II, Distinctio 3, Pars 1, A. 1, Q. 1
II, Distinctio 3, Pars 1, A. 1, Q. 1
Utrum Angeli sint compositi ex materia et forma.
Quaeritur ergo primo, utriim in Angelo sit coni- positio ex diversis naturis, scilicet ex materia et forma. Et quod sic, ostenditur:
1. Per ralionem mutalionis. Nnllum iriutahile 'oDdaraeDta.est siiiiplex ; sed Angelus de natura sua est mu- tabilis et mutatur ^ : ergo habet compositionem. Sed ulterius, quod ex materia: cuicumque inest mutatio, inest principium mntabilitatis ; sed prin- cipium mutabilitatis est materia : ergo etc. Prima manifesta est ; secunda patet per Augustinum duo- decimo Confessionum ° ; "Omne mutabile insinuat quandam intbrmitatem , qua forma capitur, vel mu- tatur, vel vertitur". Et Boethius in secundo capitulo liljri de Trinitate; "Nihil, quod est mere forma, ac- cidenlilnis potest subiici". Et ibidem expresse dicit, quod "lorma non suscipit accidentia, quia haec non suscipit, nisi materia subiecta". Si tu dicas mihi, quod mulabilitas venit rebus, quia sunt ex nihilo, sicut in pluribus locis vult Auguslinus ° ; sed constat, quod mutabilitas non est pura privatio, immo dicit aliquam positionem: ergo non habet causam ipsam puram privationem. Necesse est ergo, quod habeat causam dicentem positionem ; sed non positionem omnimodam, cum eliam dicat privationem: ergo ali- quid. quod non est omnino aliquid, nec oranino ni- hil. sed quod est mediuin inter aliquid et nihil; hoc autem dicit Augustinus * materiam: ergo etc.
2. Item , boc ipsum ostenditur per rationem aclionis et passionis: quia nihil idem et secundum idem agit et patitur; sed Angelus idem agit et patitur: ergo habet aliud et aliud principium, secundnm quod agit, et secundum quod patitur. Sed principium, secun- dum quod agit, est forma, principium vero, secundum quod patitur, non potest esse nisi materia"; ergo etc. Maior per se manifesta est; minor similiter patet; nam Angeli est recipere illuminationes et dare : ergo etc. Si forte des instantiam, quod medium per eandem naturam recipit lumen et dat, ut |iatet in aere; nulla est instanlia, quia medinm non habet rationem activi nec cooperativi. Et rursus, haec in- stantia non potest fieri in vera actione et passione : Angelus enim agit et patitur; dum enim agit quod non debet, patitur quod debet; dum agil culpam, patitur poenani, ut nullo modo sit dedecus peccati sine decore iustitiae *', et haec est passio proprie.
3. Item, hoc videtur per rationem individua- tionis. In Angelis enim est distinctio hypostasum, non per originem. Fiat ergo talis ratio: omnis distin- ctio secundum numerum venit a principio intrinseco et substantiali , quia, omnibus accidentibus circum- scriptis, differentia numero sunt diversa; sed non venit a forma ; ergo venit a principio materiali : ergo etc. Maior per se manifesta est; minor patet per Philosophum, qui dicit de Caelo et mundo ' : "Cnm dico caelum, dicn formam; cum dico hoc caelum, dico materiam". Et idem in pluribus locis dicit, quod omnino materia numerabiliter se ha- hei n . Si lu dicas , (\\\w\ materia vocatur ipsa bypo- stasis, sive ipsum quod est; ego quaero a te de hypostasi : aut addit aliquid supra essentiam et formam, aut nihil. Si niliil addit, ergo non contra- hit: ergo sicut ipsum universale est natum semper esse et ubique ' , sic ipsa hypostasis, sicut patet in - diviiiis, quia persoua non addit supra essentiam, sed est ubique et iinmensa , sicut essentia. Ergo cum hypostasis Angeli sit flnita et arctata et limitata, et ita hic et nunc , necessario oportet, quod ultra for- mam addat aliquid arctans substantiale sibi; hoc autem non potest esse nisi materia.
