Quaestio 2
II, Distinctio I, Pars 2, A. 1, Q. 2
Utrum rerum universitas triplici differentia distinguatur, scilicet substantia spirituali, corporali et ex utraque composita.
Secundo quaeritur circa lioc de differentiis, se- cundum quas res muUiplicatae sunt, quas Magister ponit in liltera ', scilicet substantiam spiritualem et corporalem et ex utraque compositam. Quaeritur ergo. utrum haec distinctio debeat esse in universo. Et videtur, quod non:
1. Primo de cofporali. Nam, sicut tactum est", Ad opposi- omne quod Deus facit, facit salva ordinatione , ergo propter suam bonitatem, sed non facit propter bo- nitatem suam augendam, sed participandam : sed sola creatura spiritualis "Dei capax est et eius par- ticeps esse potest": ergo solam spiritualem debuit facere, non corporalem. Si tu clicas, quod corpo- ralis est particeps in effectu, quamvis non in se; hoc nihil est, quia aliquid participare bonitatem di- vinam in effectu, non est aliud quani esse — hoc enim ipso quod est, participat effectum Ijonitatis — ergo idem est dicere, creaturam esse factam propter participationem divinae bonitatis, quod dicere , crea- turam esse factam, ut sit; sed hoc nihil est: ergo etc.
"2. Item, de composito videtur. Omne enim compositum, quod Deus facit, facit salva propor- tione — seraper enim formam coniungit materiae summe proportionabili ^ — sed creaturae spiritualis ad corporalem nuUa aut valde modica et longinaua est proportio: ergo nullo modo deberet Deus haec unire ut perfectionem perfectibili. Quod non sit pro- portio, patet: spirituale enim est simplex, corpo- rale habet partium infinitatem.
3. Item, corporale est corruptibile, et ita habet durationem flnitam, spirituale autem incorruptibile, et ila habet durationem infinitam ; si ergo "finiti ad inflnituni nulla est proportio ''", patet etc. Situdi- cas , quod corpus fuit incorruptibile a conditione prima: tunc ergo saltem, postquam corruptibile fuit, debet cessare unio.
4. Item , de pure spiritmili videtur. Omne quod Deus facit, debet facere salva connexione natura- rum; sed natura generis essentialiter est connexa differentiae: ergo si animatum et sensibile est con- nexum rationali, ergo impossibile est, quod aliquid flat habens rationem , quin habeat vegetationem et sensura, sive quin sit animal. Sed animal est substantia composita ex spirituali et corporali : ergo etc. Et hoc videtur dicere Philosophus ", "quod vegetativum est in sensitivo, sicut trigonum in te- tragono", et hoc in rationali. sicut tetragonum in pentagono; sed nunquam Deus facit tetragonum sine trigono , nec pentagonura sine tetragono et trigono : ergo etc.
3. Item, nihil facit Deus nisi ex magna dile- ctione', ergo quod nielius est naturae unicuique. Aut ergo naturae spirituali melius est esse separa- tum , aut melius est esse coniunctum : quocumque dato, altera- differentia toUitur.
Sed contra : 1. Decuit Deum ita res facere, ut essent in manifestationem suae potentiae ; sed po- tentia manifestatur in productione rerum multum distantium et in earnm coniunctione — nam potentia tanto virtuosior ostenditnr, quanto potest super ma- gis distantia — sed prinia et summa distantia substan- tiarum est inter corporeum et incorporeum , quia primae diflferentiae generis ** sunt : ergo ad hoc , quod divina potentia manifestelur plene, necesse fuit sub- stantiam spiritualem et corporalem prodncere, rur- sus productas unire.
2. Itera, decuit Deum sic res producere, ut manifestaretur eius sapientia ; sed sapientia artiflcis manifestatur in ordinis perfectione, oranis autem ordo habet de necessilate infimum ct summum et medium. Si ergo infimum est natura pui'e corpora- lis, summum natura spiritualis, medium composita ex utraque ; nisi haec omnia fecisset, non ostende- retur perfecte Dei sapientia : oportuit igitur haec omnia fieri. Unde Augustinus duodecimo Confessio- num' : "Duo fecisti Domine, unum prope te et aliud prope nihil".
3. Item, Deum decuit sic res producere, ut manifestaretur eius bonitas ; sed bonitas consistit in diffusione et communicatione sui in alterum : si ergo sua bonitas consistit in communicatione actus no- bilissimi, qui est vivere et intelligere, decuit, ut non lantum daret alii potentiam vivendi et intelli- gendi , sed etiam potentiara alii '" communicandi. Si ergo vivens el intelligens est substantia spiritualis , quod auteui vivificatur et per intellectum perficitur est corpus: ergo ad perfectam i)onitatis uianifesta- tionem necesse fuit, fieri substantiam spiritualem et corporalem. Sed hoc non perfecte inanifestarent' , nisi una alteri coiumunicaret, et hoc non potest esse nisi per unionem: ergo necesse fuit facere compositam ex utraque.
4. Item , hoc non solum videlur ratione theo- logica , sed etiam philosophica : quia si est ponere unam differentiam contrarielatis, et alteram ° : si ergo corporale, et spirituale ; et si ponere est extrema componibilia, ergo et medium : ergo etc.
CONCLUSIO
Triplex illud genus substantiae requiritur propter triplicem perfectionem universi.
