II, Distinctio 11, A. 1, Q. 1
II, Distinctio 11, A. 1, Q. 1
Utrum Angeli debuerint deputari ad custodiam hominis lapsi.
Circa primum sic proceditur et ostenditur , quod Angeli non debuerunt deputari ad custodiam hominis.
1. Et priino oslenditur ratione sumta ex parte Ad opposi- hominis sic. Cui nuUa potest fieri violentia , nulla indiget custodia; sed liberum arbitriura humanum ad peccatum non potest violentari^: ergo non indi- get ab Angelo custodiri: frustra ergo sunt Angeli ad eius custodiam deputati. Sed "Deus nihil facit frustra": ergo etc.
2. Item, quanto aliquis paucioribus auxiliis ex- Irinsecis triumphat de adversario, tanto gloriosior est victoria: ergo gloriosius esset homini vincere diabolum per se ipsum quam per angelicum suffra- gium: ergo carentia angelici praesidii auget gloriam. Igitur ab opposilis, custodia angelica minuit no- stram gloriam; sed Deus nihil debel facere, quoJ sit nostrae glori:ie detrimentum: ergo etc.
3. Item, hoc ipsuin oslenditur rationibus sum- tis "a parte Angeli. Maior est qui recumbit, quam qui ministrat": ergo si Angelus, qui custodit ho- minem, ei ministrat, homo viator est maior Angelo beato; quodsi hoc falsuni est: ergo Angelus non ministrat honiini: ergo Angekis non custodit ho- minein, aut in custodia pervertitur ordo.
4. Item, si Angehis custodit hominem, aut hoc habel a natura, aut a gralia. Si a yialura; cuni ea- dem sit natui'a in bonis et in malis, videtur, quod mah sint custodes hominum. Si k gratia; lArgo cum una anima excedat aliam in gratia, videtur, quod una aninia debeat ad custodiam aherius deputari.
5. Item, hoc ostenditur a parte ipsius Dei. Deus enim custos perfectus est, secundum quod legitur in Psalmo ' : Ecce non dormilabit neque dormiet etc: ergo si sufficiens est divina custodia, videtur, quod superfluat angelica; aut si angelica est necessaria, videtur divina custodia esse diminuta.
6. Item, custodia est ad conservaiidum in bo- num ■ ; sed non minus est conservare in bono quam liberare a malo; nam "Non minor esl virtus qiiam quaerere, p.Trla lueri". Si ergo non decuit , hominem liberari nec erui de potestate diaboli nisi per Deum , videtur, quod non debeat cuslodiri ; aut honor divinus transfertur in Angelnm.
Sed contra : 1. Isaiae sexagesimo secundo: "Super muros tuos Ierusalem" etc, Glossa: "Muri sunt Apostoli , custodes sunt Angeli" — Item, Fx- clesiastici decimo septimo'': In unamquamqiie gen- tem praeposuit rectorem , Glossa : "Id est Angelos". — Item, Matthaei decimo octavo^: Angeli eorum semper vident fuciem Patris mei, Glossa: "Non sunl contemnendi, ad quorum custodiam mittuntur Angeli". — Ex his auctoritatibus colligitur, quod Angeli deputati sunt ad custodiam hominum.
2. Item, hoc ipsum ostenditur ratione. Ordo universi hoc exigit, ut omne malum habeat bonum sibi oppositura; quod confirmatur per illud quod di- citur Ecclesiastici trigesimo tertio ^ : Contra malum bonum. Si ergo tentanmr per angelos malos, vide- tur, quod defendi debeamus per bonos.
3. Item. lex universilatis hoc exigit, ut media reducantur per prima, et postrema per media ad suum prinmm principium; et hoc confirmatur per illud quod dicit Dionysius in libro de Angelica Hie- rarchia ' : "Lex divinitatis est in nullo negligere ordinem, sed per prima media, et per media po- strema reducere": ergo si Angelus beatus superior est homine viatore, videtur, quod lionio mediante auxilio Angeli ad beatitudinem debeat pervenire; auxilium autem illud maxime est in custodiendo: ergo etc.
4. Item, lex pietatis hoc exigit, ut sustentetur indigens a potente: si ergo homo viator fragilis est et indigens sustentante et custodiente, et Angelus beatus forlis est et potens, videtur, quod homo committi debeat angelicae custodiae.
CONCLUSIO
Homini lapso deputari Angelum custodem, decet Dei potentiam, sapientiam et misericordiam.
Respondeo: Dicendum, quod conveniens est, ho- conciusio. minem lapsura depatari angelicae custodiae, et An- gelum deputari ad custodiendum hominem, tum quia decet altitudinem divinae potentiae, tum quia decet ordinein sapientiae, tum etiam quia decet dulcedi- nem misericordiae.
Allitudinem namque decet divinae jJotenftfM; du-^ Rationes plici ex causa. Una est, quia Deus non solummodo vult honorari in se , sed etiara in suis servis. Unde non suflicit allitudini divinae^jo^ewf/ae, quod AngeU ministrent sibi, sed etiam ad ostensionem excellen- tis suae potentiae hoc ab eis exigit, ut ministrent etiara crealurae suae l — Alia est etiara ratio, quia cum Deus habeat diabolum et eius daemones ad- versarios , magis decens est, quod ipse eos vincat per suos minislros, ut per hoc ostendatur potentia manus Dei, qua non solum potens esl in se, sed etiam in servis suis, et ut non indebite possit Do- minus exercituum appellari'.
