I, Distinctio 44, A. 1, Q. 1
I, Distinctio 44, A. 1, Q. 1
Utrum Deus potuerit mundum facere meliorem quoad substantiam partium integrantium.
Quod autem potuerit facere mundum meliorem quoad substanliam partium integrantium , ostendi- tur sic.
1. Partes integrantes mundum sunt finitae bo- ' nitatis et inlensive et extensive; sed omni fmito potest aliquid maius et melius cogitari; sed Deus plus potest facere, quam honio possit intelligere': ergo etc. Si tu dicas, quod niundus non potuit amplius capere; tioc non solvit, quia Deus facit capacitatem: ergo maiorem potuit capacitatem dare, cnm eius potentia sit infinita
2. Item, suprema creatura in universo est fi- nita, ergo distat a Deo in infinitum; sed in distan- tia infraita est ponere gradus infinitos: ergo ultra bonitatem creaturarum est intelligere creaturas gra- dus bonitatis habentes, et ex his potnit integrari mundus: ergo etc.
3. Item . conslal , quod Deus potuit facere niundum ex partibus maioribus mole, ul caelum amplius sive latius et terram laliorera: ergo si po- tuit facere maius mole, eadem ratione et maius virtute: et si hoc, ergo simpliciter melius.
4. Item, materia secundum se totam capax est forrnae nobilissimae, ut patet: si ergo Deus dare potuit quod nalura materiae potuit capere, ergo po- tuit dare toti materiae et oranibus partibus perfe- ctionem formae nobilissimae , ut puta rationalis na- turae: ergo potuit facere mundum, qui constaret ex solis substantiis rationalibus. Et si hoc, tunc mun- dus haberet oranes partes secundum snbstantiara meliores: ergo etc.
Contra: 1. Augustivius in tertio libro de Libero - Arbitrio ^ : "Quidquid in vera ratione melius tibi occurrerit, scias fecisse Deum tanquain bonorura oranium condilorem; non esse autem. quod vera ratione cogitas, non potest. Neque enira tu potes ali- quid melius in creatura cogitare, quod creaturae artificem fugerit". Ergo non potest aliqua creatura nobilis cogilari, quae non sit de constitutione niundi.
2. Item, Augustinus duodecimo Confessionnm °: "Duo fecisti , Domine , unum prope te , aliud prope nihil". scilicet angelicam creaturam et raateriam primam; sed non potest maior ambitus cogitari quam a propinquitate Dei ad nihil: ergo nou potuit fieri raundus, qui natus esset araplecti plures na- turas rerura: ergo non potuit mundus fieri melior quantum ad capacitatem. Sed constat, capacitatera illara non esse vacuara quantum ad aliquem gra- dum, alioquin nec raundus perfectus esset, nec uni- versura perfectum dici posset: ergo nec iste plus capere, nec alius capacior potuit fieri.
3. Item , materia prima est creata in oraniraoda possibilitate et in perfecta obedientia respectu Crea- toris ■* : ergo si capacilas ipsius materiae attenditur secundura suara possibilitatem et obedientiam. quam habnit ad Deura, et in surama possibilitate et in surama obedientia est creata, ergo raundus quantum ad capacitatera non potuit fieri melior. Si ergo dedit Deus unicuique, quantum capax erat, ergo nullo modo potuit fieri melior.
4. Item, quantumcumque creatura fiat bona, necesse est esse finitam : ergo necesse est aliquando ponere statum , ita quod creatura nullo raodo possit fierl raelior, in nullo derogando divinae potentiae; sed qua ratione statur in aliqua specie crealurae, statur in suprema specie creaturae spiritualis: nulla igitur creatura vel species potest illa fieri nobilior. Et "si optiraura in genere est melius optimo in alio, et simphciter hoc illo melius''", ergo, si optiraum in universo est optiraura omnis creaturae, quae possit esse creatura, et simplioiter munclus iste est ita bonus, quod eo non polest fleri melior.
CONCLUSIO
Deus potuit facere alium mundum meliorem quoad substantiam partium , sed hunc mundum tantum secundum accidentalia meliorem et maiorem.
Respondeo: Dicendum, quod e.vcessus boiiitatis '» substantialis in rebus potest allendi dupliciler: aut quantum ad essentiarum nobililatem el gradus, et sic dicitur, quod species hominis melior est et no- bilior specie asini ; aiit quantum ad esse, proul con- cernit additionem sive augmentum . sicut dicitui' , quod marca' auri melior est micia, non quia no- biliorem habet formam vel essentiam , sed quia plus habet de auri substantia ac per hoc de boni- tate et valore.
Quando ergo quaeritur, utrum Deus potuerit munduui facere ineliorem quantura ad subslaniiam partium ; si tu intelligas de excessu quantum ad pri- mum modum, quod mundus constaret ex meliori- 'bus el nobihoribus (,\we;(//M, dico, quod wfenMium- dus, qui est nunc , non potuit fieri raeUor , quia non esset iste, sed alius; sicut, si iste qui factus est homo, fuisset factus asinus % non esset ille qui est. Quia tamen posse eius non est arctatum nec limi- a-tatum, non video, quare nou potuisset mundum fa- cere meliorem hoc genere mehoritatis.