Respondko : Dicendum, quod ad perfectionem concii.s,u. universi hoc triplex geuus substantiae ' requiritur : et lioc propler Iriplicem perfectionem universi, quae attenditur in amplitudir . ambitus , suflQcientia or- dinis , influenlia bonitatis, in quibus tribus expri- mit in causa triplicem perfectionem , videlicet |)0- tentiae, sapientiae et bonitatis. Unde concedendae sunt rationes ad hoc inductae.
1. /Vd oppositas respondendum est. Quod obii- soiuiio op- citur, quod in operibus salva debet esse ordinatio, posiiorom. ^^ Q,)„^i3^ [[^^-^^ propter divinam bonitatem partici- pandam ; dicendum, quod fieri propter divinam bo- Disiinctio. nitatem est dupliciter: aut ostendendam , et sic facta sunt cuncta * ; omnia enim exprimunt divinam bo- nitatem ; aut participandam , et hoc dupliciter : aut quia sunt nata participare , aut qim serviunt p^r- ticipaulibus. Primo modo conditae sunt creaturae spirituales . secundo modo corporales ; ipsae tamen aliquo modo parlicipant ; sed in eariim participa- tione status non est, sed ordinantur ad ulteriorem.
2. 3. Quod obiicitur, quod in omni coniunctione debet esse salva proportio ; dicendum est, quod in coniunctione animae ad corpus salva est proportio, et absolute , et in relatione ad finem: absolute ; nam quamvis supremum spiritus ' et infimum cor- Proponio. poris multam habeant elongationem , lamen supre- " '° ° '' nmm corporis et infimum spiritus summam habent vicinitatem. Spiritus enim animalis sive rationalis habet potentiam vivificandi, polentiam vegetandi et sentiendi ; corpus autem huinanum habet comple- xionis aequalitatem , liabet organorum multiplicita- tem , habet rursus spirituum subtilitatem , et ° se- cundum triplicem differentiam : Iiabet enim spiritum vitalem, spiritum naturalem et spiritum animalem. Coraparando igitur complexionem aequalem ad vim vivificalivam per medium et vinculum spiritus vi- lalis, optimus est nexus. Similiter comparando non solum complexionis aequalitatem, sed et organiza- tionem ' et organizationis perfectionem ad vim ve- getandi et sentiendi mediante spiritu naturali et animali, optima est proportio et mirabilis nexus. Unde sicut terra et ignis, quae multum distant, nectuntur duphci medio: uno, quod magis commu- nicat cum terra, et reliquo , quod magis cum igne^; similiter est in proposito.
Attenditur etiam perfecta proportio in relationeProporUoad ad finem. Cum enini animae humanae data sit ii-antoam"™ bertas arbitrii vertibilis et revertibilis, id est potens stare et cadere et resurgere ; datum est ei corpus potens mori , et potens non mori , et deinde potens in sempiternum vivificari. Rursus, cum anima creata sit "veluti tabula rasa"", datum est ei corpus ha- bens organa multiplicia, ut in illo posset perflci scientiis. — Similiter ex paile corpoiis optima pro- Quoad cor- pcrtio est in relatione ad finem. Cum enim sit ordo '"'^' in formis corporalibus — quod patet, quia forma elementi " ad formam mixti , et forma mixtionis ad formam complexionis, et rursus vegetabilis ad sen- sibilem — et non sit status in re corporali et im- perfecta; non est status ibi, sed ultimo disponunt huiusmodi formae ad animam rationalem, per quam eliam corpus et natura corporalis etBcitur particeps aeternae beatitudinis. Aut ergo omnis intentio natu- rae corporalis solvitur, aut necesse est pervenire mediante anima rationali in ultinmm finem.
4. Quod obiicitur, quod in opere Dei debet sal- vari naturarum colligatio ; dicendum , quod verum est: sed sensibile et vegetabile non sunt de neces- sitate rationalis, nisi quod est rationale per unio- Notandan. nem. Anima enim, ut prius tactum est', cum sit spiritus simplex et purus, non potest uniri carni nisi duplici medio ex parle sui ; similiter nec cor- pus compjexionatum. Et ideo necesse est, quod in- terveniat natura vivificandi sive vegetandi , et natura ulterius sentiendi ; et ideo in omni liomine haec ca- dunt. Sed quia Angelus est spiritus purus , ideo istis non indiget. — Patet igilur, quod contra veritatem et fidem errant Sadducaei , qui negant , esse spiritum '. Patet nihilominus, quod errant Manichaei, qui negant, animam uniri corpori ut perfectibili , sed ut carceri.
5. Quod obiicitur ultimo, quod Deus dat uni- cuique quod melius est; dicendum, quod Deus non dat unicuique quod simpliciter nielius, quia tunc non faceret res ordinatas , sed aequaliter perfectas ; et hoc repugnaret perfectioni, "quia, si essent ae- qualia, non essent omnia", ut dicit Augustinus l Cum ergo dicitur, quod Deus dal unicuique quod sibi melius est, hoc intelligitur secundum exigenliam ordinis e.l nalurae. Natnrae autem animae coiiipetit uniri corpori, naturae autem angelicae, separatam esse a corpore. Et ideo ilia ratio non valet, quia di- lectio Dei non excludit ordinem.