4. Ilem , hoe ipsum ostenditur per naturara essentialis compositionis. Angelus enim de/initur , et^ita participat naturamgeneris et dilferenliae: na- turam . in qua convenit cum aliis , et "naluram , in qua diflert-. Ergo cum necessesit, totam veritatem definitionis realiler inveniri in quolibet Angelo, ne- cesse est in eo ponei'e naturarum diversitatem. Sed irapossibile est, plures naturas concurrere ad consti- tutionem tertii, quin altera habeat rationem possibi- lis, altera rationem actualis; quia ex duobus enli- bus in potentia nihil fit, similiter nec ex duobus entibus in actu ' : ergo necesse est etc. Si tu feras mihi instanliam in albedine et in aliis Ibrmis , quae habent detiniri et habenl genera et differen- tias, nec tamen habent maleriam partein sui; in- stanlia omnino nulla est, quia secus est in naturis accidentium , quae habent ortuni ex substantia et eius principiis , et de naturis sive differenliis sub- stantiae, quae non habent ortum ex alio genere. Unde necessario sequitur , vel quod albedo habeat diversas naturas in se, vel ' natura speciei et ge- neris piiml et subalterni rausentur a diversis naturis repertis in subiecto ; quodsi ita non potest poni in Angelo, priinnm ponendum est.
Sed contra: 1. Boethius in fine libri de Duabus Ad opposi- Naturis et una persona Christi ": "Omnis natura in- corporeae substantiae nullo materiae fundamento in- nititur; nullum vero corpus est, cui materia non sit subiecta". — Et iterum: "Cum alia res fundamento materiae innitatur , ut corpus , alia vero oinnino subiecto materiae non egeat, ut incorporeum; nullo modo fieri potest, nt corpus in incorporalem speciem permuletur". Ex hac auctoritate expresse habetur, quod Angelus non habet materiam.
2. Item, Philosophus de Anima dicit , quod "neque corpus est, neque forma in corpore est, neque mixtum cum materia omnino" ; et hoc dicit esse verum de intellectu ; sed Angelus est huius- modi : ergo non habet materiam.
3. Item , ostenditur ratione. Universum est perfe- ctissimum secundum ordinem naturarum, ita quod perfectius non potest cogitari rationabililer; sed cogi- tari potest rationabiliter ' aliqua substantia spirituahs et immaterialis : ergo illa est in universo: ergo etc. Maior patet per hoc, quod Deus fecit "omnia valde bona" ; patet etiam per Damascenum capitulo vigesimo nono: "Omnia quae per Dei providentiam fiunt, deductionem convenientem suscipiunt, et ut non est melius. facta sunt". Augustinus de Libero Arbi- trio: "Potest esse aliquid in reruin nalura, quod tua ratione non cogitas;non esseautem, quod vera ratione cogitas, non potest". Minor patet, quia ra- tionabiliter cogitatur substantia Deo similis per spi- ritualilatem et immaterialitatem; et hoc videlnr: cum enim sit aliqua natura, quae secundum substantiam et esse est actus niateriae, ut formae materiales et corporales ; alia , quae secimdum actuiv essendi, non secundum essentiam, ut anima rationalis; erit igitur teriia, quae secundum actum et essentiam erit separata.
4. Ilein , videtur per deductionem ad inconve- - niens. Inconveniens enim est, quod aliqua natura creata sit nobilior Angelo; sed omnis causa nobilinr est suo effectu ' : ergo Angelus non habet aliam causam , qnam increatam. Sed illa non potest esse causa materialis nec formalis : ergo Angelus non habet nec materiam nec formam aliani, sed essen- tialiter est forma.
CONCLUSIO.
Si materia large sumitur extendendo nomen ad omne potentiale constitutivum, ipsa substantia Angeli composita est ex materia et forma.
