II, Distinctio 7, Pars 2, A. 2, Q. 1
II, Distinctio 7, Pars 2, A. 2, Q. 1
Utrum omnes formae inducantur a Creatore, vel ab agente creato.
Piiiiio ergo qiiaeriliir, ulrmii oiiiiiis lorniae iii- dnctio sit a Crentore, an ;diquod agens particulare sive creatum possit aliquain iniiucere. El quod omnis sil a Crealore, videtur :
1. Primo auctoritate Domini in Ioanne: Pater meus usque modo operatur, ct ego operor ; sed si res producerentur qu;mtuin ad formam a natura. non propler boc diceretnr Deus usque modo ope- rari: ergo videtur, quod omnis forina sit ab ipso.
2. Item, ratione videtur. Nobilius priiicipinm est torina qiiani matcria. et magis dicit (juiii divi- nuni': ergo ciim naliira non possit in niinns. (|uia non potest in proiluclionem malcriue, iniiiio est a sola creatione, niulto lortius viiJetur de forma.
3. Item, "principia reium snnt incorruptilii- lia". !it vult Pliilosoplius ', ergo lam materia quam forina; sed incorruptihile est ingenerabile: ergo tam uKiteria quain forma est ingenerabilis: ergo si pro- ducJlur iu esse, Iioc non erit a natura, sed soluni per creationem.
4. Item, onuiis aclio creaturae lerminalnr ad iioc aUquid''; sed forma non est hoc aliquid: ergo non terininatur ad formam. Ergo cum prodnctio na- turalis terminelur ad illud quod producitur per na- turam, iiiipossibile est, formam produci ab agente creato; nec materiam, hoc constat; et omne quod producitur , secundum aliquod horum producitur: ergo nihil.
5. Item, cum producitur forma, aut ex aliquo, aut ex nihilo. Si ex aliquo; sed omne quo 1 est ex aliquo, habet aliquid sui constitutivum tanquam prin- cipium intrinsecum : ergo forma est composita ex materia et forma, quod absurdum esl. Si ex nihilo; sed omne quod ex nihilo creatur, est a Creatore: ergo nulla forma est ab agenie creato.
6. Item, cum forma est in potentia materiae, aut est in potentia in ([ua , aut a qua , aut ex qua. Non ex qua ; hoc probatum est ', cum forma non habeat materiale principium, ex quo constel, immo sit "in simplici essentia consistens": ergo hi (]ua, vel a qua. Non qua, quia materiae non est agere: ergo solum in potentia ut in qua. Sed forma, quae solum est in potentia ut in qua, tota- liter est ab extrinseco; et nulla, talis forma est iia- turahs vel a natura: ergo nullum agens creatnm potest naturalem formani producere.
CONTRA : 1. Omnis res, sicut vult Damascenus et Philosophus, habet propriam operationem , alioquin aliquid esset otiosum in natura; sed omnis operatio boni alicuius est operatrix, alioqnin est friistni: ergo videtur, quod omnis i-es aliquid pnssit producere sive operari ad alicuiiis prodiiclionem ; aut ergo materiae, aiit formae; non inaleriae: ergo forniae.
2. Item, "unius corruptio cst contrarii gene- ralio" — nunquam enim abiicitiir frigiis, nisi i)er introdiictiorem caloris, nec e converso — sed constat, quod ageiis creatum potest abiicere et corrumpere contrarium: ergo potest se vel sibi siinile inducere.
3. Itein, ceitiini est, quod calidum calefacit — qui hoc non novit indiget sensu — ergo calor ignis generat calorem: ergo pari ralione, qua calidum generat calidum, ignis general ignem, ciim non sit minoris virlutis.
4. Iteni, certum est, quod obiectum generat sibi simililudinem in speculo — quod patet: si obie- ctuin amoveatur, nullo modo resultabit ibi simili- tudo — ergo pari ratione, si adsit maleria disposila, agens potest generare sibi ■simile'' in natura: ergo etc.
