I, Distinctio 45, A. 1, Q. 2
I, Distinctio 45, A. 1, Q. 2
Utrum Deus dicatur omnivolens, sicut omnisciens et omnipotens.
Secundo, supposito quod in Deo sit poiiere vo- luntalein , quaeritur, utruni ipsum ' sit ponere omni- volentom, ut ita dicatnr a voUmtate omyiwolens , sicut a potentia el scientia onmipolens et omnisciens. Et quod sic, videtur:
1 . Quia Deus non dicitur omnipotens , eo quod ■^'tnra''"'*'" Po**"- oronia, sed quia potest omne quod decet eius potentiam - — non enim potest mala — sed similiter Deus vult omne quod decet voluntatem eius velle: ergo debet dici omnivoiens , sicut omnipotens.
2. Item, sicut se habet cogniiiva Dei ad verum, ita se liabet ajfeciiva sive volunias ad bonnm ''; .sed cognitiva sive intelligenlia antpleclitur oinne verum — unde qui dicerel, Denm aliqTiid verum ignorare, arctaret et derogai'el eius intelligentiae — ergo pari ratione, cmu intelligeiUia non sil latior nec perfe- ctior qnam volnnlas . vdhmlas erit respectu omnis boni: ergo sicul dii'ilnr omntxriens , quia scit omne verum, ita omnivolens, quia vult omne bonum.
3. Item , sicut dicilur Deus verum. omnis veri, a quo scilicet omne verum habet veritateni, itaest bonim omnis boni, a quo omne bonum habet bo- nitatem * ; sed Deus in videndo suam veritatem , quia est ratio omnium , omnia cognoscit: ergo simi- liter diligendo suam bonitatem omne bonum diligit. Sed omne quod diligit, vult: ergo vult omne bonum, sicut et cognoscit omne verum, et sic etc.
4. Item, bona voluntas est quae se extendit ad multa bona ; ergo melior ad plura , et opiima ad omnia , ergo infinita ad infinita: ergo sicut potentia et scientia se extendunt ad omnia et infinita, ita et voluntas: ergo qua ratione dicitur omnipotens et omnisciens , pari ratione dehet dicii onmivolens.
CONTRA: 1. In Psalnio'': Omnia quaecwmque uoluit, fecit, ergo nihil vnlt, nisi quae facit; sed plura potest facere, et non potest nisi volens: ergo plura potest velle. Sed si Deus posset plura scire , non esset omnisciens: ergo etc.
2. Item, si aliquid sciret homo, quod non sci- ret Deus, nori esset omnisciens Deiis: cum ergo ali- quid velit hoino quod non velit Deus, iit pnta facere furtum , ergo Deus non esl omnivolens.
3. Item , si posse malum esset posse , Deus non esset omnipotens, quia non potest mala; cum ergo velle malum sit velle , et Deus non velit mala , Deus non est omnivolem. Probatio minoris. Maluni non est mahim, nisi quia voluntarium, quia, secundum Vugustinum ° "peccatum adeo est voluntarium" etc, ergo ratio voluntatis salvatur in inalo, similiter et actus voluntatis in volendo malum; ergo etc.
4. Item, velle malum aui est velle, aut est nolie. Si velle, habeo propositum; si nolle; sed nolle malum est bonum ; ergo velle malum ' est bonum : ergo si Deus vult omne bonum , Deus vult malum , quod est falsum. Restat ergo, quod velle malum est velle; et Deus non vult malum: ergo Deus non est omnivolens. — Sed istud argumentum est sophisticum, quia similiter posset obiici de potentia. — Et ideo quaeritur, unde est hoc, quod velle malum est velle, sed posse ma.km. non est potentiae, sed impotentiae.
Iuxta hoc quaeritnr de comparatione potentiae, sapicniiae et voluntatis ad sna ohiecta secundum ambitum.
CONCLUSIO.
Simpliciter negatur, quod Deiis dicatur omnivolens, sicut recte dicitur omnisciens et omnipotens.
Respondeo: Dicendnin, quod cura quaeritur , utrum Deus sit omnivolens , duplicem inteliectum putest facere ista locutio ex . eo , quod hoc quod est . omne potest facere distributionem simpliciter vel ut nunc '. Si distributionem simpliciter quantum ad actum et habitum facit, tunc dicitur omnivolens, quia vult omne volibile; si ut nunc , dicitur onini- voiens, quia vult omne volitum.
In utroque sensu falsitatem habet ^ et in utro- que sensu habet veritatem in potentia et in scien- ■ tia. Et ideo simpliciter conceditur, quod Deus sit omnisciens et omnvpotens, et simpliciter negatur, quod sit omnivolens.
Intellectus laiius et ratio patet. Si enim simpliciter accipiamus, Deus scit omne scibile et polest omne possibile, et non vult omne volibile; quia divina voluntas iraportat causam actualem, potentia vero abstrahit a ratione actualitatis et ponit ratio- nem ^ causae, scientia vero abstrahit a ratione utrius- qne. Quia igitur Deus non est causa actualis om- niuni quae potest facere vel velle, sicut non facil orane volibile, ita non vult. Quia vero potentia abs- trahit a ratione actualitalis , ideo dicitur non solum respeclu faciendorum in actu, sed etiam respectu possibilium fleri a Deo. Quia vero scientia abstrahit a ratione utriusque , hinc est, quod scientia non tantura est respectu faciendorura , sed etiam respe- ctu possibilium, non tantum Deo, sed etiam aliis, utpote possibilium malorum. Haec igitur est ratio, quia actus scientiae , ut scire, est per modum ha bitus; similiter et * potentiae per raodura kabitus , ut posse; voluntas per modum actus, ut velle. Ideo scientia est oraniura scibiliuni, potentia oranium possibiliuni , quae sunt potentiae, sed non voluntas omninra volibilium. Et ideo non potest Deus plura scire vel posse , potest tamen phira velle.
