II, Distinctio 3, Pars 1, A. 1, Q. 2
II, Distinctio 3, Pars 1, A. 1, Q. 2
Utrum materia, ex qua compositi sunt Angeli, sit eadem cum materia corporalium.
Secunclo dato, qtioil habeant ' coinpositioueni ex materia et forma, large sunito noniine materiae ad 07nne poteiitiale , quocl eum alio venit ad consti- tutionem tanquam fundamentuin rei ; quaeritur de illa materia, utrum sit eadein cuiu materia corpo- ralium. Non loquor de identitate secundura essen- tiam nitmerafem, sicut Socrates senex esfidemsibi puero secundum substantiaiu'; sed loquor secundum identitatem naturae communis , ut sicut omnes anuli de auro dicuntur habere eandem materiam per naturain sive essentiam , cuni tamen numeraii- ter varietur, et alia pars secunduin substantiain sit in uno, alia in alio. Et quod sit idem per es- sentiam , videtur.
1. Auctoritate Augustini de Mirabilibns sacrae Fimd.imeni,^. Scripturae primo capitulo"': "Omnipotens Deus e.v informi materia, quaiu ipse prius de nihilo rondidit, cunctarum rerum, hoe est sensibilium et insensibi- lium, intellectualiuni et intellectu carentiuin, spe- cies multiforines divisit". Quid hoc expressius?
2. Item, ratione videtur: "In quolibet genere est reperire unum primuin , quo mensurantur omnia quae sunt iii illo genere", ut vult Philoso- phus in decimo primae Philosophi ae; sed substan- tia est unum genus, non tantuiu secundum logicum, qui considerat rerum inlentiones, sed secundum metaphysicum , qui considerat essentias rernm: ergo in genere subst^iiitiae est unnm aliquod. c(uo nien- surantur omiiia in illo genere. Sed illud nnn potest esse [irincipium extrinsecum, cum secundum hiiius maiorem et minorem participationeiu intrinsecam ' res illius generis magis et minus sint: ergo cuni principium intrinsecum non sit nisi forma, vel materia, erit vel materia, yel forma. Si materia, habeo propositum ; si forma ; sed unitas formae necessario praesupponit unitatem materiae: ergo etc.
3" Item, quandocumque aliqua passio communis inest aliquibus subiectis, necesse est, quod insit eis secundum aliquod commune; sed numerus est in spirilualibus et corporalibus uiiiforniiter, quia eodeiu numero'% quo numeras decein homines, et decem Angelos — numerus eniiu Angelorum supplebitur ex hominibus — ergo necesse est. aliquam natu- ram communem in eis reperire, secundum quam haec passio insit. Sed hoc non potest esse forma: restat ergo, quod materia.
4. Item, abstrahatnr materia corporalium ab omni forma, iterum materia spiritualium"; mtdistin- guitur , aut non. Si non: ergo sunt idem per essen- tiam;si sic: cum oinnis distinctio sit aforma, ergo haberit formam. Si tu dicas , quod distinctio perfecta est a forma, .sed sicut materia habet esse incom- pletum, ita et distinctionem incompletani; cmitra: illud in quo luaxime differiint spiritualia et corpo- ralia, est simplicitas et compositio : sed materia abs- tracla ab omni forma est ita simplex, ut punctus: ergo nullam partibilitatem liabet: ergo si in hoc non differunt, non videtur, quod in alio. Si dicas, quod per capacitateni ; contra: materia non est sua capacitas per essentiam ': ergo contingit eam abstralii a capacitate. Aljslrahatur ergo materia spi- ritualjum el corporalium a capacitate; quaero, per quid differant; nullam omnino est dare, nuUam assignare differentiam: ergo essentia est eadem per nnluram.
5. Item, forma generis est abstrahibilis a for- mis specierura sive a differentiis ; sed suhstantia dicit formam geueris , corporeum et ineorporeum sunt dilferentiae: ergo ab his potest abstrahi. Sed forma generis naturaliter est prior quam forma differentiarum , sicut dicit Philosophus ^, qiiod prius est animal quam homo. Consideretur igitur maleria spiritualium et corporalumi sub forma generis: nec differunt quantum ad formam, quae consequitur ipsam essentiam materiae ': ergo multo fortius non differnnt quoad ipsam maleriam , ut videtur.
