Caput 2

"Rogamus autem vos, fratres, per adventum Domini nostri Jesu Christi," etc. Hucusque dixit se eis gratias agere et orare, hic determinat de die judicii, obsecrans eos ne leviter et facile de adventu Domini quasi de prope imminenti opinionem recipiant vel terreantur.

"Non cito moveamini." Quasi dicat: Si moveamini; cito est, nihil enim vobis infertur quod diu duret.

"Neque per spiritum." Id est, si malignus spiritus, quasi angelus lucis apparens in visione hoc vobis persuadeat. Vel, si quis dicat per Spiritum sanctum revelantem hoc se cognovisse quod dies judicii immineat, nolite credere.

"Neque per Epistolam." Solent enim tergiversatores, ut fallant, sub nomine clari alicujus viri epistolam fingere, ut auctoritas nominis possit commendare quod per seipsum recipi non posset.

"Quasi instet dies Domini." Non hoc ita dicit quin velit, ut habeant succinctos lumbos et lucernas ardentes in manibus, exspectantes quando revertatur Dominus a nuptiis.

"Quoniam nisi venerit." Occulte loquitur de destructione imperii Romani, ne irritaret eos ad persecutionem Ecclesiae. Vel hoc dicit de spirituali imperio Romanae Ecclesiae, vel discessione a fide.

"Nisi venerit refuga primum." Sic aliqui codices habent. Quod nulli dubium est de Antichristo eum dixisse, quem refugam vocat: utique a Domino Deo. Si enim hoc de omnibus impiis merito dici potest, quanto magis de isto!

"Filius perditionis." Antichristus, non per naturam, sed per imitationem.

"In templo." Vel, "templum." Nonnulli non ipsum principem tantum, sed universum corpus ejus, id est, ad eum pertinentem hominum multitudinem simul cum ipso principe hoc loco intelligi volunt: rectiusque dici putant, sicut in Graeco est, non "in templo," sed "in templum Dei sedeat," quasi ipse cum suis sit templum Dei, quod est Ecclesia. Sicut dicitur: Sedet in amicum, id est ut amicus.

"Scitis." Eos scire dicit quid detineat, nec aperte exponit, et ideo nos nescimus, nisi quod quidam suspicantur de Romano imperio dictum fuisse, donec tollatur, vel de medio fiat. Et ideo Apostolum non id aperte scribere voluisse, ne calumniam scilicet incurreret, quod Romano imperio male optaverit, cum speraretur aeternum.

"Suo tempore." Completa accessione ad Romanum imperium, et ad Romanae Ecclesiae obedientiam, aderit discessio ab utroque imperio: qua impleta aderit ille iniquus, impleto tempore misericordiae quo plenitudo gentium intrat ad fidem: revelabitur discessio, et sic instabit dies Domini.

"Nam mysterium," etc. Jam in ipsis initiis accessionis invenitur iniquitas, sed mystica, id est pietatis nomine palliata, ut velint haberi ministri Christi cum sint pseudo. Diabolus occulte per Neronem et alios occidebat martyres, sicut per illum tunc aperte facturus est, occidendo Eliam et Enoch aliosque plurimos: et sunt Nero et alii umbra futuri Antichristi, sicut David et Abel Christi.

"Donec de medio fiat." Id est, tollatur illa potestas Romani imperii de medio mundi: quia omnes undique Romam quasi ad caput confluebant. Vel, qui fidem tenet, teneat, donec ipsa refrigescat. Vel, qui detinet illum, id est accessio ad fidem, detineat, donec ipsa tollatur de medio. Vel, donec iniquitas, quae modo est mystica, fiat de medio, id est quasi de communibus, ut non erubescat homo adulterari vel furari, sicut nec ambulare vel loqui.

"De medio fiat." Scilicet discessio, id est manifeste appareat: et tunc jam revelata discessione a Deo vero, jam refrigerata charitate ex abundantia iniquitatis revelabitur, etc.

"Spiritu oris sui." Id est virtute Spiritus sancti, qui dicitur spiritus oris, quia ab eo procedit.

"Mendacibus et in omni seductione." Signa illa vocantur mendacia, vel quia non vera ut videntur, sed phantastica erunt. Vel si vera, Dei permissione ad mendacium trahent.

"Ideo mittet illis Deus." AUG., lib. XX, de Civit. Dei, c. 19. " Deus diabolum ista facere permittet, etc., usque ad alias injustissime judicatum."

"Primitias in salutem." Ut scilicet non in illo periculoso tempore ultimo, sed in primitiva Ecclesia crederemus in Christum, atque fidem confiteremur. Vel, nos apostolos primitias omnium credentium, quia apostoli primi crediderunt, et hoc in salutem omnium gentium.

"In acquisitionem gloriae Domini nostri Jesu Christi." Vel, ut sitis acquisitio, in qua Deus glorificetur.

"Et dedit consolationem." Promittendo coelorum regnum.

"In gratia." Id est per gratiam quam dedit, speramus aeterna. Vel haec omnia dedit non merito nostro, sed in gratia sua.