I, Distinctio 43, A. 1, Q. 2
I, Distinctio 43, A. 1, Q. 2
Utrum divina essentia sit infinita.
Secundo quaeritur, utrum essentia sit infinita sive divina potentia sit infiiiita quantuiu ad es.sc. Et quod sic, videtur :
l. Quia nulla potentia nobilior est substantia; .sed divina potentia est inflnita: ergo cum ' non sit nobilior nec maior substantia, necesse est, subslan- tiani esse infinitam.
± Itein , si aliqua duo — liceat sic dicere — sint omnino idein, si imnm est infinitum, et reli- quum; sed A"i(/;v/(n///(( n polenlia sunt idem , et e.%se et posse': ecKn imiiii iliviimm posse sit infini- tum, et e..ssc, et ila essfiiilu.
3. Item, qnandocumi|iii' :ili(|ii;i iliio sie se ha- bent, quod ad nihil se extendit miiiiii, ad quod pariter non se extendat reliquum, si unum est in- flnitum, et rehquum; sed ad nihil omnino se ex- tendit potentia, ad quod non se extendat essentia — nunquam Deus potest facere tot , quin eius sub- stantia possit esse in tot , secundum quod dicitur tertii Regum octavo^: Si caelum et caeli caelo- rum etc. — ergo etc.
k. Iteni , onini finito polest aliqnid cogitari ma- ius , scilicet infinitum ipsum ; sed divina essentia est ita bona et magna, quod nihil raaius nec uielius cogitari potest*, alioquin non est Deus: ergo etc.
5. Item , omne flnitum bonum melius est cum alio bono quam per se tantum, quia flnitum addi- tnm flnito facit maius: ergo si divina essentia est flnita, maius aliquid cum alio erit quam per se tantuni: ergo non est perfoctissima nec optima; quod omnino nefas est dicere.
6. Ilem, omne flnitum bonum contiiigit ali- quando aequari et reddi per duplicationem finiti. ut patet in linea — et hoc dico, si illud quod dnpla- tur, facit maius, hoc dico propter puiictum' — si ergo divina essentia est linila secnndum nobilitatem et bonitatem , si dupletur bonitas creaturae, ascen- dendo aliquando pervenietur ad bonitatem aequalem divinae bonitali; hoc autem est falsum et impossibile, qnod creatura sit proportionalisCreatori , et hoc dicit ,\ngustinus octavo de Trinitate": ergo et illud, ex quo sequitur, scilicet quod divina essenlia sit finita.
Sed contra: I. "Finitum et infinitum, nt dicit J Philosophus', sunt propriae passiones ipsius quanti- tatis" ; sed essentia ut essentia non habet quantita- tem molis: ergo si consideratur ut in abstraetione virtutis ut essentia , divina essentia nec est finita nec infinita.
2 Item , omnis potentia, ciuae potest unnm so- luin, ita qnod non aliud, est potentia finita: ergo pari ratione oinnis essentia, quae est unum soluin, ita quod nihil alind, est essentia fiuita; sed divina essentia est Deus et nihil aflud: ergo etc.
3. Item, omne illud qiiod est flnitum sunnnae veritati, est simpliciter fiiiitum — et hoc patet, quia prima veritas iudicat de unoquoque, sicut est; pa- tet etiam in simili, ut hoc est album et nigrum et bonum Deo, ergo simpliciter bonum — sed divina essentia est veritati divinae cognitionis finita, quia Deus ipsam coraprehendit et novit perfecte , et "quod scitur, ut dicit . Augustinus_', scientis compr( flnitur": ergo etc.
4. Item, nulliun inlinitum finit aliud, quia nihil dat alii quod non habet ' : ergo si divina essentia est inflnita, ergo uihil finit, ergo nuUius est finis; et si lioc : ergo nihil bonuni.
0. Item, nuUuni infinitum comprehenditur a finito; sed Deus comprehenditur a Beatis, quia ali- ter noii essent beati, nisi Deum perfecte cognosce- rent — seaiper enim appetitus ferretur ad amphus , et non quiescerent, et ita non essent beati — si ergo comprehenditur, non est inflnitus.
6. Item , nulla privatio est habitu nobihor : ergo cum infinitum dicat privationem, finitum dicat ha- bitum, et omne nobihus Deo est attribuendum , patet etc.
Conclusio
Essentia divina est omnino infinita in actu.
Respondeo: Ad hoc voluerunt quidam dicere, . {juod divina essentia sub ratione essentiae est flnita, sub ratione polentiae est infinita. Nam essentia no- minat Deum ut in se, et sic est finitus, quia per- fectus; finitus etiam , quia comprehenditur a finito , ut a Beatis ; et hoc dixerunt propter essentiae sim- phcitatem, quam dixerunt totani videri. In quantum autem consideratur sub ratione potentiae, sic dicit respectum ad effectus. Et quia non est status ibi, quia semper est ahquid extra accipere^ dixerunt, quod sub ratione potentiae erat inflnita. — Sed ista positio erronea fuit manifeste. Nam ista duo sunt incompossibilia, quod potentia sit inflnita, omnino existente substantia finita, et quia idem sunt omnino, et quia prior secundum rationem intelligendi est substantia, et quia ad quidquid se extendit potentia sub ratione potentiae , et essentia , ut ostensum est '.