6. Ilem, cum dicitur: materia rerum corpora- lium est materia. spiritualium materia est materia; aut est convenientia in solo nomine, aut in habi- tudine , aul in essentia''. Si in soJo nomine: ergo cum sit aequivocatio in primo principio, ergo nuUa esl univocatio. Si in comparatione ; abstrahatur ab illa comparatione , tunc aut erit dictum per con- venientiam in essentia, auL aequivoeatio pura.
Contoa: i. Augustinus duodecimo Confessio- \d opposi- num°: "Duo fecisti Domine, uiumi prope te, aliud prope nihil". Et iterum in duodecimo: "Duo sunt carentia temporibus: unum. quod sine ullo defectu contemplationis el sine uUo intervallo mutationis tua aeternitate perfruatur; alterum, qaod ita informe erat, ut ex alia forma in quam formam mutaretur, non haberet". Si eigo, quae recte dividuntur, unum non inlivat in constitutionem alterius, si angeliea na- tura dividitur contra corporalem naturam sive cor- poralium: ergo ° etc. Si tu dicas , quod loquitur de ea secundum esse; hoc nihil est, quia loquitur de ea, sicut patet in antecedentibus et consequentibus, secundum quod omni forma erat privata, sive ut intelligitur sub omnimoda informitate, et sic consi- deratur ut immutabilis: ergo etc. Beda" etiam et alii Sancti sic dividunt.
"2. Item , quaecumque communicant in materia, sunt ad invicem transmutabilia, sicut dicit Boethius de Duabus Naturis et una persona Christi^; sed spiritualia et corporaha non sunt huiusmodi: ergo etc.
3. Item, ratione videtur: sicut potentia o^efidz essentialiter consequilur formam, ita potentia susci- piendi essentialiter , immo essentialius consequitur materiam'; sed necessario sequitur, quodsi sunt diversao potentiae primae et essentiales aliquarum formaruni , ita quod ad aliquem elTectum vel actum ordinatur una for.ma, ad quem noii alia, quod dif- ferunt per essentiam. Cum ergo materia subiecta cor- poralibus formis nullo modo possit capere formas spiriluales per individuam perfectionera, nec e con- verso, quia nunquam de Aiigelo potest fleri corpus, nec e converso: ergo differunt per essentiam.
4. Item, partibilitas inest rebus corporalibus: aut ergo a parte formae, aut a parte materiae radicaliler. Non a parte form.ae, quia "oranis forma est in simplici essentia consistens'"": ergo principaliter a parte materiae et originaliter. Aut igitur conse- quitur ipsam materiam secundum se, aut non; si non, ut si materia sit simplex, quantum est de se, ut punclus: ergo sicut punctus non potest esse mate- ria vel pars superQciei, ita nec materia pars corporis. Quodsi hoc absurdum est" — quia dimensiones se- cundum rationem inflnitam consequuntur materiam secundum se: cum ergo sit in corporalibus et spi- ritualibus, palet etc.
5. Item, ostenditur hoc a parte flnis, quia Angeh facti sunt ad videndam claritatem sumraae hicis: sed materia corporaliura de se tenebra est', et quod magis permiscetur et magis unitur ei , tanto minus cognoscit et magis est tenebrosum. Si ergo forma Angeli unitur suae materiae niaxima indivl- sione, substantia eius esset ineptissima ad contem- plandam lucem. Si ergo propter hoc sohnn factus est, nunquam habet materiam conformem per unita- tem naturae materiae corporali.
6. Item , videtur, quod non sit ponere materiam tanquam* mensuram generis substantiae rerum, quia quae magis participant de ratione mateiiae, minus sunt entia, et ipsa est quid ignobihssimum in ge- nere entium, quia "prope nihil"". Si ergo illud unum, quod est mensura generis, debet esse per- fectissimum in genere illo, ut albedo in genere co- loris: patet etc.
