I, Distinctio 44, A. 1, Q. 4
I, Distinctio 44, A. 1, Q. 4
Utrum Deus potuerit facere mundum antiquiorem
1 . Secundae Petri ultimo ' : MiUe anni apud iamenia. Deum sicut una dies. Et in Psalmo : Mlle anni ante oculos tuos tanquam dies hesterna, quae praeter- iit; pari ralione centum millia annorum : ergo si Deus potuit facere mundum ante diem hesternam, potuit per centum millia annorum ante. Et si hoc, esset antiquior: ergo etc.
2. Item , divina potentia et operatio non depen- det nec a materia nec a tempore: ergo qua ratione potest in uno instanti, potest in alio; sed qua ra- tione in posteriori, eadeiu ratione in priori. Et si hoc , mLindus potuit fleri antiquior: ergo etc.
3. Item, divina essentia et potentia fuit ante teiuporis principium ; ant ergo fuit potens produ- cere ante , aut non. Si non: ergo erat impo- tens ; si sie : ergo potuit facere mundum , ante- quam faceret.
4. Item, ego quaero, utrum potuerit facere post. Si sic; sed non est maior ratio de post quam de ante: ergo pari ratione potuit facere ante. Aut si iion potuit post, nec ante, et ita necesse fnit quod ttmc : ergo videtur, quod compulsus et non voiun- tarius nuinduin fecerit tunc.
Sed contba: 1. Ante priiicipiuni temporis iiihil Ad opposi- erat nisi aeternitas ' : eriio si potuit mundum facere ante principuim temporis, poluit tacere et in aeler- nitate; .-;ed quod liabet esse in aeteriiilate caret principio, et niiiil tale potest esse creatum ex niliilo: ergo etc.
2. Item, si potuit facere anle; ponatur. Simi- liter ergo quaero, utrum ante? et sic in infinitum; sed iiifinitum a parle ante est aeternum: ergo si po- tuit in infinitum ante facere, potuit etiam ab ae- terno. Si ergo non potuit facere mundum aeter- num , quia non esset factus, nec ■ anliquiorem.
3. Ilem, necesse est, mundum habere finitam durationem a parte ante; sed in omni finito necesse est alicubi slare, ultra quod non potest fieri pro- gressus; sed qua ratione statur in aliquo instanti flnito, statur in illo, in quo conditus est inundus : ergo etc.
4. Itein, principio tolius antiquitatis non potest aliquid fieri vel cogitari antiquius: sed terapus vel aevum , quod incepit cum inundo, est totius antiqui- tatis principium : ergo eo ' non potuit aliquid esse antiquius.
CONCLUSION
Deus non potuit mundum sic facere antiquiorem, ut sit ab aeterno, nec sic, ut sit sine tempore; bene tamen potuit facere tempus ante hoc et in illo facere mundum.
Respondeo : Quod cum quaeritur , utruin Deus potuerit facere mundum antiquiorem; potest inteliigi Disiinciio. dupliciter : auf quod ipsum creaverit ab aeterno, cum produxerit ex tempore, et tunc esset antiquior; aut ita quod mundus durasset tempore longiori, ta- men flnito.
Primum credo impossibile simpliciler, quo- conciasioi.niam implicat in se contradictionem. Ex hoc enim, quod ponitur fieri, ponitur habere principium. Ex hoc autem, quod ponitur aeternus, ponitur non habere principium. Unde idem est quaerere, utrum Deus potuerit a»ie mundum ° facere, quod mundus habendo principium non haheret principium : et hoc includit contradictionis utramque parlem.
