II, Distinctio 3, Pars 2, A. 3, Q. 1
II, Distinctio 3, Pars 2, A. 3, Q. 1
Utrum Angeli naturali dilectione dilexerint Deum propter ipsum et super omnia.
Quaeritur ergo primo de modo naturalis dile- ctionis ad Deum. Et est quaestio, utrum Angeli na- turali dilectione dilexerint Deum propter se et super omnia. Et quod non, videtur:
1. Quia Bernardus ^ dicit , quod "natura est . curva": ergo ad se ipsam reflectitur , ergo magis diligit se quam alia, et alia propter se: ergo etc.
2. Item, qui diligit aliquid supra se elevatur supra se. "Amor enim iungil amantem cum amato''". Si ergo magis diligit quod est supra se quam se , ergo supra se elevatur; sed nihil per se elevalur supra se: ergo necesse est, quod talis amor aliud principium halieat quam naturam.
3. Item, actus dilectionis est nobilissimus inter omnes aclus animae, et motus isle, scilicet diligere propter se et super omnia, est niotus, quo nuUus potest cogilari nobilior ° : ergo si natura potest in hunc sine gratia, mullo forlius et in qnemlibet alinm, et ila nuUa est opportunitas graliae nalurae inslilulae. El iterum, si nobilissimus est, Deo est placitus et acceptus : ergo dignus remuneratione : ergo gratia non esl necessaria ad merendum.
4. Item, naturalis dileclio diligit quod diligit per modum desiderii sive cnncupiscentiae: sed omnis concupiscenlia naluralis supponil aliquam in- digenliam : sed quandocnmque aliquis diligil aliquid propier suam indigentiam. magis diligil illud in quo est indigentia, quam illud quod supplet — ut cum appeto veslimentum propter indigentiani cor- poris et similiter cibum, magis diligo corpus quam vestimentum vel cibum — ergo si Angelus natura- liter diligit Deum propter suam indigentiam , ergo magis diligit se quam Deum.
CONTRA : 1 . Augustinus de Fide ad Petrum ^ : jndamenia. "Tales Deus creavit Angelos , ut ipsum prae se di- iigerent, cuius opere se tales creatos esse cognovis- sent".
2. Ilem, ratione videtur, quia aflectus angeli- cus amai^al bonum naturali dilectione ; aut ergo quia bonum , aut quia bonum sibi. Si qmn. bonum , cum Deus esset summe bonus , magis ergo ipsum Deum quam aliquid aliud diligebat. Si quia bonum sibi ; sed Deus adlmc melius erat ei quam aliquid aliud , quia bonus , immo optimus est alTectui quae- renti illum-: ergo quocumque modo videtur, quod ipsum propter se et super omnia diligebat.
3. llem , gustus sanus, non errans in iudicio , id magis desiderat et magis amat, quod est magis delectabile ; sed Deus est maxime delectabilis : ergo cum Angelus a sua conditione hoc nosset et affectum sanum haberet, ergo in eo propter se et super omnia delectabatur. Sed illud magis diligit, in quo ma- gis ' et propter se delectalur : ergo elc.
4. Item, hoc mandatum de dihgendo Deum propter se et super omnia erat scriplum in corde Angeli , ergo conscientia diclabat ei , quod ad hoc tenebatur : ergo si non sic diligebal, contra con- scientiam faciebat , ergo peccabat : ergo ante pecca- tum Deum super omnia diligebat. Si tu dicas, quod conscientia non obligabat eum nisi pro tempore gratiae, quia ante non*poterat: contra: affectus Angeli ante peccatum non repugnabat intellectui * , alioquiii ante peccatum erat bellum ; sed iniellectus dicit, nihii esse diligendum super omnia nisi Deum: ergo cum oporteret, Angelam aliquid diligere super omnia, necesse erat % quod aut diligeret Deum propter se et super omnia , aut faceret contra con- scienliam, et ita peccaret.
5. Item , Angelus diligebat Deum , aut ergo fruens , aut utens. Si fruens : ergo propter se et super omnia ; si utens : ergo cum "summa perver- sio sit uti fruendis'", erat perversus, et affectus erat in eo inordinatus, cum faceret de via termi- num , et e converso ; patet ergo etc.
CONCLUSIO
Tam Angelus quam homo tempore naturae institutae habiles erant ad diligendum Deum propter ipsum et super omnia.
Respondeo : Dicendum , quod absque dubio tempore naturae institutae tam homo quam Angelus conciasiu. habilis erat ad diligendum Deum propter se et su- per omnia.
Et hoc patet : impossibile eniiii erat , eum ali- Ratio. ter esse rectum ". Rectitudo enim mentis consistit radicaliter in amore. Amor antem rectus esse non potest. si aliquid diligat supra Deum vel aeque, vel aliquid diligat propler se, et Deum propter aliud. Si ergo Deus fecit hominem et Angelum rectum^, patet, quod unicuique dedit habilitatera ad amandum se, Deum, siiper omnia et propler se.