CONCLUSIO
Duplici via monstratur, solutionem tum negantem tum affirmantem verum dicere; eos autem melius iudicare asseritur, qui metaphysice materiam secundum suam essentiam intelligunt et eandem esse ponunt.
Respondeo : Dicendum , quod circa hanc quaestionem sapientes videntur contrariari sapientibus. Nara magni et profnndi clerici et in theologia et in philosophia, qui magis fuerunt veritatis inquisi- tores, diversihcati sunt.
Quidam enim posuerunt, quod materia in spi- rituaUbus et corporahbus differt nec habet uni- tatem nisi analogiae. — Alii posuerunt, quod est una per essenliam. — Si quis autem veiit dili- genter considerare, quae istarum positionum sit probabilior et verior, et attendere ad rationes mo- coQciasioi, ventes, videbit. quod utraque opinio secundum gcneraiis. ^ivg;.gj^g yias verum dicat, ita quod neutri sunt decepti.
Ratio autem huius diversae positionis fuit di- Prima via. vcrsus modus cognoscendi materiam. Materia enim duphciler est scibilis, scilicet per privationem et Materia dii- pe'" analogiam. Cognitio per privalionem est prius fciwNs'. ^^' removendo formam , deinde disponens ad formam, et considerando ipsam essentiam nudam in se quasi tenebram inte.lligibilem ^ — Cognitio autem per ana- logiam est per consimilem habitudinem; habitndo autem materiae est per poten.tiam, et ita haec co- gnitio est per comparationem materiae ad formam mediante potentia^ Potentia autem materiae dupli-Dupi. citer potest comparari ad formam: aut in quan- tum praebet ei fulcimentum in ratione enlis , et sic considerat metaphysicus; aut sub ratione mobilis , et sic considerat naturalis philosophus.
Considerantes igitur materiam secundnm pn-.considerar vationem omnis formae, tam substantialis ■ quam dumpdv;! accidentalis, dixerunt, qnod eadem est in spiritua- "°°°'"' 'l libus et corporalibus per essentiam ; si enim ab QnidhicoB(i omnibus formis et ab omnibus accidentibus sepa- °'°*^°'- retur utraque raateria, nnlla omnino diversitas ap- parebit.
Considerantes autem materiam secundum ana- consideran logiam, scilicet sub ratione potentiae, in quanlum dumSl praebet fulcimentura forraae in ratione entis, dixe- modo.''""'' runt, esse eandeni secunduni analogiam, quia est ibi consimilis habitudo. Sicut enim materia corpo- ralium sustinet et dat suis formis existere et sub- sistere , ita etiam raateria spiritualiuin. Est etiam ibi ratio participationis secunduin plus et ininus. Nam in spiritualibus substat° formae substantiali tantum , in corporibus superiorihus forraae substan- tiali et quantitali, in inferioribus formae substantiali et quantitati et contrarietati. Et quoniam quod pure est in genere substantiae plus participat de ratione per se stantis et independentis, quod autera plus accedit ad naluram accidentium niagis elongatur; hincest, quod substantiae spirituales per prius et verius sunt substantiae, deinde corpora superiora, postremo corpora inferiora. Et hi non dixerunt, quod esset eadem proprie, quia nec raateria cor- poralium est nata sustinere forraas spirituales, nec e converso. — Considerantes autem secundum ana- secundo logiam sub ratione potenhae , in quantura praebet '°'"*°' fulciraentum forinae in ratione mohilis , dixerunt etiam, esse eandem jjer a/ia%. Quoniara, sicut in corporalibus est aliquid, quod sustinet variatio- nes quoad proprietates corporales , ita in spiritua- libus quoad spirituales; et est ibi ratio prioris et posterioris in participando. Nam materia potest esse fulciraentum variationis secundum situm et formam. ut in corporibus corruptibiliijus; aut ad situm tan- tum, ut in superioribus; aut ad receptioriem in- fluentiae et habituum , et perditionem ^, ut in sub- stantiis spiritualibus. Et secnndum hanc considerationem pvoprie est niateria in corporibus corrupti- bilibus, minusproprie in corporibus incorruptibilibus, minime in spiritibus — et inde etiam est, quod dicuntur aliquando immateriaks , quia minimum habent de hac possibilitate — et secundum hoc Hi conciu- materia est inflmum. Et hi non nosuerunt materiam dunt idem. ^ wiam, quoniam materia in Angelis non habet pos- sibilitalem ad transmutationem formarum substan- tialium nec est possibilis ad recipiendum tbrmas corporales. Et inde est, quod dicit Philosophus, quod spiritualium et corporalium non est materia una -, considerans potentiam materiae in relatione ad formam ut mobilem.