Ordineni vero sapientiae similiter decet. Nam hic est ordo , quem divina lex in suis operibus ex- sequitur et conservat , ut postrema per media de- ducat ad summa '". Quoniam igitur Angelus tum ratione immortalis naturae, tum etiam ratione gra- tiae consummatae medium tenet inter Deum et homi- nem lapsum; decens fuit, ut Deus hominem adiuva- ret et cuslodiret per Angelum.
Dulcedinem etiam decet divinae misericordiae, quae aperuil sinum homini lapso nec in aliquo ei deficil, quod spectet ad salutis suae promotionem. Et ideo, cum homo lapsus esset venumdatus, ut faceret mcUuni", ei ministravit pretium sanguinis Filii sui, per quod est redemptus, ut faciat bonum '-. Et quia liabet adversariuiii impugnantem, dedit ei miuistrura custodientem vel custodem auxiliantem, ut sic ex nuUa parte miseria remaneret liumana sine divinae misericordiae subsidio et beneficio.
Competebat igitur, homini lapso dari ex hac triplici ratione angelicam custodiam. Sunt et aliae ra- tiones , quae in obiiciendo tactae sunt. Rationes igi- tur ad hanc partem inductae concedendae sunt.
1. Ad iUud quod obiicitur primo, qund homini soiuiio op- noii potest fieri violentia ; dicendum, quod etsi non possit fieri violentia, quantum est ex parte liberi arbUrii, posset tamen fieri, quantum est ex parte stii corporis \ Et iterwm, quamvis angelus non possit sufficienler liberum arbitrium violentare, tamen nisi haberet contrariam potestatem arcentem , adeo posset inducere et circumvenire, quod valde pauci essent, quos non deiiceret; et ideo pernecessaria est cu- stodia angelica, quae comprimat potestatem diabo- licaiu.
2. Ad illud quod obiicitur, quod carentia an- gelici praesidii auget gloriam el triumphum ; dicen- dum , quod verum esset , si ita bene triurapharet horao absque Angelo, sicut cuin adiutorio angehco. Nunc auteni non est ita. Si enim ei deesset angeh- cuin subsidiura, niulto frequentius vinceretur, quam vinceret; et niulto melius est cum angelico praesi- dio vincere, quam sine praesidio perdere. Et iterum, praesidium Angeli non excludit libertatem arbitrii nec ininuit dignitalem graliae Dei, et ideo nihil mi- nuit ■ de substantia meriti vel praemii vel de nobi- iitate triumphi, quantuin ad id quod est substan- tiale.
3. Ad illud quod obiicitur, quod non convenit ex parte Angeli , quia niaior esi qui recumbit, quara qui rainistrat; dicendum , quod verura est, quando minister recurabenti rainistrat propter se ipsum, sicut servus regis rainislrat regi propler eius digni- tatem et iraperium; sed non liabet veritalem, quando ahquis ministrat aUcui, habendo respectum ad aliura , sicut aliquando aliquis magnus miles deservit non tantura regi, sed etiain toti familiae, nec aliquem abiicit nec despicit, ut ei nnn ministret propter vi- litatem personae^; non enim considerat, quis est, sed cuius servus est. Sic et in proposito intelli- gendum est se habere. Angelus enim horaini non propter se ministrat, sed propterDeum, cuius gerit iraaginem. — Vel aliter dici potest, quod verbum Mia soiutio, illud intelligitur de ininisterio suMeclionis , non praesidenliae ; custodire autem honiinem, etsi mi- nisterium dicat, magis taraen inipnrtat, Angelura praesidere hominl quam esse subiectum.
k. Ad illud quod quaeritur, utruin habeat a gratia, vel a natura; dicenduin, quod ab utroque habet. Quia enim de natura sua fortior est horaine el potentior, et similiter in gratia est excellentior et stabilior, adeo ut plus excedat horainem, quam excedat paedagogus parvulum ; ideo convenit Angelo et ex natura et gratia, ut horao coniinittatur eius custodiae et tutelae *.
0. Ad illud quod obiicitur ex parte Dei, quod Dominiis est custos perfectus; dicendum, quod per- fectio divinae custodiae non excludit utilitatem an- gelicae. Sicut enira Dens operatur in ornnibus rebus, Notandnm. et taraen eius operatio operationes creaturarura non excludit, sed conservat et adiuvat; nec tamen eius operatio est iniperfecla, nec operatio creaturae su- perflua': sic intelligendura est de custodia. Sicut eniin Deus propter suae bonitatis manifestationem et ordinis sapientiae ostensionem creaturis commu- nicavit posse operari et in alias creaturas effectum suuni iraprimere, ipso taraen non deserente, sed coo- perante; sic dedit Angelis posse horainein custodire, cum taraen a servoruni suorum custodia ipse nun- quam desistat, quia tale po,?5e conipetebat angelicae naturae et gratiae. Et una istarum custodiarura al- teri non praeiudicat , iramo divina facit ad angelicae custodiae perfecUonem , angelica vero ad perfectionis divinae custodiae manifestationem.
6. Ad illud quod obiicitur, quod Deus per se ipsura debuit rediinere, ergo per se ipsum debuit custodire; dicendum, quod non est siraile. Redimere enini aeque raagnura est sicut comlere; et ideo si- cut nullus debuil esse conditor nisi solus Deus, sic nuUus alius debuit esse redemptor ; custodire autem dicit aliquera effectuni heneficenUae, qui magis est exterius quam interius, et ideo non est tantus. — Nec valet illud quod obiicilur ', quod non minor est virtus tueri bona quam acquirere ; dicenduin enim, quod illud tunc verum est, quando conser- vaUo et acquisitio est in potestate eiusdem virtutis.