CONCLUSIO
Agens creatum particulare potest educere formas substantiales, saltem corporales, quae sunt in potentia materiae, non solum in qua et a qua aliquo modo, sed etiam. ex qua, quatenus in materia sunt secundum rationes seminales.
Quidam enim posuerunt latitationem forma- oiiinio t. rum, sicut imponitur .\iiaxagorae. Et illud potest scnsu"'"" dupliciter intelligi: aut quod ipse poneret, formas actualiter exislere in materia, sed non apparere extrinsecus, sicut pictura operta panno; et iste mo- improbatar dus impossibilis est omnino. quia tunc contraria simul poiierentur in eodein. .\lio motlo notest intel- ligi sic, ut essentiae tbrmarum sint in inateria in potentia non soluin lateiitcs , sed ente.s ' in polen- m, utmateria habeat in se seminales omnium for- marum rationes, sibi a primaria conditione inditas — et iUud concordat et philosophiae et sacrae Scriptu- i-ae — et per actionem agentis educerentur in actum. Sed hic intellectns non fnit huius positionis, sed primus, secundnm quod expositores dicunt. Haec enim positio fuit , quod agens particulare nihi! agat, sed tantum detegat.
Alia fuit positio |)hilosophorum magis moder- noruin, quod onmes formae sunt a Crealore. Et haec positio potest dupliciter intelligi: uno modo, quod Deus sit principaliter agem et producens in omnis rei eductione, et sic habet veritatem ; vel ita, quod Deus sit tota cansa efjiciens, et agens particulare non faciat nisi maleriam adaplare. ut, sicut producit animam rationalcm, ita et alias formas; et iste inleilectns videtur fuisse illornm pliilosophonun. — Et iste intellectus est impossibilis, quia agens particuiare aut inducit cdiquid, aut nihil. Et si nihil,: ergo nihil agit. Si aliquid inducit: ergo vi- delur, quod aliquara efficiat dispositionem; sed qua ratione polest in unam , et in aliam. Quare ista po- sitio non est rationabilis ' '!
Tertia positio est, quod fonnae natiirales fere omnes, ad ininus corporales, cuiusmodi sunt formae elementares et formae mixtionis, sunt in potentia materiae el per actionem agenlis particularis edu- cuntur in actum; et ista est positio, qnam videtur temiisse Philosophus ', et modo tenent communiter doctores iu philosophia et theologia. — Sed tamen haec duas habet vias.
Nam quidam dicunt, quod buiusiiiodi formae snnt in materia in potentia reccptiua et quodam modo activa sive cooperativa; quoniam iaterm et habet possibilitatem ad recipiendmn, et etiam in- clinationem ad cooperandum, et in agenle est Im- iusraodi forma producenda sicut in principio effe- ctivo et originali, quia omnis fornia per naluram suae speciei recipit virtutem multiplicandi se; unde inductio formae est ab agente formam suam mulli- plicante. Et ponunt exemplura in candela , quo EMmpium. modo ^ una inflammat multas, et ab uno ohieclo relui;ent multae imagines in plnribus speciilis. El huiusmodi formae, ut dicunl, non habent, ex quo sint materialiler, sed ex qao originaliter ; et ideo non dicuntur creari nec dicunlur esse ex nihilo. Illud enim creatur, qiiod nullo iiiodo est; sed talis forma sic producla aliquo modo est, Inin raiione agentis tnm ratione materiae.
Alia via est, quod formae sunt in poteiUia ma-opj;;, teriae, non soluiii in qua et a qua aliqno inodo, sed etiam ex qua. Et hoc dicnnt. non quia ipsa essentia materiae sit, ex qua res producitur, sed quod in ipsa materia aliquid est concreatum , ex Noiandum, quo ageiis, duin agil in ipsain, educit formam; non. inquara ex illo tanquam ex aliquo, quod sit tan- quam aliqua pars formae producendae, sed quia ilkid potest esse forina et fit forma, sicut globus rosae fit rosa. Et ista positio pnnit. (juoil in niateria c^ciusio ,?. sint veritates omnium formaruiii producendarum naturaliter; et cum producilnr, nulla ° quidditas , nulla veritas essenliae indiicitiii' de novo, sed datur ei nom dispositio, ut qund erat in polentia fiat in aclu. Dilferunt enim actus ^i polentia , non quia dicant diversas qwidditales, sed dispositiones di- versas eiusdem; non tamen suiit dispositiones acci- dentales, sed substanliales. Et boc non est nia- gnum, si est in potentia agentis creati, ut quod est uno niodo faciat esse aho modo.
