Psalmus 17

"Diligam te, Domine, fortitudo mea," etc. CASS. "Dicit hoc Christus, quod Ecclesia, id est, totus Christus."

Ibid. "Primo, propheta summam colligens, de liberatione gratias agit."

"Refugium." Ibid. "Quando erat opus consilio, David ad eum refugit et invenit."

"Liberator," ut si potens, captu+m ab hostibus liberet.

"Protector," AUG. quia de me non praesumpsi, quasi cornu superbiae contra te erigens; sed te celsitudinem salutis inveni, quod ut invenirem suscepisti me.

"Laudans invocabo." CASS. "Post omnia non elatus se jactat, sed omnia Deo tribuit: et ideo salvus; nam qui aliter facit, sibi relictus perit, etsi vicisse videbatur."

"Circumdederunt me." Ibid. " In persona iustorum ante adventum Christi, etc., usque ad qui rapidis iniquitatibus conturbati sunt."

"Dolores inferni." Gentiles in inferno debito dolore torquendi.

"Praeoccupaverunt me laquei mortis," sequitur:

"Commota est." " Ecce quomodo, etc., usque ad et hoc qui praeoccupavit mortalitas et possibilitas."

"De templo." CASS. "Vel de coelo, vel de venturo Christi corpore."

"Commota est." AUG. "Ita clarificato Christo commoti sunt et contremuerunt peccatores."

"Fundamenta," etc. CASS. "Praesumptiones superborum, id est, divitiae et hujusmodi quibus innitebantur: spes enim mundi abiit, quam odit Deus."

"Coelos." Ibid. "Id est, praedicatores inclinavit a contemplativa ad ministerium, et ad ferendas molestias."

"Descendit," etc. Ipse passus in eis, et in quorumdam notitiam.

"Caligo:" tenebrosi, qui etiam persequuntur, sub ejus potestate sunt; vel, qui simpliciter credunt, subjecti ei sunt.

"Et ascendit." Facit enim quosdam plenos scientia, in quibus supereminet, quorum celeritatem intellectus transcendit: tenebrosis autem latenter utitur: unde, "Virga furoris mei Assur, ipse vero non cognovit," sed sui cognoscunt.

"Volavit super pennas vento." Ventos, quibus nihil est velocius, superat fama ejus, ut dum mox natus, magis per stellam nuntiatus est.

"Tenebras." AUG. "Obscuritates sacramentorum, vel, in his tenebris, ubi videntes per fidem ambulamus, et non per speciem."

Non per coelos.

CASS. "Descendit et ascendit, sed per nubes aethereas (quod in Hebraeo), id est, per prophetas in quibus obscura doctrina sit, sed per nubes quae (non aetheris, id est, Apostoli) praefulgidae sunt in cognitione ejus, id est, vicinius contemplantes."

"Grando." AUG. "Objurgationes, quae dura corda feriunt, sed si ignis charitatis resolvit, in miti animo fit aqua satians [ "alias"saliens]."

"Et carbones," quia illo igne tenebrosa corda accensa reviviscunt.

"Intonuit." CASS. "Ad litteram, ut quando visum est tonitruum, Deo dicente: "Clarificavi, et iterum clarificabo. Dedit vocem:"ut non dixit: Hic est Filius meus dilectus in quo mihi complacui."

"Et misit." Ibid. "Dominus intonuit, et Dominus misit: non enim transitus ad gentes semper erat certus neque rationabilis habitus."

"Et apparuerunt fontes." Christo veniente, patuit quod obscuritas divini tegebat eloquii.

"Ab increpatione." Conversio ad Deum: quasi cum gratiarum actione, quia per praedicationem increpabat peccantes, et inspirabat ut timerent iram futuram.

"Misit." Ibid. "Hucusque de adventu Domini, hinc de temporibus Christianis."

"Misit" Pater Christum.

"Accepit me." Ecclesiam sponsam.

"De aquis." Ibid. "Baptismi. Vel "misit Spiritum,"qui est donum."

"De alto," quia aequalis Patri et Filio.

"Accepit," quasi fugativam.

"Assumpsit," in altitudinem virtutis et boni operis.

"De inimicis meis." AUG. "Id est, vitiis, quae super omnes inimicos plus nocent."

"Et ab his qui," etc. Id est exterioribus inimicis hominibus, scilicet et daemonibus quod necesse est, quia confortati secundum quid.

"Ecce praevenerunt," id est, praevaluerunt. Per hoc magis eripit, quia illi sunt confortati; cum enim affligitur Ecclesia, magis crescit.

"In latitudinem." Ibid. "Per saevitiam malorum, crescit Ecclesia numero et merito."

"Salvum me fecit," quod ad fidem venit.

"Quoniam voluit me." AUG. "Id est, gratis elegit."

"Et retribuet secundum justitiam" bonae voluntatis.

"Et secundum puritatem manuum" Ibid. "opera, quae sunt post prima beneficia Dei, scilicet fidem et charitatem, quae gratuito sine praecedenti merito Deus praestat."

