II, Distinctio 7, Pars 2, A. 2, Q. 2
II, Distinctio 7, Pars 2, A. 2, Q. 2
Utrum daemones veras rerum formas inducere possint.
Secuiido (luaeiiUir, iitriini verariim fonnarum indnclio possit esse a spiriln inaiigno. Et ciuod sic, videtur:
1. Priino auctoi'il:il.e sacrae Scripturae. Exodi sepliino' dicitnr: Fecenint aiilem malcflci siwiliter ; qnod virga Moysi convei'.-;a fuit in ve- rum draconem , alioi|uin non esset verum miracu- lum: si ergo loalenci similiter fecerniit, et lioc non nisi virtnle daemonum , ei'ga dacinones veros ser- pentes de virgis possnnt facere: ergo veras formas inducere.
2. Item, in fdossa - h;ibetur ibidem : "Daeino- nes discurrunt per mundum et^ snbito semina af- ferinit. sictiue novas rerum species pi'odncnnt". Ex hoc patet, (|uod specierum sive formarum indnctio sit a spiritu maligno.
3. Itera, maior esl polesUis tlaeinonuni quam honiinum per artificium ; sed homines, inedianle arte alciiimiae, diversorum raetalloruni species faciunt: ergo multo fortius hoc daeraones possnnt '.
4. Itein , quod sul.iiacet potentiae inferiori subia- cet superiori ; sed potentia daeraonura per naturam superior est potentiis reruni naturalium , quia dici- tur lob quadragesinio prinio': Non est potesf.as super lerram, quae ei possit comparari: si ergo natura inferior veras et novas species potest indu- cere et inducit, ergo et potentia daemonnni.
5. Itein , formae secundum seminales rationes latent in raateria, ut habetur in litlera et praede- terniinatura est supra^; et ad hoc, quod flant in actu, non indigent nisi extrinseco adiutorio: si ergo diabolus scit niodum edncendi et posse habet ad adiuvandum, ergo veras formas potest inducere.
6. Item , ordo universitatis est , ut superiora per naturara influant in inferiora, sicut patet, quod caelestia influunt in haec inferiora ■" ; sed spiritualia sunt raulto superiora respectu corporalium quam corporalia respectu corporalium: ergo si corporale adeo potest influere in corporale, qnod sua influen- tia et virtute et actione educit forraam de potentia in acluni , sicut patet tam in actione elenientorum quam corporum caelestium, ergo multo fortius po- test hoc spiritus sive bonus sive malus.
Contra: 1. Exodi septimo: "Absorbuit virga Moysi virgas magorum" ; quod exponens Augusti- nus ait, et habetur in Glossa: "Moysi virga absor- buit virgas, non dracones. Absorbere enim potuit quod erant, non quod non erant": ergo virgae, quae videbantur versae in dracones, erant virgae non versae in serpentes. Si ergo daemones tunc operati sunt ita excellenter ut potuerunt, videtur, quod species rerum non possint vere transnnitare aut educere.
2. Item, secundae ad Thessalonicenses secundo dicitur, quod manifestatio antichristi "erit in signis et prodigiis mendacibus secundum operationem satanae". Si ergo mendacia erunt prodigia et signa, ergo non vere faciet quod videbitur facere; sed tunc raaxime operabitur diabolus secundum posse suuni: ergo non potest veras fonnas inducere.
3. Item, super illud ' : fmmissiones per ange- gelos malos , Glossa Augustini: "Ea quae mirabili- ter in creaturis fiunt, attribuere malis angelis non audemus" ; sed subito de virgis facere veros ser- pentes est miracnium , quia contra solitum cursuni naturae: ergo hoc non potest malus angelus.
4. Item , ratione videtur hoc ipsum sic. Omne quod dat alteri specieni et aclum , est ens actu respectu eius quod dat — hoc probat Philosophus et dicit in septinio Prirnae Philosophi ae '*: "Nihil enim dat quod non habet" — sed angelus malus nec genere nec specie convenit cum istis rebus cor- poralibus: ergo non potest eis formas et species dare.