Ex his patet ratio diversitatis et via harum Epiiogoi. positionum , et quod verum dicunt secundum diver- sas vias et secundum diversos modos intelligendi. Et sic currunt diversae rationes, et auctoritates in- veniuntur ad partes oppositas. Et patet responsio obiectorum. Nec est contradictio , si quis recte intel- hgat ulramque.
Vel aliter potest dici, quod cum loquimur de secunda via. unitate materiae, loquimur de ipsa, prout ad eam stat resolutio principiatoruni; ideo t?'ipliciter possumus loqui. secundum quod tres sunt. qui docent, resolutionem facere ad prmcipmm materiale. Nam ad materiam resolvit naturalis, qui considerat ge- nerationem et corruptionem : ad eam resolvit phy- sicus universalis , qui considerat omne corpus mo- bile sive ad situm, sive ad formam; ad eam re- solvit metaphysicus , qui considerat omne ens: et unusquisque resolvit secundum ampliludinem suae considerationis.
Nam physicus^ inferior, qui negotiatur circa Eipiicainr generationem et corruptionem, considerat materiam, conclusione. ut est prmcqimm generationis et corriqHionis ; et sic est solum in his inferioribus. Et quoniam omnia talia sunt ad invicem transmutabiiia , ideo solum dicit eandem materiam generabilium et corruptibi- lium. — Physicus superior considerat ipsam ma- teriam mutabilem sive ad situm, sive ad formam, et videt eandem * passioneni in inferioribus et su- perioribus, per quam mutabilia sunt ad situm, ut parlibilitatem mobilis, cuius prmcipium est materia; el ideo resolvit ad materiam omnis rei corporalis, et secundmn hunc physicum est eadem materia in omnibus corporalibus. — Metaphysicus considerat naturam omnis creaturae, et maxime substantiae per se entis, in qua est considerare et actum es- sendi, et hunc dat forma; et stabilitatem per se existendi, et hanc dat et praestat iliud cui inni- titur forma; hoc est materia. Et quoniam per se esse in spiritualibus et corporalibus dicit communi- tatem, non aequivocationem, et communitatem gene- ris et rei , non analogiae solum\- ideo oportet recurrere ad principii unitatem ; ideo secundum metaphysicum in omnibus per se entibus est ponere unitatem materiae.
Omnium istorum philosophorum consideratio ludicinm de vera est, sed differenter iudicant. Physicus enim non ""'' ■ dicit , eandem esse materiam nisi in corporalibus °, quia nunquam venit ad considerandum materiam secundum essentiam, sed solum secundum e,s5e ; et abscpie dubio aliquod esse habet in corporahbus, quod non in spiritualibus, et aliquod in corrupti- bilibus, quod non in incorruptibilibus. — Metaphy- sicus vero non tantum secundum esse, sed secun- dum essentiam ' considerat ; et quia, abstracto ornni esse, non est reperire nec etiam flngere diversita- tem in materia; ideo dicit, esse unam per essen- tiam.
Et ideo, cum hanc quaestionem tractat theologus, aut pertraclat eam sicut naturalis , aut sicut metaphysicus , quia ipse potest accipere modos omniuffi scienliarum, cum ei famulentur. Si ut na- turalis, sic dicet , non esse eandem ; si ut metaphy- sicus, dicet eandem esse per e*?e?Umm , differentem secundum esse. Et quoniam nobiliori modo iudicat metaphysicus quam scientiae inferiores , ideo hi qui condosio 2, posuerunt materiam eandem in spiritualibus et cor- *p™=''"- porahbus, altius elevati, melius iudicaverunt, quam- vis secundum diversas considerationes utrique po- tuerint dicere verum, ut prius ostensum est.