"Quia custodivi." Ibid. " Vel ita continuando cum praecedente versu, etc., usque ad et sicut coepi, "ero immaculatus," unde in futuro retribuet."

"Cum eo," ei, adhaerens.

"Et observabo," ne iterum cadam. Ab iniquitate, quae est mors beati.

"Et retribuet." CASS. "Dupliciter Deus retribuit: hic in praesenti, ut justus justificetur, et qui in sordibus est, sordescat adhuc, unde hic dicit: "Cum sancto sanctus,"etc., et in futuro praemium bonis, et poenam malis, unde ibi: Quoniam tu populum humilem,etc., quasi, ita hic: quia in futuro "tu populum humilem salvum facies.""

AUG. "Et tribuet: jam non solum propter latitudinem fidei quae per dilectionem operatur, sed propter longanimitatem retribuet mihi."

"In conspectu:" hoc justis convenit, ut sicut illi Deum semper contuentur, ita Deus eos jugiter respiciat.

"Cum sancto." CASS. " Dixerat, retribui secundum justitiam, etc., usque ad quia "tu, Domine, populum humilem salvum facies. Et oculos superborum humiliabis.""

AUG. "Est etiam occulta profunditas, qua intelligeris cum sancto sanctus, quia tu sanctificas."

"Quoniam tu illuminas." Quod enuntiavit de electis et sanctificatis, orat nunc de aliis.

"Lucernam." Ibid. "Fuerunt praedicatores, in quibus lux, id est, cognitio veritatis, qua illuminaverunt alios, unde: "Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus. Tenebras.""

AUG. "eos, qui adhuc sunt in tenebris."

"Meas." Praedestinatione.

"In Deo meo." CASS. "Deus enim meus, est via, qua itur ad coelum, impolluta. Vel, via qua venit in mundum sancta et immaculata Virgo. Et quidquid dixit Spiritu sancto examinatum est, id est, utile et honestum: ut sapiens, quidquid dicit, prius apud se dijudicat."

"Transgrediar." Ibid. "Diruere non penitus potest homo, sed ope Dei transit murum obstaculum peccatorum."

"Deus meus." Ibid. "Et continuando sequitur: "Eripies me de contradictionibus populi."Caetera interponit ad commendationem."

"Eloquia." Igne examinationis probantur.

"Omnium." Ibid. "Nullus excipitur, nisi qui sperare non vult."

"Quoniam quis." Ibid. "Deus dico: quia quis est alius Deus, nisi qui et Dominus in rebus est? Et quia in Judaea notus, non dii gentium; haec contra paganos, qui multos sibi fingunt."

"Deus qui." Ibid. "Adhuc praeter communia, commendat per specialia, quia tertio Christus de virtute et potentia sua commendatur."

"Praecinxit." Ibid. "Id est, perarmavit. Vel a similitudine currentis. Vel, dignitatem notat et fortitudinem, quod ei convenit, qui potestate sua judicabit populum, vel mundum."

"Immaculatam," sine peccato. Cervus spinas et hiantia loca transilit, sic Christus spinas et foveas peccatorum: et sicut cervus alta, ita Christus super omnes creaturas conscendit.

"Qui docet:" ab imminentibus insidiis cautum facio.

"Manus," opera vel voluntates.

"Ad praelium," contra diabolum.

"Ut arcum," etc., similitudine rei quae non est, id est, irremissibilem fortitudinem.

"Brachia." Christi prophetae, et apostoli, per quos operatur: qui arcus aereus, quia praedicando non mollescunt, sed, semper fortes, verba salutis jaculantur.

"Protectionem salutis." Non ut nihil patiar, quod tamen est ad profectum. Tribulatio est correctio, et doctrina, et dilatatio, et confirmatio.

"Dilatasti" AUG. "Ne impediant carnales angustiae, quia latam fecisti charitatem hilariter operantem, etiam de his quae sunt sub me, scilicet de mortalibus rebus et membris."

"Persequar." CASS. "Arguendo, diversis afflictionibus fatigando."

"Et comminuam." AUG. "Ecce eadem operatio Patris et Filii. Supra ait: "Disperdidisti, Pater,"et jam ait comminuam, id est, auferam virtutes, ut post cedant omni vento doctrinae."

"Eripies." CASS. "De illis ira: "Sed eripies me,"depressio Judaeorum, et exaltatio gentium."

"Filii." Judaei quos enutrivi, facti alieni: "Mentiti sunt mihi," ad honorem meum.

"Inveterati sunt et claudicaverunt a semitis suis," sequentes potius suas traditiones quam Dei.

"Vivit." Ibid. "Quarto exsultans Ecclesia summatim munera Dei laudat. Vel "vivit,"quia vivificat."

"Benedictus," quia omnia benedicit.

"Et exaltetur Deus salutis." AUG. "Non terreno more de Deo salutis meae sentiam, nec ipsam salutem terrenam, sed in excelso de illo sperabo."

"Vindictas." CASS. "Pia vindicta, dum rebellis subditur."

"Iracundis." Major gloria est a ferventibus malis liberare.

"Magnificans, salutes." Deus qui magnificat: Faciens, Deus qui facit.