5. Item, in productione sive in transrautatione rerum naturalium angelus operatur, aut ergo na- turaliter , aut artificiaUler. Si naturaliter ; mm natura sit vis insita rebus, sirailia ex sirailibus procreans °, tunc faceret angelos. Si artifidaliter ; sed quod est ab operante artiflcialiter est artificia- tura: ergo formae, quas inducit, sunt artificiales. Sed asinus artitlcialis non est asinns vere, sed ae- quivoce, et siniiliter manus et consimiiia : ergo nunquani inducit veras formas.
6. Item , si inducit veras formas , ergo facit vera miracula: ergo miracula non attestantur divinae po- tentiae: ergo non sunt in robur fldei Christianae. — Si dicas, quod differunt ab istis; quaeritur, quo- (^uaesuo in- modo differant, et quomodo haec possint discerni. "*°°''
CONCLUSIO
Daemones formas artificiales inducere possunt per virtutem propriam, naturales vero non per propriam virtutem, sed tantum per alienam.
Respondeo: Ad praedictorum intelligentiam no- tandum est, quod quando quaeritur. utrum daemon possit inducere formas veras, aut transmutare de forma in formam; non est quaestio de forraa arti- ficiali — quia planum est, quod potest iraagines et conciosio i. flguras facere , sicut homo — sed de forinis natura- libus , utruni scilicet possit verum serpentem et veram ranam producere, et sic de aliis.
Ad hanc autem quaestionem respondendum est per distinctionem , quoniam , quod daeinon formam Distincuo. inducat, dupliciter potest inlelligi: aut quod virtute propria, aut quod virtute aliena. Si intelligatur, quod inducal virtute propria, sic absque dubio falsum est , et hoc dicit Augustinus '; si inteliigatur, quod virtute aliena, scilicet per virtutem rerura natnralium, quas coniungit ad invicem, sic potest. Exempinm. — Sicut Bst exemplum in agricola, qui segetes, mediante seinine iacto et terra germinante et aqua irrigante, fructificare facil; et hoc est virtule aliena, virtute autem propria generat sibi similem. Et ratio huius est, ciuia forma naturalis non producitur nisi a Conditore naturae, vel a natura condita, ope- rante per modum naturae, et ideo rem natnralera virtute sibi indita producit; sed operando in agri- cultura operatur ut artifex, et ideo naturam potest expedire et adiuvare, sed rem naturae non potest producere.
Dicendum igitur, quod maligni spiritus possunt formas artificiales inducere per virtutem propriam; et formas naturales per virtutem alienam, per pro- priam autem non possunt. — Et ratio huius est, quia operantur per modum artis in hoc et non per mo- dum naturae; unde sicut natura non producit for- mam artificialem, sic nec ars formam naturalem.
Si quaeratur ratio huius, dico, quod est limitatio pot^ntiae agentis ad talem et talera effectum secun- dum dispositionem Dei et primariam ordinationem causarura. — Rursus, si quaeras rationem, quare Deus sic disposuit; dico, quod ordo sapientiae hoc Tripiex requirit. Cum enim sit triplex agens, scilicet Deus, "'^' natura et inteUigentia^, ista sunt agentia ordinata, ita quod primum praesupponitur a secundo, et se- cundum pi-aesupponitur a tertio. Deus enim opera- tur ex nihilo; natura vero non facit ex nihilo, sed ex ente in potentia; ars supponit operationera natnrae et operatur superms completum; non enim faclt lapides, sed domum de lapidibus. Unde sicut natura non potest anticipare operationera Dei, quae est de nihilo producere; sic nec ars operalionem naturae.
