem non valere: si P.iter fuit sine Fiho, cum Filius sit eius sapientia, Pater fuit insipiens; quia sapienlia non tantuni convenit Filio, sed Patri et Filio et Spiritui sancto. Et hoc ipsum dicit de Trinitate in pluribus locis, sed maxime in sexto el decimo quinto
I. 2. 3. Ad illud ergo quod obiicitur, qnod soww^op- Filius est sapientia et ars ' Palris; dicendum, quod ista conceditur: Fihus est sapientia Patris sapientis: nec tamen ista: Pater est sapieus sapientia genita. Unde notandum , quod cum dicitur sapientia ali- nisiinctio, , cuius, hoc dicitur dupliciter: aut sicut subiecti , '[ ut albedo Petri, aut sicut principii; genitivus enim origineni importat '. Quoniam ergo Filius est sa- pientia habens originem a Patre, ideo haec est vera: Filius est sapientia Patris. Cum autem dicitur : Pater est sapiens sapientia genita, ablativus construitur in ratione alicuius causalitatis , vel in habitudine formae vel principh , et maxime formae; et ideo falsa est, quia Filius nec forma nec principium est Palris. — Si tu quaeras , quare non construitur in *|4|'ni°so° ratione formalis effectus, sicut amor cum amante. "'""■• a quo procedit"; dicendum, quod non est simile. Et huins dnplex est ratio , una communis , alia specialis: communis , quae sumta est a creaturis ; "»jj;°^9; quoniam quidain sunt actus, qui dicunt motum a rebus ad animam, ut sapientia, quidam ab anima ad res , ul amare ". Ideo comparatio amoris ad amantem est in ralione exeuntis, non in ratione impartientis , et ideo amor de se importat fm-mam et effectum; sed sapientia quia dicit ut ad intelii- gentem, non ut ab intelligente, ideo ablativus tan- tum imporlat formam, non effectum: et ideo est locutio falsa. — Alia ratio est specialis in divinis , ^^^°^^ quia amor procedeus est amor proprie, non per appropriationem , el diligere est similiter dictum notionaliter , unde importat originem , ut supra " monstratum esl ; sed sapientia semper essentialiter, et hoc quod est esse sapientem nullo modo dicitur notionaliter, quia nullo modo importat originem. Et ideo est locutio falsa.
4. Ad illud quod obiicitur , quod Pater novit omnia in Filio; dicendum, quod differt dicere: novit Filio et in Filio. Nam cum dicitur: novit Filio, ablativus importat rationem formae vel prin- cipii cognoscendi ; et ideo falsa est simpliciter. Haec tamen est distinguenda: novit in Filio , quia prae- positio in cum suo casuali potest determinare hoc verbum novit in comparatione ad subiectum; et tunc est loculio falsa : est enim sensus , quod Filius sit Patri ratio cognoscendi. Vel potest verbum de- terminare in comparatione ad obiectum; et tunc vera est, et est sensus, quod Filius sit rebus co- gnitis ratio et exemplar et causa exemplandi. El quod iste possit esse sensus locutionis, patet. Qui enim perfecte cognoscit aliquem, cognoscit omne quod est in illo: si ergo Pater perfecte cognoscit Filium, et in Filio sunt omnia, ergo omnia cogno- scit in Filio. Nec taiiien e\ hoc sequitnr , quod ' sit sapiens Filio, quia tunc significatur , quod Filius sit ratio cognoscendi ipsi Patri.
S. Ad illud quod obiicitur ultimo, quod Pater dicit omnia Verbo; dicendum, quod hoc quod est dicere importat originem, importat etiam ejfectum in creatura, quem efficit per Verbum^; sed intel- ligere non importat de se nisi solummodo actum essentialem , ita quod nec importat de se respectum ad personam nec ad creaturara. Ideo non omnino idem est dicere dicit omnia Verbo , et intelligit omnia Verbo: dicere enim idem est quod intelli- gere, sed amplus importat.