Similiter, si accipiamus rem " ut nunc respectu rei praevisae et respectu factae et volitae; scientia est respectu oranis rei , in qua salvatur ratio scien- tiae , et potentia respeclu omnis rei , in qua salva- tur ratio potentiae; sed voluntas non est respectu oranis rei , in qua ratio voluntalis salvatur. Scientia enim est respectu omniuni futurorum et praesen- tiura et praeteritorura , bonorum et malorum, quia ibi salvatur ratio scientiae et nobilitatis; quia scire malum scire est, et scire malum nobilitatis est". Similiter potentia est respectu omnium bonorura, in quibus solum salvatur ratio polentiae. Nam posse malum non est posse. Vndeposse malum non tantum derogat perfectioni potentiae, sed etiara ipsl poten- tiae, quia jmsse deficere non est posse; ct ideo adhuc oranipotens '. Voluntas vero est respectu bo- norum tantura, non respectu malorum. Et quaravis in volendo raalura non salvetur dignilas voluntatis, salvatur tamen ratio volendi, quia velle malum velle est. Et hinc est, quod Deus non dicitur omni- volens , quia non vult malum , sed tamen omnipo- tens dicitur, quamvis non possit malum.
Si quaeratur * ; quare ratio potentiae non sal- jg^^j^"'^" vatur respectu maU, sicut et ratio voluntatis? dicen- ■^^'■i™'- *■ dum, quod potenlia id ipsum quod dicit, dicit per modura liabilus et posilionis^ , de potentia activa loquendo; unde, cum est respectu privationis, iam non est potentia , sed defectus potentiae ; sed volun- tas id ipsura quod dicit, dicit per raodura cuiusdara indifferentiae et complacentiae. Quia ergo in malo salvatur ratio consensus et complacentiae , sicut et respectu boni; ideo velle malum velle est, sed posse malum non est posse.
1. Ad illud quod obiicitur, quod Dens vult omne somtio op- quod decet; dicendum, quod illa non est ratio , '""""™' quare dicatur oranipotens '", sed illa quae praeassi- gnata est, scilicet quia potest orane quod posse potentiae est.
2. Ad illud quod obiicitur, quod cognitiva am- plectitur omne verum, et affectiva omne bonum; dicendum, quod ahter araplectitur haec , aliter illa. Cognitiva enim amplectitnr aetualiter " cognoscendo omne quod est verum et quod potest esse ; sed affe- ctiva, quia aclus eius est in ratione actus, aniple- ctitur et vult solum bonum, quod est vel eril. Rursus, verum amplectitur totum actum cognitivae, quia nihil scitur nisi verum - nam falsum scire non est scire - sed boiimii iioii ;impleclitur omiiiiio ;u-tiiin volunta- tis — nain velle oppositum boni esl velle — et liinc est , quod Deus sciendo omne verum dicilur omni- sciens, sed non sie volendo omne bonum , omnivolens.
3. Ad illud quod obiicitur. quod Deus cogno- scendo se, qui est veritas ips;i, oimie veruin co- gnoscil: ergo etc; dicendum, quod verum est, sed aliter: quia cognoscendo se " est causa exemplaris, et caus;i exemplaris uon tantum futuroruui, sed etiam possibilium a Deo fieri. Sed diligendo se bo- nuni est causa aclualis, ut patebit^; et ideo non sequitur, quod velit nisi bona, quae erunt vel faciet, et propter hoc non potest dici omnivolens. .\Ha ta- men est liuius ratio. sicut patebit in littera '.
4. Ad illiiil (|U(iil obiicitur de voluntate, quod melior esl (|u;ic sc i'\leiidil ;xd phira; dicendum, quod vohuil;is esl ;i(tus rationahs; unde non dici- tur vohintas mehor, quia simpliciter ad plura, sed quia ad plura rationabiliter. Et quoniam ratio recta dictat. creaturas fieri in numero deflnito, quia nu- merus infuiitus rebus non competil ' : ideo optima vohuitas et perfectissima in ahquo numero vult res bonas esse, sed tamen finito; et ex hoc non sequi- tur, quod voluntas sil infinitorum vel omnium pos- sibilium, nec etiam omnium. — Potest tamen diei,'' ciuod illud, si ahcubi habel veritatem , ibi tantum habet, ubi voluntas ahquid recipit ;i volito; sed voluntas Dei nihij recipit, et ideo non est melior volendo Iria bona quam unum, et mille quam Iria; et ideo non valet illa catio in proposito.
Ex his p;Uet ihud, quod consuevit quaeri: utrum voluntas et potenlia et sapientia sint ae- ' qualia. Dicendum enim, quod est loqui de his quaii- lum ad affectum sive actum, et quantuni ad cffe- ctum , et quantum ad obiectum ". Si quantum ad actum; sic est ibi omnimoda aequalitas et circumin- cessio; ut patet, quia quidquid scit Deus et potest, vult scire et posse, et e converso. Si quantum ad effectum; sic adhuc sunt aequalia, quia nihil efficit Deus nisi per potentiam, sapientiam et voluntalem. Si quantum ad obiectum sive connotatum, sunt ' inaequalia: scientia enim hoc modo est in plus, et potentia in minus, et voluntas in minus. Nani sci- tum est bonum et malum; possibile esl bonum tantuin, sed futurum et non futurum ; volituni vero est bonum et futurum tantum.