Si autem intelhgas quaiilum ad secundum modum, sic dico, quod non solum alium, verum iiKiosio 3. etiam liimc potuit facere meliorem, sicul et maiorem. Et si fecisset, non esset alius; sicut posset facere, quod iste puer esset ita magnus ut gigas, et phis haberet de substantia et virtute, et tamen non esset alius, quam est.
Concedo ergo ratioues probaiites, quod Deus Repeiiiio simpiiciter potuit alium mundum quantum ad sub- mnfirraa- '^ * . >• stantiam partium fecisse meborem, etiam hunc quantum ad magnitudinem partium et virtutem , non tamen quantum ad essentiarum nobililatem maiorem. Et hoc vult \ugustinus dicere in prae- missa auctoritate de Libero Arbitrio °, quod nuUa es- sentia nobiUor potest cogitari esse in hoc mundo ratinnabiliter, quae non sit ibi. Nam si cogites, me- liores esse partes, hoc est aiit secundum tolum, aut secundum parteni: si secundum tolum, iam non istum mundum cogitas, sed alium; si secun- dum partem, tunc ergo tollis ordinem et perfecUo- nem de hoc mundo: ut si cogiles, quod Deus fe- cisset lunam ita lucidam, ut est sol, vel terrani sicut caelnra, nou rationabililer cogitas. quia peri- mis universum. Non enim essent omnia, si essent aequalia'". El hoc esl quod dicit Aiigustinus de Li- bero Arbilrio: « Non est vera ratio, sed invida infir- milas, cum aliquid melius facieiidum fuisse cogi- taveris, iam nibil aUud inferius lieri velle, tanquam si , perfecto caelo , noUes terram factam esse, utique omnino inique cogitares".
Et sic palet, ullimo obiectum ad primam par- tem ° esse sophisticum , pro eo quod lioc non com- petebat universo, ut materia secundiim se totam perfecta esset forma nobilissima.
1. Ad illud ergo quod obiicilur in contrariuin ' per auctoritatem Augustini de Libero Arbitrio, iam patet responsio, quia intelUgit de hoc mundo, el de melioritate secmidnm essentiam , ut patet ex textu °.
2. Ad itlud quod obiicitur, quod sumraa di- sfantia est iii universo; dicendum, quod prope Deum potest duphciter inteUigi , scilicet quantum ' ad immediatam receptionem el conversionem in Deum, aut quantum ad summani imitationem et assimilationem. Primo raodo est natura angeUca prope Deum , simpUciter loquendo ; sed secundo modo non nisi in comparalione , quia magis est dissimiUs quam sirailis, et plus deflcit quam expri- mit, immo infinitis gradibus dislat'; et ideo maior propinquitas est nobis cogitabilis et Deo possibiUs, quamvis nunc non sit.
3. Ad iUud quod obiicitur, quod materia est creata in omnimoda possibiUtate ; dicendura , quod possibiUtatem obedientiae Deus in nuUa creatura ■ compiet totaliter, quia hoc est secundum omnimo- dum imperium Creatoris, sed complet capacitatem et possibilitatein, ul disponitur per aliquas ' disposi- tiones. Et sic Deus coniplet materiam, quia eius capacitalem dehilis disposilionibus liniitavit et illis formas completivas et perfectivas adiunxit. ita qnod nihil dimisit incompletuni. Quis tamen audeat di- cere . quin Deus nobilius disponere et nobilioribus formis perficere posset, secundnm suae sapientiae et potentiae infiDitatem ? Quod ergo dicitur: dedit unicuique bonitatis - quantum erat capax; hoc intelligitur de capacitate, non prout dicil longin- quam possihilitalem et obedientiam respectu Crea- toris, sed prout cum hoc dicit dispositionem et exigentiam ; et hanc constans est Deum potuisse ma- iorem facere.
4. Ad illud quod obiicitur, quod in creaturis est stare: dicendum , quod sicul numm-us semper habet statum in actu , tamen nunquain est dare stalurn aliquem, ultra quem divina potentia non ' possit se extendere; sic intelligendum est in magni- iudine molis et bonitatis , quod ^ quantumcunique sit in creatura, statiis est semper, quia fmita; et bene agit Deus hucusque, ita quod non agit am- phus, sed quin possit amphus, nunquam est dare, ut credo. Et ideo, si alium mundum meliorem hoc fecisset, adhuc erit ultra quaerere, quare non fecit meiiorem, cum possit, et sic procedendo ulterius; et ideo talis quaestio est irrationalis ^ et solutio non potest dari nisi haec, quia voluit , et rationem ipse novit. Attamen si non fecit, nemo potest arguere, quia hoc totum , quod fecit , fuit gratia ; nec erat aliqua exigentia. ratione cuius possit poni in eo fuisse invidia.
