I, Distinctio 46, Dubia

In parle ista sunt dubitationes circa litteram et priiiio de illo verbo Augustini ; Nisi usque adeo esset omnipotem et bonus, ut bene faceret etiam de malo. Videtur enim indebito modo loqui, quia malitia est privatio; ergo non est materia boni. Si dicas, quod accipitur ratione substrati, scilicet de malo, id est, de illo qui est malus, facit bonum ; contra: hoc nihil est aliud quam malura destruere: ex hoc ergo non habetur, quod Deus debeat ' mala sinere, cum eius sil facta destruere.

Respondeo; Dicendum, quod de non esl ibi causale nec materiale , sed occasionale, quasi di- cat: de malo facit bonum, quia post malum facit bonum^ occasione sumta a inalo. Ipse autem obii- cit, ac si hoc quod est de teneretur causaliter sive materialiter.

Item quaeritur de hoc quod dicit: Quod ma- l.um bene ordinatum et suo loco positum. Videtur enim male loqui, quia quod non est non est lo- cari ". Si tu dicas , quod habet locum ratione substrati; contra: locus debitus et conveniens na- tiirae i^alionali est gloria : ergo nialuni locatur in gloria.

Rkspondeo : Dicenduni , quod cuni dico infer- imm sive locum poenaleni, duo dico: et partem imioersi, et vilitatem. In quantum lociis est, debetur naturae substratae ; sed in quantuni vilis est, debe- tur deformitati culpae: et ila malum locum habet el vilem, sed locum ratione substrati, vilem vero ratione deformitatis '.

Item quaeritur de hoc quod dicit: Si qui ho- rum deuiant et exorbitant, etiam hoc ipsum faciet eis proficere in honum : ergo videtur , quod raala proficiant sive cooperentur °. Contra: mali est bo- num corrumpere: ergo nullo niodo est in bonum cooperari sive proflcere.

Respondeo: Dicendum, quod proficere sive coo- Tripiiciier perari in bonum aliquid alicui potest tripliciter , ^e?°tar.™°" scilicet adiuvando, ut gratia cooperatur libero ar- bitrio vel e converso; vel excitando, ut paupertas et miseria, quae excitanl ad amorem Dei sive pun- gunt et impellunt , siciit dicit Gregorius ' ; vel etiam obsLitendo, sicut aqua cabda fortius congelatur, quia, duin resistil, vigoratur actio contrarii. Et sic ma- lum dicitui- cooperari, vel quia facit hominBm ad bonum magis excitari, vel magis quia, dum obsistit, et homo praevalet, vigoratur virtus gratiae et fer- vescit '.

Item quaeritur de hoc quod dicit, quod Au- gustinus astruit a minori Videtur enini falsuin dicere , quia locus a minori non est destructivus , sed positivus ° ; sed illud argumentum est destructi- vum: sapiens non potest facere hominem deteriorem. ergo nec Deus: ergo non est a minori.

Respondeo: Dicendum, quod revera locus iste non est a minori, proprie loquendo, sed a maiori; quia non dicitur ibi minus res" minor, sed illud quod minus videtur inesse. Magis autem videtur, quod horao possit facere malum quain Deus; sed sapiens homo non potest: ergo nec Deus; et ita est a maiori locus. — Nihilominus autem potest dici, Aiiter. quod est a minori; sed reducitur ad rationem af- firmativam sic : minus videtur , quod impossibilitas faciendi malum insit homini quam Deo; sed sapiens, manens sapiens, est impotens m minus a faciendo ' aliquem deteriorem: ergo raulto fortius Deus.

Item quaeritur de hoc quod dicil. quod cuipa in sapientem. cadere neqiiit. Videtur enim hoc fal- sum, quia sicut se habet sapientia nA ignorantiam, ita wrto ad culpam: ergo permutatim, s\cnl virlus ad ignorantiam, ita *apeKfta ad culpara. Sed virtus simul stat cum ignnrantia: ergo sapientia simul stat cum culpa.

Respondeo: Dicendum, quod sapientia uno modo sapientia t dicit cognitionem veram; alio inodo dicit cognitio- dis. nem veram et nobilissimam , quia per causas altis- simas; tertio modo dicit cognitionera veram , nobi- lem et sapidam; quarlo modo sapimitia non dicit aliam cognitionem quam religionem divinam sive cultum, secundura quod dicitur, quod pietas ipsa est sapientia sive theosebia; et haec consistit, ut dicit Augustinus ', in fide, spe et caritate, et hoc modo claudit in se virtutem , et ita opponitur cul- pae. Et sic patet responsio.