Respondeo: Dicendum, quod cerlum est, Ange- conciusio i lum non habere essentiam simplicem per privatio- nem omnis compositionis; certum eniin esl, quod Angelus compositus est compositione multiplici. Po- tesl eniin considerari in ciimparatione ad snum principium ; et sic in lantum est compositus. in quanturn Imbet ad ipsum ' dependentiam. Simplicissimum enim aijsolnlissinuim est, et omne dependens hoc ipso cadit in aliquam compositionem. — Ilabet secunduo considerari in comparatione ad suum e/fe- ctum ; et sic habet componi ' ex substantia et po- tentia. — Habet nihilominus considerari ut ens in genere ; et sic secundum metaphysicum componitur ex actu el potentia, secundum logicum vero ex genere ei differenlia. — Item, habet considerari ut ens in se; et sic quantum ad esse acluale est in ipso compositio entis et esse, quantum ad esse es- sentiale , ex quo est et quod est, quanturn ad esse individuale sive personale, sic quod est et quis est^. — Cum ergo angelica essentia dicitur simplex, hoc non est per privationeni haram compositionum.
Sed hoc certum est, aliqoas compositiones a substantia Angeli removeri , utpote composilioneni ex partibus quantitativis , compositionem ex partibus heterogeneis et corapositionem ex natura corporali et spirituaU, qualis est in homine.
Sed de compositione materiae et formae sive i>e coraposi- materialis et formalis , de hac dubium est. Et vo- tenaeaor-luerunt aliqui dicere, qiiod talis removetur ab An- ™' gelo, et sunt in eo compositiones prius dictae. — Sed, sicut ostensum est supra \ cum in Angelo sit ratio mutabilitatis non tantum ad non-esse, sed secundum diversas proprietates , sit iterum ratio passibilitatis , sit iterum ratio individuationis et limitationis , postremo ratio essentialis compositio- nis secundum propriam naturam: non video causam nec rationem, quomodo defendi potest, quin sub- stantia Angeli- sit composita ex diversis naturis, et essentia ornnis creaturae per se entis; et si '" com- posita est ex diversis naturis, ill le duae naturae se habent per modum actualis et possilnlis , et ita condu^ioa. materiae et formae. Et ideo iila positio videtur verior esse, scilicet quod in Angelo sit coiiipositio ex ma- teria et forma.
1. 2. Quod ergo obiicitur in contrarium de suiuuo op- auctoritate Boethii ^ dicendum, quod loquitur de materia appropriate , scilicet ratione potentiae pas- sivae, "quae est principium patiendi et transmu- tandi ab alio". Et hoc patet, quia ipse vult pro- bare, quod corporalia non convertuntur in spiritua- lia, nec e converso. Similiter Philosophus vult dicere, quod aniuia denudata sit a ratione maleriae, se- cundum quam est causa perraixtionis et corruptio- nis. Et ideo non loquuntur generaliter de materia, sed appropriate; alioquin ipse Boethius contradiceret sibi in pnncipio de Trinitate', ubi dicit, quod nihil subiicitur accidentibus nisi per materiani; et ibi- dem, quod solus Deus est immaterialis.
3. Quod obiicitur, quod creatura siinplex ra- tionabiliter potest cogitari etc ; dicendum , quod con- sideratis proprietatibus creaturae, quia creatura eo ipso quod creatura non est actus purus, oportet quod habeat possibilitalem ; quia mutabilis est, opor- tet quod habeat fundamentum ; quia limitata et in genere, oportet quod compositionem habeat: undenon potest rationabiliter cogitari quod non potest esse nec fieril El si ubiicias milii , quod Deus potest facere, quod forraa accidentahs sit sine materia , ut in Sacra- mento altaris; dicendum, quod nunquam facit, quin semper sit nata esse in niateria, et ad illam, quan- tura est de sui natura, habeat inclinationem. Si ergo Deus res condidit, secundura quod competit naturis ipsarum, patet, quod nunqnam debuit fa- cere, formam stare sine materia in conditione rerum, quamvis in miraculis faciat contra naluram et supra naturam. "In conditione enim rerum non quaeri- Noiandum. mus, quid Deus possit, sed quid congruat naturae ipsius creaturae", sicut dicit Augustinus ^.