Et propter hoc dixerunt aliqui , quod est infi- opinio 2. nitum' simpliciter et intinitum nohis: et voluerunt dicere, quod tam essentia quam polentia est finita secundum veritatem, quia est flnita Deo , qui est veritas; sed tamen utraque nohis est infinita, quia iraproportionaliter nos excedit. Unde "Deus infinitus dicitur, quia nec loco nec tempore nec comprehen- sione comprehenditur", sicut dicit Dainascenus '. — Sed iterum ista positio non potest stare, quoniam , improijaiur sicut supra ' probatum est de potentia, quod ipsa non habet statum in possendo, et iterum, est omnino actu, et ideo ponitur vere infinita; sic etiam pro- bari polest de essentia.
Necesse est ergo, quod omnino infinita sit actu. couciusioi Et hoc concedendum est et tenendum est tanquam verum, eo quod magis est consonum fi.dei, quae dicit Deum immensum , et magis consonum aucto- ritatibus Sanctorum , qui omnes dicunt ipsum in- flnitum , unde Damascenus ' dicit, qiiod Deus est "quoddam pelagus substantiae infinitum" ; magis etiam consonum sententiis magistrormn . magis eliam consonum rationi.
Ad inteihgentiam igitur obiectorum in oppositum notandum, quod infinitum dicilur per abnegationem finis. Polest ergo dupliciter dici infinitum , scilicet uisiinciio. a parte negationis , et similiter a parte finis'.
A parte finis : nam flnis dicitur dupliciter, uno a parte a- modo, quod est complementum ; et sic infinitum dicitur per privationem complementi , et hoc modo inlinitnm dicitnr in nialeria et in genere snbstantiae conchisio 2. et in uliis generibus ; et hoc niodo non cadit in Deo, qnia ipse est perleclissimns. Alio niodo finis dicitur terminu-s, sicut linis agri, et sic inflnituni dicitur (|uod carei terniino el slatu. — Et lioc potest esse -dupliciliT scciniduni iii-giUioncm. (|uia potest inl.el- ligi pr/riilirr cl nrqiilirr : priralirr, quia non /((■(/)('/ lcniilDum. S('(l laincii ikiIiiih c.sMiabere, pro- pter hoc quod habet esse limitatum , el hoc modo .dicit incomplelioneM, el non est in Deo. Alio modo negatirc , ijuod non habet terminum nec est natuni . habere: el lioc modo ponitur in Den propler sura- inam innnensitalem '.
1. .y iilnd eroo i|uo(l nliiirilar. (|iioil inliuilum - est passio qnantilalis; (lici pnti^sl. i|iiiiil sicni uomen quantitalis es.leiKl\ii\\ ;i(l i|iiaiilil;il('iii rirlnlis, si- militiM' iiomeii infinili. Qii;iiilil;is ;iiili'm rirltUis non tantuni ;iltenditur i|u:iiiluiii ad npus. sed etiam quanlum ad nobililatem v;(loris;et hoc patet, quia, ut dicil Auguslinus^ "in spiriluahbns idem est maius et melius".
-2. Ad illud quod obiicitur, quod est uuuni ila, quod iion esfaliud; dicendum, quod aliquid com- Disiinr.iio. parari ad multa potest esse dupliciter: au]t secun- dum comparationem causalitatis , aul secundum comparatioQem identitatis. Comparari ad multa sub ratione causalitatis hoc convenit infinito, quia infl- nituui: sed secundum rationeni identitatis, uon. Unde quia infinitum, ideo se extendit ad mnlta ^ sed non sequilur. quod sit multa. Unde si essentia vel potentia comparetur secuiiduin rationem identitatis ad res , neulra est pluriuui: unde nec potentia di- vina est aliae potentiae, nec essentia aiiae essentiae; si ' secundum rationem causalitatis, sic convenit et potentiae et essentiae. Nam sicut potentiae (■onveiiil facere plura, sic essentiae in pluribus esse.
3. Ad illud quod obiicitur, quod esl flnitum summae veritati; dicenduui, quod haec" est duplex: Disimcii aut enini est finitum summae veritati, quia wentos iudical, ipsum esse finitum, aul quia non excedit eius comprekensionem. Primo modo non est Deus sibi finitus, sed infinitus; vere eiiim scil, se esse infinitum. Secundo raodo est liuilus. ipiia se non excedit, cuni sit infinitus; et sic uon v;ilet argu- uientum, et est ibi lallacia secundum quid el sim- pliciler: si uon e.Kcedit infinituni: ergo esl finitum simpliciter.
4. Ad illud quod obiicitiir. (|U(h1 inlinitnm non finit; dicenduiu. quod iiiliiiilmii pcr prirationcm perfectionis non finit: sed iiiliniliim pcr nri/ationem. limitationis habet nitionem finieiidi. ipiia, cum sit suinmuui, iii ipsn est oniiiis statiis: iii hoc enim in- linit;is non repugnat simplicitati nec coraplemento.
5. Ad illud quod obiicilur, quod coniprehendi- tur: dicendum , quod non comprehenditur per in- clusionriii . i-omprchciiilitur autem per perfectam xuiai..) ri.sinncin . ililrrUdiicni ot tentionem , et hoc a parte coniprcliciidcnlis cl iioii comprehensi ; et ideo, quia perlicitur ", requiescit, quamvis ultra non attingat.
6. Quod ultimo obiicitur, solutum est; obiicit enim de infinito, secundum quod dicilnr privative ; sed prout dicitur de Deo. non dicit privationem secundum rem., sed solum qnanlura ad modum significandi; et respondet ei sumraa positio '. Nihil enira dicitur immensura, nisi quod habet summara et perfectissimam actualitatera et nihil coarctans et determinans. Unde etsi videatur dici privative, tamen secundnra veritatem excludit omnem privationem.
