II, Distinctio 5, A. 3, Q. 1
II, Distinctio 5, A. 3, Q. 1
Utrum conversio bonorum Angelorum fuerit virtute naturae, vel auxilio gratiae.
Quaeritur igittu- primo , utrum conversio bono- rura^ Angelorum ad Deum fuerit virtute naturae, vel auxiiio gratiae. Et quod virtute naturae, videtur:
1. Primo auctoritate Magistri inlittera^: "Non AiJ opposi- indigel3at Angelus gratia, per quam iustificaretur", ergo iustus erat etiam praeter gratiam; sed qui iuslus est recte et ordinate convertitur ad fontem omnis iustitiae: ergo videtur, quod lioc poluerint Angeli sine auxilio gratiae.
2. Item, Philosophus in tertio de Anima: "In- teliectus semper est rectus" ; sed hoc non esset, nisi rectitudo esset ei connaturalis : ergo Angeli in- tellectus vere et proprie de natura sua erat rectus. Sed nullus est rectus, nisi is qui sursum est con- versus et qui habet caput mentis erectum ad di- vina: ergo videtur, quod hoc liabuerit per naturam.
3. Item, facilius potest quis illud ad quod na- turaliter ordinatur, quam illud ad quod non ordi- natur; sed Angelus erat ordinatus ad Deum magis quam ad aliud, et natura erat ordinata in ipso: ergo cum sine aliquo aJiutorio posset converti ad bonum commutabile et averti a Deo, multo fortius absque auxilio aliquo potest converti ad ipsuni.
4. Item, nnturale est alicui converti ad iilud quod natnraliter magis diligit; sed Angelus naturali dilectione magis diligebat Deum quam aliquod crca- tum , ut in praecedentibus est habitum °: ergo vi i detur, quod naturaliter converteretur ad ipsum. i
5. Item, simus in instanti conversionis et aver- sionis; nulla est differentia inter Angelos ante hoc instans; si ergo aliqua incipit esse differentia, hoc est ' aversione et conversione : ergo prior est aversio et conversio quam gratiae infusio: ergo conversio non potuit esse a gratia.
6. Item, si conversio fuisset a gralia et non a natura, ergn illis Angelis, qui nunquam habue- runt gratiam, sed sola naturalia, non esset impu- tandum, quod ad Deum non sunt conversi: ergo nec diabolus esset culpandus nec puniendus, quod Do- niino non adhaesit.
1. Auctoritate sic. Magister dicit in littera': "Conversio iustos fecit, sed aversio iniustos" ; sed nihil facit iustum, nisi sit gratuitum: ergo conver- sio fuit a gratia. Si dicas, quod intelligit de iustitia naturali; hoc nihil est, quia illam habeljant omnes Angeli a sua origine.
2. Item, conversio creaturae spiritualis ad Deum, ut dicit Augustinus '", est dies, quia ibi est fulgor cogiiilionis ct calor affectionis: sed per naturam lux praecedit diem : cum ergo Angelus non sit lux nisi per informationem gratiae, prius suscepit gratiam, quara converteretur ad bonitatem divinam.
3. Item, non est meritum sine gratia, sicut melius patet infra ', quia non hominem propler opus, sed opus propter auctorem acceptat Deus; sed An- geli in sua conversione meruerunt, sicut alii in aversione demeruerunt: ergo etc.
4. Item , si per sola naluralia fuisset conversio, cum ergo in naturalibus praecelleret lucifer, potius videtur, quod ipse esset conversus qnam alii. Si ergo non fuit conversus , non a virtule naturae fuit illa conversio, sed magis ab auxilio gratiae.
CONCLUSIO
Conversio bonorum Angelorum non potuit esse sine gratia.