Item quaeritur de hoc quod dicil, quod Deus non est causa tendendi ad non-esse. Videtur enim falsuin dicere, quia in Cantico Deut(?ronomii ' dicitur: Ego occidwm , et ego viuere faciam; percu- tiani, et ego sanabo: ergo vldetur, cuni mors sit corruptio lendendi ad non-esse , quod Deus sil hu- ius causa.

Respondeo: Dicenduni, qaod non-esse noii ap- pellatur hic per privationeni qualiscumque esse , sed illius quod definit Boethius ' dicens: "Esse est quod ordinem retinet servatque naturam". Et ad illud Deus non deducit; ipse autein obiicit de esse na- turali.

Vel potest dici, quod loquitur hic secunduni naturae institutionem, secnndum quam dicilur: Deus mortem non fecit'-. — Quod autem dicilur, quod ipse occidit, hoc est secundum punitionem iustitiae; hof tamen in secundo melius dicetur ".

Item quaei'itur de hoc quod dicit, quod malum est tendere ad non-esse. Videtur enim male dicere, quia si lendit ad non-esse, aut hoc dicitur quan- tum ad esse naturae, aut gratiae. Si naturae: ergo maium corrumpit naturam, quod est contra Diony- sium', qui dicit, quod malum nihil corrumpit existentiura, in eo quod essentia vel nalurau. Si autem intelligatnr quantum ad esse gratiae, hoc similiter falsum videtur, qnia post primam cul- pam non remanet esse graluitum secuudum ali- quid sui , quia totaliter per niortale expellitur : culpa ergo " iion tendit ad non-esse , sed iam est iii termino.

Respondeo: Diceiidum, quod iii homine inslo et iniasioboiio psi tria coiisiderare. Cum enim habeat natu- randa.°"ram per gratiam ordinatam , est considerare" esse naturae, et ordinabiUlatem ad gratiam, quae com- muni noniiiie ilicitiir habilitas, et ordinem gratiae sive gratiae ordinationem. Malum igitur, per se lo- quendo. foiriiinpit ipsam ordinabihtatem, et ex hoc elongat a gratia et facit lendere ad non-esse. Et quia liabilitas nunquam omnino tollitur, salva iiiKnra, et natura non corrumpitur: seinper maluiii facit tendere ad non-esse, ita quod nnn(|uam est in ter- mino '.

Item quaeritur de hoc quod dicil Vmbrosiiis: Verum, a quocumque dicatur, a Spiritn- sancto esl. Videtur enim male dicere, quia si hoc est veruiii , ergo cum detractor detrahendo frequenter ' dicat verum, videtur quod dicat a Spiritu sancto. Sinii- liler , diabolus muita vera dicit. Similiter , de verbo illo obiicitur: Nemo dicit: Dominus lesus, nisi in Spiritu Sancto °. Multi enim peccatores hoc dicnnt tota die. — Item, veritas appropiiatur Filio: ergo magis deberet direre .\inbrosiiis. i|iiod oinne verum est a Filio.

Respondeo: Dicenduiii, quod aliquid dicitur a Tripiei Spiritu sancto illustrante intellectum et movente af- feetum; et illud est verum etbonum, quia' dicitur verura aliquid ex caritate. Iteni, est aliquid a Spiritu sancto movente affectum, sed non illustrante intel- lectum ; sicut dixit .\postolus ^° , se ituruin ad Hispa- nos. Falsum dixit , sed tamen in dicendo meruit , quia caritas movebal eum hoc dicere. Aliquid est dictum a Spiritu sancto illustrante intellectum, sed non rectificante affectum; et illud potesl esse malum, et tamen verura est dicere. Ergo perfectum utrum- que includit; et sic dicitiir a Spiritu sancto et in Spiritu sancto, et ita intelligit .Xpostoiiis; .\mbrosius autem iargius dicit.

Et sic patet illud quod obiicitur, quod veritas appropriatur Filio: respondetur enim, quod Spiri- tui sancto appropriatur interpretatio. — Ve! dicen- .\mii dum, quod lioc non dicitur tanquara appropria- lura . vel si appropriatuni ' ' . hoe est ratione doni.