Sed tunc quaeres, quare non est e converso, ut ai's praecedat naturam ? Et dicendum , quod operatio naturalis per naturara prius est in eodem qnam operatio artis. Et praeterea, alia ratio est, c]uia agens per naturam producit sibi similem^ secundum veritatem, sed agens secundum artem similem so- lum secundum speciem vel ideam vel exernplar. Quia ergo in productione rei naturalis sive formae naturahs agens aliquid imparlitur passo, et nihil impartitur aliquid nisi illud, respectu cuius est in actu secundum veritatem; ideo formas illas de po- tenlia in aclum educere non potesl nisi quod agit per modum naturae. In artipcialibus autem nihil impartitur agens passo, sed aufert vel mutat secun- dum locum, sifut patet in forma compositionis et figura incisionis. Et hinc est, quod agens per artem non potest virtute propria formas naturales produ- cere, nisi ille solus, qui est aclus plenus* et per- fectus respectu omnium, lam in cognoscendo quam in operando, scilicel solus Deus.
Dicamus igitur brevius, quod has formas, de Epiiogus. quibus loquimur, daemones possunt vere transmu- tare, non tamen virtute sua, sed naturae. Unde tantum sunt ministri, non principales agenles, quia, si essent principales agentes, cum non producant per conveniens nomine et specie^ producerent sicut creator, et ita essent creatores; qnod Augustinus negat expresse.
1. 2. 3. Unde tres rationes priraae verum con- .w argg. pro^ cludunt, quoniam non probanl, quod faciant vir^Mte sua, sed virtute seminum adductorum.
4. Ad illud vero quod ostenditur, quod virtute propria, quia potentia eius est excellentior; dicen- dum, quod illa propositio non habet veritatem nisi de virtute, quae per omnem moduin est snperior; vel si in aliis habet locum, oportet intelligi in his, ad quae utraque virtus habet similiter ordinari. Aliter patet" esse falsum. ilomo enim potentior est asino, non tamen potest generare asinum, sicnt asi- nus faeit, quia virtus eius non est ad hoc. Similiter intellige in proposito.
5. Ad illud quod obiicitur, cpiod formae sunt in materia seminaliter; dicendum . quod illa rafto ce rationi- ^ bus semioa- seminalis valde remota est ab actu completo nec lii"'*- potest ad aclum reduci, nisi multa adminiculantia habeat, ex quorum influentia, sibi et natnrae suae conveniente, proficiat, quonsqne in actum perveniat. Talis non est influentia spiritus propter disconve- nientiam in forraa et natura; influere enim potest ad motum localem et regimen , non ad generationem.
6. Ad illud quod obiicitur, quod spiritualin in- fluant in corporalia, et superiora in inferiora; dicen- dum, quod influunt secundum proportionem unius ad alterum, et secundum quod competit naturae suscipientis. Aliter enim influit sol, aliter Angelus. ' Sol potest influere formalem ' proprietatem , com- municando scilicet lucem el calorem; Angelus non sic potest influere in corpoi'alia, sed solum localiter mutando, non ad formam, sed ad situm.cum non habeat convenientiara in forma et natura.
1. Ad illud quod obiieitur, quod mM fere /a- Ad argg. pro ciunt, prirao ' per virgas magorum; dicendum. quod '""^ °°^' veritas est, quod glossae videntur sibi obviare ibi- dem; vernmtamen hoc magis sonant, quod veros serpentes fecerunt ; et denominant ibi serpentes a materia praeexisteiite, sicut serpentera Moysi vocant virgam , licet verus esset serpens; sic et de aliis in- telligendum.
2. Ad illud qnod obiicilur, quod anticliristus faciel signa mendacia; dicendum , quod illud intel- ligilur , non quia non faciet aliqua signa veracia secundum transmutationem formarum; sed non erunt veracia, liabendo aspectum ad fmem sive ad inten- tionem, quia ad hoc faciet, ut mendacium et fal- suni persuadeat.