Concedendae igitur sunt rationes probantes ma- teriam eandem per cssentiam in spiritualibus el corporaliljus, sicut manifeste innuit Augustinus in libro de Mirabilibiis sacrae Scripturae, qui fuit al- tissimus metapliysicus.
1. Quod ergo obiicitur, quod distinguitur ma- soiiitio op- teria contra angelicam naturam ; dicendum , quod ' loquitur de materia secundum esse, non secundum . essentiam. — Vel aliter, distinguitur ratione actua- litatis^, quae est in Angelo, ratione cuius summe inter creaturas appropinquat Deo, et ratione possi- bilitatis , quae est in materia de se, ratione cuius est prope nihil.
2. Quod obiicitur: quorum materia est una etc; dicendum, quod loquitur de materia secundum esse, hoc est de materia transmulabili , ratione cuius di- cuntur res ad invicem transmutabiles ; et ideo sermo ille secundum physicum et in genere physici est in- telligendns , et ahi sermones consimiles , qui dicunt, materiain esse diversam. Omnes enim loquuntur de materia secundum csse.
3. Quod obiicitur de potentia suscipiendi, di- cendum, quod potentia materiae secundmn se con- sideratae non est magis ad hanc formam quam ad aham, immo indifferenter se habet ad omnem '. Nam materia in se considerata nec est spiritualis, nec corporalis; et ideo capacitas consequens essentiam materiae indifferenter se habet ad formam sive spi- ritualem, sive corporalem ; sed quia materia nun- quam exspoliatur ab omni esse, et quae semel est sub esse corporali nunquam exuitur, et similiter illa quae est sub esse spirituali: hinc est, quod materia consequens esse in spiritualibus et corpora- libus est'alia et alia.
4. Quod obiicitur de partibilitate , dicendum, quod hoc non est ratione ipsius materiae, quia ma- teria, abstracta omni forma, simplex est; non lamen habet actualem simplicitatem , ut punctus, sed est simplex , quia caret actuali extensione , habet tamen possibilitatem ad illam; et cum natura formae cor- porahs illi materiae datur, tunc reducitur ad actum. Unde cum dicitur, quod extensio est a materia, non est intelligendum , quod ' a materia secundum suam essentiam, sed secundum esse, prout suscipit for- mam corporalem, quae non est nata esse in mate- ria nisi cum extensione, quamvis ipsa in se sit "simplici essentia consistens *".
5. Quod obiicitur, quod materia est tenebra; dicendum, quod tenebra dicitur ratione privationis formae, quae ^ forma lumen est; et ideo materia cum privatione repugnaret contemplationi. Et quia in Angelis facta est sub actu perfecto, sublata priva- tione; hinc est, quod remota est ab ea ratio tene- brositntis; et sic patet illud. Non enim est tenebra per essentiam, nisi quis forte dicat tenebram com- parative: sicut creatura oranis tenebra est respectu summae lucis, sic et materia lenebra potest dici et respectu Dei et respectu formae , qua perficitur.
6. Quod obiicitur , quod materia non est illud quo omnia mensurantur * ; dicendum, quod licet ali- qui voluerint dicere, quod materia, ratione qua est fundamentum, dat esse fixuni, et in ea ratione est 7'atio memurandi, quia plus sapit et participat de natura generis substantiae , quod magis in se ipso fulcitum est; lamen illud non est conveniens dicere, quod ipsa materia sit illud unum, cum hoc debeat esse completissimum , sicut dicitur in decimo pri- mae Philosophi ae ' , "quod aJbedo est mensura omnium colorum". Et ideo dicendum, quod non ponimus materiam unam, quia tpsa sit mensura , sed quia, si non est materia una, impossibile est ponere aliquod unum mensurans, cum illud prae- supponat illam °. Quid autem sit illud unum, quod est mensura omnium , quae sunt in genere substan- tiae, hoc est alterius inquisitionis.
