I, Distinctio 43, A. 1, Q. 4
I, Distinctio 43, A. 1, Q. 4
Utrum ratio divinae potentiae se extendat ad infinita.
Quarto el ulliiiio quaeiitur de iiilinitate tliviiiae potenliae quanluni atl rationem operandi, et quaeri- tur, utrura ratio operandi ' se extendal in infinitum. El quod sir, videtur:
1. Quia quidquid Deus potest , rationabiiiler po- ) tesl; sed potest infinita : ergo rationabiliter polest infinita. Et si lioc, ergo ratio operandi ipsius poten- tiae se extendit ad infinita.
3. Item, sicnt se habet ratio sciendi a.d scien- tiain, ila ratio producendi ad potenliam; sed quia divina scienti;i est infinila, ideo habet in se rationes infinitas cognoscendi - : ergo cum divina potentia sit infinita, similiter et rationes producendi habet infi- nitas.
3. Item, ratio operandi in Deo non est alind quam bonitas et sapientia; sed sapientia et bonitas est infinila : ergo et ratio operandi^
4. Item, ratio operandi in Deo non est aliud quam Deus sive divina essentia, quidquid dicatur ' illa ratio; sed divina essentia est infinila: ergo et ratio operandi.
Contha: 1. Potentia se exteudit ad opera secun- , dum exigentiam ralionis — nihil enim omittit de his quae ratio exigit — si ergo ralio se extendit ad infinita, ergo videtur, quod divina potentia producat infinita, quod falsum est.
2. Item, ratio operandi est ipsa ars et dispo- sitio; sed dispositio non est nisi finitorum: ergo ratio operandi non est nisi finitorum ''.
3. Ileni , ratio operandi est ipsa divina iustitia, f ■quia universae viae Domini misericordia et veri- tas"; sed iustitia non est nisi finitoruin: ergo vide- tur, quod rati» operandi similiter.
h. Item , obiicitur de praescientia , quae siinili- ter est ratio operandi et est in plus quam potentia, quia respectu malorum : et tamen non est respectu infinitorum. Si tu dicas, quod dispositio vel prac- scienlia vel iustitia non complectitur plenam ratio- nem, per quam potest operari divina potentia'; conlra : si non totain coinplectitur, ergo divina po- ncph i tentia sine his potest rationabiliter operari: ergo possibile est, Deum operari praeter dispositionenu praeter iustitiam et praeter praescientiam. Sed iiullus talis operatur sapienter nec recte: ergo etc. Restal igitur, quod totam complectitur rationeni.
CONCLUSIO
Ratio operandi in Deo respectu actus, qui est posse, accipitur in habitu et se extendit ad infinita; respectu actus, qui est facere, accipitur in actu et est finita secundum. divinam dispositionem.
Respondeo: Sicut dicit Magister in littera °, ali- opin» qui voluerunt dicere , quod 7-atio divinae potenUae est finita. Et ex lioc voluerunt divinam potentiam limilare, tum quia nihil potest facere nisi ex optiina ralione. nec diinittere, tuni quia niliil potesl facere nisi praesciens, nihil nisi iusle; el ideo cum haec flnitorum sint, ul puta eorum qiiae facil, dixerunt, divinam polentiam non possealia, quam quae facit, — Sed haec positio est erronea, sicul ostendit Ma- gister in littera, quia nobilitati divinae potentiae derogat eius immensitatem limitando; et dicitur fuisse Magislri Petri Baalardi '. Ratio autem huius slultae positionis fuit, quia nescierunt distiuguere ralionem polentiae nec actus eius. Aclus enim po- tentiae duplex est: unus per modum habitus, scili- cet posse , alius per niodum actus, scilicet operari.
Quando ergo quaeritur, utrum ratio divinae potenliae sil infinita: dicendum, quod sicut duplex iiioacci esl actus, ita ^ dupliciter potest accipi ratio. Respectu ;. enim actus, qui est posse, accipitur ratio in habitu, scilicet divina scientia et divinae bonitatis condecen- losioi. tia: et haec ratio se extendit ad inflnita, quemad- modum et ipsa potenlia respectu actus, qui est posse. Respectu vero actus, qui est facere, accipi- ?iuiio2. tur ralio in actu, scilicet divina dispositio sive prae- scientia et meritorum exigentia. Nihil enim facit^ Qisi quod disponit; nihil etiani relribuil, nisi secun- dum qiiod merila exigunt, quando retribuit: nullain rem gubernat nec regit aliter, quam natura eius sive iustitia naturalis exigal.
Et secundum hanc distinctioneai patet respon-. sio ad primo quaesitum et ad rationes inductas : r quaedam eiiim procedunt secundum unam viam , quaedam secundum aliam.
3. 4. Ad illud quod postea obiicitur de iustiiia, i dicendum, quod iustitia, secundura quod dicit eon- decentiam divinae bonitatis et potestatis, sic est ^e- neralis ralio , quae complectitur totum posse; sed in quantum connotat exigentiam a parte meritorum, sic non complectilur totum posse nec totum agere; in quantum vero connotat condecentiam bonitatis re- spectu cuiuslibet temporis * in actu , sic complectitur agere, sed posse non. Disposilio similiter el prae- scientia agere complectunlur , sed non posse; sed agere est respectu finitorum, sicut et illa sunt, sed posse est respectu infinitorum.
Quod ergo obiicitur tunc, quod Deus polest^ sine eis rationabiliter operari; dicendum, quod fal-' sum est nec seqnitur ex illo. Quamvis enim Deus possit plura. quam velit, tamen non potest operari sine voluntate; qiioniam nihil potesl facere, quin possit velle, sic el praescire et disponere. Necesse est eniin, potentiam ' exseqiientem illis adaequari, scilicel dispositioni et voluntati , sed non oportet de potentia ut potente : ideo non sequitur, quod possit facere sine illis.