3. Ad illud quod obiicitur de glossa Augustini, dicendum, qnod Auguslinus non negal, quin ali- quid possit daemonibus attribui, sed quod non omnia sunt eis attriljuenda , immo quaedam tribuuntur bonis_ \ngelis.
4. 0. Ad duas sequentes rationes non oportet respondere; verum enim concludunt, scilicet quod Angelus propria virtute non potest formas naturales transmutare sive inducere vel educere de potentia in actum.
6. Ad illud quod ultimo quaeritur ', qualiter- cumque educat , si vere educit , facit miracula : ergo miracula sunt signa fallibilia, ergo non sunt efQcacia noslrae fldei testimonia ; dicendum ad hoc, quod etsi sint vera opera, non tamen sunt vera miracula; quoniam miracula non sunt per vim naturae , sed per vim supra naturam , quae est agen- tis primi. Sunt enim supra facultatem naturae, et ideo atlestantur onmipotentiae facientis ^ Sed opera, quae faciunt daemones, etsi miracula videantur, quia flunt in tempore imperceptibili, non tamen sunt ftieciio Boi- vera miracula, quia fiunt vi naturae. — Et si tu ohiieias, quod natura non potest ita cito operari; dicendum, quod verum est de hac natura per se, sed taliter potest esse adiuta et confota ^ rebus con- venientibus, ut quasi repente prorumpat in effe- ctum ; sicut patet de generatione ranarum , quas de quibusdara foliis in modico tempore nasci eontingit. Si autem quaeras, quomodo discernantur hu- id qaaesiio- iusmodi miracula ; dicendura , quod etsi couveniunt Dem incid. in materia, dilTerunt tanien ex parte prineipalis Quadrupiici- ... '^ ter diflerunt aqentis et ex parte mimstri et ex parte hnis et ex ^ wa et faisa y. . ,., . . , r . miracola. parte Jacti. — tx parte pnneipatis agentis; nam in miraculis divinis operatur agens potentiae inflni- tae et supra naturani ; in rairaculis daemonum ope- ratur virtus naturae, multipliciter adiuta per alias naturas *. — Ex parte ministri: nam Dei iniracula flunt per publicara iustitiain secundmn verilateni, vel secundura apparentiam; sed rairacula daeraonura flunt per privatos contractus et quaedam arcana. Et hoc est quod dicit Augustinus quod "boni faciunt miracula per piiblicam iustitiam", iioc est per fldera veram, quae vere iustiflcat, quara veritas orani- bus praedicat; "mali christiani per signa publicae iusliliae", quia fldera hahent el videntur iiabere opera; sed "magi per privatos contractus", et hoc est quod dicitur in Exodo'' per incanlationes et arcana quaedam. Huius signura est, quod ibi sunt tenebraruni opera, quia qui male agit odit lucem. — Ex parle finis siiniliter diflerunt, quia miracula Dei flunt ad utilitatera et divinara gloriam •; sed ma- gorum ad deceptionem et ad gloriam vanam et excellentiara* : unde sunt quasi- iimlilia. — Diflerunt etiara ex parte facti, quia daemones faciunt huius- modi vilia et inutilia; miracula vero divina circa valde necessaria et utilia'. Unde daeniones raaxirae faciunt ranas et serpentes, quia haec de facili pro- ducuntur operatione naturae, el quia divino iudicio raagis permittuntur ad prioris facti meraoriani.
Unde sic Deus temperal potentiam et astutiam diabolicam, ut sic patiatur eura perverse iraitari, ut in ipsa iraitatione possit seducere raalos iuxta eorura merita mala; possit etiara deprehendi a bo- nis, et ut fldes simul cum miracuhs habeat locum. Si enira solus Deus et eius servi miraculi facerent, quis non credidisset in Deuni, rairaculis compulsus? Nunc autem, cum raagi '" faciunt el boni faciunt, qui divinitus illustrantur, ut inter haec possint dis- cernere, per vera rairacula adiuvantur el per dae- monum miracula exercenlur et probantur.