Et haec nosilio inier onines praedictas videturMagisprobnJ esse mtelligibihor ct veritati vicnuor. llanc positionem credo esse tenendam, non solnin qiiia eam suadeat ratio, sed etiam quia confirmat aiictoritas .\ugustini super Genesim ad litteram, qnam Magister ' allegat: j quoil "quae prodiicuntur ;i n;itura secundmn ra- naiiones se4 Itones seminales producuntur". Quid ;uitera sint '\ istae rationes seminales, videbitur infra *, qnando de eis erit serino. — Secundnm hanc igilur posilionem sustinendum est, quod agens particularc educit fbr- mas et inducit et rcs iiaturalps producit. Kt ratio- nes ad Iioc inductae sunt concedendae.
1. Ad illud ergo quod obiicitur, quod Deus operatur usque niodo; dicenduin, quod Yerum'est, quia vel per se operatur, vel cum aliis: unde ar- gumcntuin non valet: Deus usque modo operatur, ergo agens creatum ei non cooperatur.
2. Ad illud quoil oliiicitur, quod non potest in materiani; diceiidum. quod non esl simile, quia materkUe principiuvi non est in alio ut in potentia, cum sit de se potentia : tunc enim potentia esset in potentia, et educeretur potenlia de potentia, quod non est intelligibile. Secus esl in forma, ut visum est; et ideo non est simile. — Potest etiam sumi ratio ex parte agenlis, quia productio creaturae , cum sit agens limitatum. est productio similis a simili:sed constat, quod nihii agit ratione materiae, sed formae: ideo rnagis potest in formain quam in materiam.
3. Ad illud quod oliiicitnr, qiiod principia re- rum sunt incorruptiliilia; illud intelligilur in uni- versali, non in parliculari; vel inlelligitur secun- dum essentiam, non secunduin esse; et ideo forma in parliculai'i generatur et corrumpitur'. — Vel i.potesL dici, quod essentia eius uianet in potentia post corruptionera , sicut ante generationem .
4. Ad illud quod obiicitur, quod actio naturae ad hoc aUquid terminatur; dicendum. cjuod , sicut dicit Pliilosopbus ", proprie loquendo, "forma non generatur, sed compositum". Cum enim produci- Noiandum. tur forma , non producitur in se nec per .ie , sed ut in maleria; et sic facit compositum, et ad illud lerminatur generatio; niliilominus generatio ve! productio naturalis respicit compositum princi- paliter gratia formae.
5. Ad ilhid quod obiicitur, utrum ex aliquo, aut ex nihilo; dicendum, quod secundum tertiam Notandum. positionein" formae producuntur ex aliquo , sed non ex aliquo materialiler vel constitutive, sed ex ali- quo originaiiter. Vel secundum quartam opinionem fiunt ex aliquo: non quod e.r dicat partem, sed dicit consubstnntialitatem , sicul rosa ex globo , quia globus fit rosa.
6. Et per hoc patet ulti.mum. Concedo enim , quod foniiae naturales sunt in maleria quantum ad potentiam et in qua, et ex qua, et a qua', secundum praedictum modum. Et si tu obiicias, quod materia non agit nec constituit; dicendum, fjuod essentia f>omiam. materiae solum se habet per modum receptivi; sed seminarium inditum se habet quodani modo per modum activi, quodam modo per modum passivi, quoniam cooperatur agenti, et nihilominus ipsum variatur ab uiia dispositione in aliam, ut dictum est. — Haec igitur est summa positionis , qiiod EpUogns. agens creatum nullam quidditatem , nec substantia- lem nec accidentalem , omnino producit , sed entem = sub una dispositione facit esse sub alia.