Similiter quantum ad secundum sensum vide- tiir atiquibus iinpossibile , quia iniplicat in se op- inm positionem, quoniam anterioritas sive antiquitas jn-''""™"* cipit simul cum tempore. Nam in aeternitate non est anle et post; et lempus incipit de necessitate simul cum mundo, sicut situs incipit simul cum loco, et locus cum orbe priino. Unde sicut, si quae- reretur, utrum primus orbis potuerit fleri altior, nulla esset omnino" quaestio, immo implicat con- tradictionem, scilicel extra omnem locum esse locum — et venit ex falsa imaginatione, quia imaginatur, totuin mundum esse in locali spatio, sicut imagina- mur, terram circumdari aqua — similiter intelligen- dum in proposito, quod est implicatio contradictionis ; et venit ex falsa imaginatione, quia imaginamur, ante principium mundi fuisse durationem temporis, in qua mundus potuisset ante fleri. Unde sicut ', si quaeratur , utrum totus mundus potuisset fleri extra totum mundum, vel supra, vel infra fieri, slulta est quaestio et implicans opposita et veniens ex inala imaginatione: per hunc modum respondent, si quae- ratur, utruin mundus potueril fieri ante vel anti- quior. Unde dicunt, quod, si aliquid praecessisset, ante mensurans tempnraliter, potuisset utique ante iieri'; simihter si iocus esset extra, poluisset altior fleri. — Ratio autem istius malae imaginationis est: .Mdor cum eniin imaginamur, aeternitatem in inflnituniimSa ante lempus fuisse, intelligimus eam quasi duratio- nem exlensain , in qua sunt diversa nunc, in quo- rum qnolibet potuisset fleri tenipus. Sed hoc omnino nihil est, quia aeternitas est nune simplicissimum, _ in quo nulla omnino cadit diversitas °. — Conceden- dum ergo, sicut probant rationes inductae ad hoc, quod, sicut non potuit mundum facere in alio loco , quia non est in loco '" , sic nec ante , quia nulla est antiquitas nisi in eo. — Ad illud quod obiici- Ai" tur, quod apud Deum non est vis aliqua in afi-ii'( quanto tempore, et quod potenlia eius non de- pendet etc; dicunt ad omnia unica responsione, quod quamvis divina virtus ad nihil arctetur, tamen principiatuni non potest facere sine principio, et temporale non sine terapore , et primum temporale non potest facere nisi in principio temporis , et principium temporis non nisi in principio tcmpo- ris. Oppositum enira non dicit potentiam, sed magis contradictionera et repiignantiam. Nec taraen arcta- tur ad sic faciendura , quia posset omnino non fa- cere. Unde sicut stulta est quaestio , si quaeratur , utrum potuerit^ facere principium temporis ante principium teraporis; sirailiter et praedicta.
Sed quoniani durura videtur dicere, quod Deus Bnicntia nou potuit faccrc mundum antiquiorem , et quin ' ^""''''alinra niundum facere potuerit, sed tantum islum; propterea dicunt alii, quod, sicnt Deus potuit facere mundum arapliorem, ita etiam potuit facere anti- ) honim qiiiorera sine orani distinctione. — Sed tamen istud proba- jjpj-j ggj oinnino siraile , quia Deus posset facere cae- lum amplius et magis distare a terra, salva utrius- que natura; sed si Deus intelligatur fecisse, quod istud nunc raagis distet a principio temporis, intel- ligitur illud nunc esse aliud ', quia etiarasi intel- ligatur mundus faclus ante, adliuc non esset anti- quior respectu istius nunc, quia tantum distaret, quantum distat a principio; et ilanon esset antiquior. Et ideo non est sirapliciter neganda nec sim- stitcniia pliciter concedenda, sicut nec ista: Deus potuit fa- Son"! cere mundum altiorem. Si enira intelligas de hoc absolute , falsum est , sicut dicit prima opinio , et non inteliigibile , et implicatio contradictionis. Si autera intelligas per concomitantiam alterius loci, scilicet quia Deus potuit facere aliura mundura am- plectentem istum, in quo ^ situra posset habere magis altura et minus, verura est. Sirailiter iudicandum de antiquitate. — Et ideo si quaeratur, utrura Deus potuerit ante facere raundum, distinguendura est sicut et haec: utrum Deus poluerit facere mundum in alio loco vel alibi; quia adverbialis determinatio potest cadere sub ampliatione verbi , vel extra ^ Si sub ampliatione verbi ; tunc est vera , et est sensus, quod Deus potuit aliura locum facere et in illo mundum istura totum ponere. Potuit enira facere centura tales raundos, et adlrac unura coraplecten- tem oranes, et unura in loco altiori quam alium. Sic et in tempore intelligendura est, quod Deus po-conciusios. tuit facere tempus ante hoc , et in illo facere raundum.
Alio raodo potest cadere adverbialis determina- tio extra ampliationem de \y^ potest, et est sensus, quod Deus potest facere mundura istum in alio loco , qui est extra mundum : ct hic ' est implicatio concmsio s. falsi, quia non est loctis nisi intra raundum; et sirailiter de tempore intelligendura.
1. Ad illud ergo quod obiicitur, quod ante nonsoiutiooppo- erat nisi aeternitas ; dicendum , quod Yerum est ; sed tamen Deus poterat facere, quod ante esset tempus.
2. Ad iilud quod obiicitnr de infraito a parte ante, dicendura, quod infinitum a parte ante po- test esse apponendo aut secundum actum, aut se- cundum potentiam. Prirao modo dicit aeternitatem , secundo modo minirae, quia aeternitas dicit infini- lum actu.
3. Ad illud quod obiicitur, quod necesse est ponere statum; dicendum, quod verum est; sed status possunt esse inflnili; et hcet in potentiami\ sit ponere statura, tamen quia actus non consequi- tur totam potentiara, sed in aliquo statu est, ideo in statu finito. Sed' quare magis in hoc quam in alio, ratio sumraa et potissima est voluntas facientis.
