I, Distinctio 43, Dubia

In parte ista sunt dubitationes circa litteram et priino de responsione Magistri , qua dicit : His au- tem respondemus , (luplicem uerborwm intelligen- tiam aperientes; unde scilicet veniat duplicitas liu- ius': nonpotest Deus, nisi quod iuslumesl,: quod hoc verbum est potest significare iustitiam, quae est, vel iustitiam, quae esset, si Deus faceret. Hoc enim nihil videtur , quia , si dicatur : iustum est hoc fleri, intelligitur iustum esse ut mmc. Similiter in proposito.

Respondeo: Dicendum, quod distinctio Magistri est rationabilis. Ratio autem huius multiphcitatis est, quod hoc verbum est potest dicere praesens ut nunc, vel simpliciter , et ita iustitiam, quae nunc est, vd quae esset, si res fierent^. Potest autem 1 multiplicitas assignari a tribus: primo a ratione at- ' tributi; sicut enim hoc verbum currit, per se di- etum, dicit praesens ut nunc , sed quando additur determinatio, potest stare pro praesenti simpliciter, ut puta si dicatur de equo iacente in stabulo: iste equus bene currit ; ita potest esse de hoc verbo est ratione eius quod additur bonum et iustum. Aliter potest assignari a parte ampliationis " huius verbi potest, quia si ampliatio huius verbi potest totum dictum respiciat, ita quod implicatio cadat sub am- pliatione, ita dicit praesens sinipliciter. Si autem cadat extra, sic dicit praesens ut nunc; et secun- dum hoc accipitur duplex sensus, quem Magister assignat. Tertio modo potest assignari ratio a parte eius quod est nisi, quia potest teneri exceptive, vel consecutive ^ . Si exceptive, tunc stat actus sive exceptum pro praesenti ut nunc, et est sensus: non potest Deus, nisi quod iustum est, id est, nihil potest Deus praeter hoc quod est iuslura. Vel potest teneri consecutive; et tunc necesse est, quod hoc verbum est teneatur simpliciter , quia regula est, quod termini in conditione " ampliantur ad omne tempus; et tunc est sensus: non potest Deus nisi quod iustum est, id est, nisi sit iustum; et sic am- pliatur ibi ad omne tempus. Ex quacunique tamen causa accipiatur locutio, vere multiplex est.

Item quaerilur de hac expositione Magistri : Poterat per potentiam , sed non per iustitiam , qiiia iustitia stat ibi pro voluntate. Videtur enim male dicere, quia nihil potest Deus facere, quod non possit velle : ergo si iuslitia Dei est voluntas , omne quod potest simpliciter, potest de iustitia, et e converso. — Item, "possibili posito in esse, non se- quitur impossibile "": si ergo Deus poterat per po- tentiam Loth subvertere sive comburere ; ponatur. Tunc quaero: aut hoc fuit iustum, aut non. Si sic: ergo poterat per iustitiam ; si non : ergo fecit con- tra iustitiam, ergo inique; quod est omnino im- possibile.

Respondeo: Dicendum, quod iustitia non stat ibi pro voluntate divina simpliciter considerata — sic enim poterat velle c|uod ' el poterat facere —

Item quaeritur de hoc quod dicit : Hoc uerbwm debet non prop7-ie convenit Deo, nisi forte dicatur ex promisso. Videtur enim male dicere, quia, sicut qui debet ex commisso obligatur, ne incurrat in- gratitudinem , ita qui debet ex promisso , si non reddit , incurrit falsitatem : ergo Deus vere est obli- gatus: ergo et vere et proprie est debitor.

Respondeo: Dicendum, quod debitum ex com- ^^^^fnisso est debitum proprie, qnia praeit voluntatem; velit enim nolit , obligatus est ° qui accepit benefl- cium, si uecessario eget beneficio. Debitum autem ex promisso, quod est merae liberalitatis, est de- bitum, quod sequitur largitatem promittentis; et ideo secundum rem plus habet de ratione gratiae quam debiti; et hoc modo Deus est debitor, primo modo non. Ex sua enim liberalitate promittit, ut alliciat, sed nibil recipit. Unde obsequia nostra non acceptat propter indigentiam ; ideo ratio dehiti, se- cundum quod obligalionem dicit, proprie in Deo non cadit. Si autem abutamur nomine, ut debitum sonet in condecentiam bonitatis Dei, sic recipitur in Deo.

Item quaeritur de hoc quod dicit, quod eadem ratione manente , potuit alia facere et ista dimit- lere. Videtur enim hoc esse falsuin, quia Augusti- nus ° dicit, quod "aha ratione conditus est homo, alia ratione conditus est equus": ergo alia et alia ratione fiunt opposita: ergo eadem ratione manente, non potuit facere oppositum.

Respondeo : Dicendum , quod Magister vocat hic rationem voluntatem Dei aequissimam: et sicut dictum est supra% quod quia Deus novit omnia, ideo potest scire opposita sine innovatione scientiae, ita etiani et de voluntate. Unde non intelligitur vo- lunlas mutari, quando Deus potest velle quod non vult, sed aliquod volitum ad ipsam comparari , ipsa una et eadem et immutabili remanente, sed alio modo comparata sive ad aliud et aliud. Et ita intel- ligit Magister '.