Patet etiam hoc planius, si attendamus, quid Majisdetei- est diligere propler se, et super omnia. — Contingit enim, aliquid diligi dileclione concupiscentiae , sicut Distinctio i. aliquis amat vinum, vel amicitiae , sicut aliquis amat socium '. — Propter se vero aliquid d.iligere subdistin- amore concupiscentiae est non alterius gratia, sed ibi sistere, sicut ebriosus diligit vinum propter se. Propter aliud, est alterius gratia, sicut sobrius diligit polum propter salutem. — Similiter in amore J^''!'*""" amicitiae propter se diligere est non alterius gra- tia velle alteri bonum, sicut dicit Philosophus '" , quod "diligimus amicos propter se , etsi nihil omnino boni debeat nobis ab ipsis esse". Propter aliud vero est alterius gratia, sicut aliquis diligit hominem propter commodum suum , sicut dicit idem " , quod "inimicos nostros volumus esse iustos, ut nihil nobis noceant". — Diligere vero aliquid super omnia aiiiore amiciliae est nuUo commodo vel in- commodo velle ipsum offendere nec amicitiam sol- vere ; similiter diligere ' dilectione concupiscentiae est ijullo commodo vel incommodo velle illud perdere.
Quoniam igitur affectus Angeli Deum habere Epiiogus. cupiebat propter se , quia summe bonum et summe reflciens, non alterius boni gratia, et Deo volebat bonuni propter se, muUo magis quam amicus amico ; similiter nullo commodo vel incommodo volebat Deum offendere vel perdere, ut manifestum est el patet intuenti; dico, quod Deum diligebat propter se et super omnia.
1. Ad illud ergo quod obiicitur, quod motus soiuiio op- naturae curvus est ; dicendum , quod aut Bernardus positorum. jjjfgiijgjf (jg natura , qua communicanms cum brutis ; aut si de rationali , intelligit prout lapsa est ; aut hoc vocat curvitatem, quod appetit sibi. Sed esto, quod Deum appetat sibi, non tamen aliquid magis diligit sibi quam Deum, et ita niliilominus propter se et super omnia.
2. Ad illud quod obiicitur, quod elevatur su- pra se; dicendum, quod elevari supra se est du- pliciter: aul supra suum posse, et hoc est impos- sibile, nisi adiuvetur natura ; aut supra suum esse, et hoc est possibile et nalurale. Unde bene concedo, quod homo naturaliter natus est eievari supra se, contemplando et amando.
3. Ad illud quod obiicitur, quod inotus iste videtnr nobilissimus et difficillimus et Deo gratissi- DifFereotia "i'is : dicenduui , quod motus iste aliler est (/raft'ae^ tum^grauae alitcr est naturac institutae. Naturae institutae est fntegme""* ex quadam habilitate et rectitudine respectu boni ; gratiae vero est, quia caplivatur affectus in obse- quium Christi, sicut intellectus per fidem -. Tunc autem captivatur intellectus in obsequium Christi, quando contra illud quod ratio sua dictat, assentit primae veritati ; sic et affectus, quaiido id ad quod diligendum naturaliler inclinatur, amore Cliristi pa- ratus est odire ; vel e converso, quando id ad cuius odium naturaliter inchnatur, paratus est amare. Kt talis est affectus, qui contemnit vitam et honores et omne desiderabile, et amat odientes se et laeden- tes propter Deum ; et hic est solus affectus , qui Deo famulatur , et quem Deus acceptat^ et remune- rat ; et hic non est a natura, sed sokim a gratia.
Aliter etiam ditlert hic motus ab illo, quiaDiffereniia! iile a cognitione naturali, scilicet qui est dilectic- nis naturalis , alius est a cognitione fidei. Et differt haec cognitio ab illa, quia cognitio naturalis co- gnosciL Deum sumrae bonum propter ditfusioneni sive communicationem bonitatis in effectibus crea tis ; sed fldes dictat Deum summe bonum per com- municationem bonitatis in divinis personis. Et utra- que cognitio dicit Deum summe bonum et sumrae diligendum ; sed raulto nobilius fides sive cognitio gratuita. Per hunc modum utraque dilectio Deum diligit summe, sed magis et nobilius dilectio gratuita.
Alia differentia consuevit dari, quod dilectioneDiirerentia; naturali diligit Deum animus sive affectus rectus, quia bonus ^ sibi; et ideo summe diligit , quia summe bonura sibi: et omne bonum, quod est et quod' habet, pendet ex ipso et iiihil esset nisi per ipsura: ideo plus Deuin diligit quam etiam se ipsum. Sed dilectione gratuita diligit quis Deum, quia6o?nts; et quia summe bonus, diligit summe ; et quia non est bonus ipse homo , nisi in quantum est ad Deum, non diligit se nisi propter Deum; et hoc dico di- lectione gratuita.