Respondeo: Ad intelligentiam obieclorum prae- notandum est, quod in conversione ad Deum atten- ditur rectitudo substanliae spiritualis quantum ad eius meniem, maxime ratione partis motivae '■' ; nec potest esse recta, nisi actu vel habitu sit ad Deum Dopiex re- couversa. Quemadmodum igitur duplex est recti- conversio. liido , sic duplex est conversio. Est enim quaedam rectitudo naturae institulae,'et penes hanc est iu- stilia originalis; et est rectitudo gratiae, et penes hanc est iustitia meritoria, quam acceptat iudex sunmms ad retributionem aeternam. Et quia videt in ea pulcritudinem gratiae, merito eius ^ animam traducit in sponsam, et opera eius sunt ipsi ama- bilia. — Sic intelligendum est, quod duplex est conversio, quaedam a naturali reclitudine, quaedam a rectitudine gratiae. Primam potuerunt ha- bere Angeli absque gratia , sed secundam non sine gratia.
Quando igitur quaeritur, a quo principio fuerit illa cunversio; dicendum est, quod ^ illa conversio conciusio 2. fuit nieritoria et Deo placita; et ideo non potuit esse sine gratia. Rursus , quia per illam conversionem obtinuerunt graliam, oportel ponere, quod conver- sionem illam inchoaverit voluntas libera, sed con- Noiandam. summaverit gratia; et ideo fuit ibi gratia subse- quens, non praeveniens ; gratia cooperans , non operans, ut dicit Magister in littera °. — Conce- dendum est ergo, quod illa Angelorum conversio, in qua confirmati sunt, non fuit sine gratiae au- xilio.
1. Ad illud ergo quod obiicitur, quod non in- soiuuo ep- digebat Angelus gratia iustificante ; dicendum, quod •'°"'"'™- iustificationis aclus dupliciter intelligitur. Est enim Qaid lusu- iustificare de non-iusto facere iustum. Non-iustum ^""' autem dupliciter accipitur, scilieet privative et ne-- gative. Privalive idem est non-iustum, quod iniu- stum, et tunc iustificare idem est quod de impio facere pium; et hoc inodo non fuit gratia in An- gelis ad hunc elTectum. Alio modo dicitur non-iu- stwm negative, et sic non tantum dicitur non-iustum quod habet impietatem, sed quod non habet iusti- liam gratiae; et sic fuit in Angelis iustificatio per gratiam, et ab hac iustitia fuerunt opera eorum meritoria.
2. Ad illud quod obiicitur, quod intellectus semper est rectus; iam patet responsio : nam intel- ligit de rectitudine naturali. lUud tamen verbum Philosophi debet inlelligi, ut dicatur sempcr esse rectus respectu illorum ad quae movetur ut natura sive naturaliter; et sic nos dicimus in Iheologia synderesim semper rectam'. Si autem intelligatur respectu eorum in quae movetur ut deliberans, falsum est; immo, circumscripto omni imaginabili et phantasmate , posset intellectus peccare sive prae- varicari , sicut forte fecit angelicus.
3. Ad illud quod obiicitur, quod facilius potest quis in id ad quod ordinatur etc. ; dicendum, quod verum est, si illud sit intra^ terminos nalurae; sed converti conversione perfecta et meritoria, hoc est supra naturam; sed deficere hoc est infra; ideo ratio illa non cogit. — Vel dic, quod illud est Aiiier. verum, quando genus operis, ad potentiam compa- ratum, est ae^iualis difficultatis, si in se conside- retur; alias non habet veritatem, sicut patet in mullis exemplis '.
4. Ad illud quod obiicitur de conversione, quod sequitur dilectionem: dicendum, quod uniformiter sumta conversione cum ipsa dilectione, non habet instantiam. Sicut enim quaedam dilectio est a vo- luntate naturali, ut'° qua desideratur Dens ut bea-Tnpiesdiie- tificans; quaedam a voluntate electiva, qua quis "sio.' ™"" oplat Deo honorem et gloriam; quaedam a gratuita, qua in obsequium divinum captivatur ipsa voluntas tota: sic et conversio per appetitum concupiscenliae est a natura; conversio per affectum amicitiae est a volunlate deliberativa sive electiva; conversio vero per ohsequium obedientiae gratae est ab ipsa gra- tia. Et sic patet illud.