Item quaeritur de hoc quod dicit: Haec autem quaestio de praescientia facile determinari potest per ea quae superius dicta sunt; per quid deter- minatur superius dictum? Videtur enim argumen- talio necessaria. Si enim "Deus nihil potest operari , nisi ilUui praesciat: et non praescit, nisi quae facit" ergo etc.

Et dicendum est ad hoc , quod Deus potest «rapoi praescire plura, quam praescit, sicut potest plura operari. Unde buiusmodi solutio est , quod praescien- tia Dei potest esse alicuius, cuius non est, et ita Deus potest facere illud;et alicuius nonesse, cuius est, et ita Deus potest illud non facere; et nunquam ponitur aliquid facere sine praescientia. Et hoc nia- nifestum est , quod non est necessarium , Deum praescire quod praescit; si enim hoc esset, tunc impossibile esset, Deum aliud facere, quam illud quod facit. Et hic est error manifestus '.

Item quaeritur de hoc quod dicil: An piUan, quod noii posxum rogare Palrem etc. Videtur enira illud non benedictum, quia aut Pater volebat dare, aut non. Si volebal, et Christus non volebat: ergo in voluntate discordabant: si auteni nolebat , et Christus poterat pelere: ergo poterat a voluntate Patris discordare. ergo peccare: quod est contra veritateui aperte.

Respondeo : Dicenduui , quod Patei' uolehat dare. et Christus nolebat petere: sed Paler poteral velle. el Chrislus siuiiliter petere, et ita non discor- daie. Tunc auteni discordautia esset, si Christus posset petere, et Pater non posset velle. Quomodo auteni Dens possit aliquid velle. quod non velit, supra habitura est '.

Iteiii quaeritur de hoc quod dicit: Nimiuid dicendum est, non potuit ludam suscitare in mente ? Ex hoc videtur, quod Deus possit salvare ludam : ergo pari ratione daranare Petrum. Contra: lustus est, et negare se ipsmn non potest^: ergo hec fa- cere contra iustiliara. Si tu dicas, quod hoc non potest; contra: posset Deus destruere orania quae fecit, quod maius est : ergo raullo fortius hoc potcst.

Respondeo: Aliqui distinguunt hic potentiam Dei dupliciter. dicentes. Deum posse aut de potentia ab- sohUa, et sic potesl ludani salvare et Petrura da- innare: aul de polentia ordinata , et sic noii potest. . — Sed haec dislinclin non videtur esse conveniens, quia nihil polesl Deus. i|nnd non possit nrdinate. Posse enira inordinat.e facere est non posse, sicut posse peccare et posse mentiri. Unde nec potentia absoluta nec ordinaia potest mentiri ^

Aliter dicunt alii, quod potest salvare ludam , . sed non damnare Petruni . quia misericordia eius supcf oninia opera eius', et misericordia super- e.ntlini iiiilivium; et salvare /wrfam esset super- aliiiii(l;iiilis iiiisericordiae, sed damnare Petrume- set crudelitatis maximae. — Sed tamen , cura Deus tn summe iustus sit et sumnie misericors, sicul non potesl facere contra misericordiam , sic nec contra iustitiam.

Ideo aliter dicunt alii , quod Deus neutrum s potest, et hoc non derogat eius potentiae, quia ntruraque esset iniustitia et inordinatio, revocare quem fmaliter daranavit, et qui flnaliter damnari raeruit. Nec est simile de Traiano, quia Deus sic disposuerat ad honorem Sanctorum et suum , aliqua specialia facere ; et ideo mors illa Traiani et da- mnatio, licet secundum causas inferiores flnalis vide- retur, secundum tamen divinam dispositionem et consilium aliter erat°. — -Sed tamen quis hoc audeatimp"''" dicere, quin Deus de luda hoc disponere potuerit, quod disposuit de Traiano ? el quin generaliter pos- sit omnibus facere quod prohatui' fecisse uni ? Et iternin, Angustinus '■ dicit , quod Deus ipsi diaholo honara volunlateiii posset dare.

Et propter hoc dicendum , quod , quando quae- ^^ ritur, ntrum Deus posset salvare ludam et damnare Petrum , dicendum , quod aut loqueris salvis meri- tis , aul non salvis. Si salvis merilis , sic dico, quod non posset. Hoc enim idem est dicere et quae- rere, ac si quaereretiu- . utiiim posset iudicare iniu- ste; quod quidem absque dubio Deus non polest. Si autem intelligatur non salvis meritis , sic absque dubio posset salvare Itidam, auferendo per gratiam peccata el deraerita et dando merita. Petro aulem non potest dare merita mala; sed tameUi sioit libe- raliter dedit gratiam et naturam , potest auferre ntruraque et alterum tantum ; et tunc Petrus posset peccare et Deus aeternaliter punire. Sicnt enim Deus liberaliter' dedit bonam voluntatem Petro, ita etiam liberaliter conservat, similiter et naturam. Et sic patent obiecla.