Caput 1

¶ CLARISSIMA ET AD MODVM vtilis acutissimi doctoris Theologi magistri Iacobi Almain Senonensis Expositio: circa questionum decisiones magistri Guillermi de Occam / super pertante summi potestisicis.

¶ De diuisione potestatis in ecclesiasticam & secularem & earum diffinitionibus. CA. I

AD PETITIONEM cuiusdam venerabilis viri: inceptor has octo quaestiones de potestate summi pontificis edidit. Et primo queritur. vtrum potestas supema spiritualis: & potestas suprema secularis siue laica: intantum ex natura rei distinguantur: quod simul in eundem cadere non possint / hoc est quod non possit vnus & idem homo illas duas potestates habere.

Sed antequam materiam questionis aggrediamur: veniunt termini declarandi. Primo videndum est quid sit potestas. Secundo eam diuidendo in spiritualem & temporalem. Vnde potestas in genere. nihil aliud est quam facultas que dam propinqua ad exercendam aliquam operationem in aliquo supposito. Exemplum / domificator habet potestatem domificandi id est facultatem qua in propinquo potest exire in talem operationem. Ignis habet potestatem cale faciendi. verum in proposito non capitur ita generaliter sed pro potestate iurisdictionis. Et potestas iurisdictionis: est facultas propinqua dicendi ius id est ferendi sententiam etiam in inuitum. vt dicit Marcilius de padua in secundo suo tractans hanc materiam de origine potestatum: quod iudex proprie est ille qui habet facultatem propinquam ferendi sententiam / & potestatem precipiendi vt illa sententia demandetur executioni / & potestate m ferendi penam contra non facientes vel repugnantes. & sic illa tria sunt in iudice. verbi gratia / iudex siue preses habet potestatem dicendi ius inter personas altercantes / & ferendi sententiam inter illas & dicto iure habet percipere vt sententia ab eo lata demandetur executioni. hoc facto potest imponere penam secundum exigentiam negocii non demandantibus suam sententiam exe cu¬ tioni vel contradicentibus. iam doctor presupponit quod sunt due tales potestates: vna laica siue temporalis / & alia spiritualis siue ecclesiastica. Et primo videndum est de ecclesiastica tanquam de nobiliori. Potestas ecclesiastica iurisdictionis: vt dicit de Gersono / est potestas a Christo / apsis / discipulis / & eorum legitimis successoribus supnaturaliter & specialiter tradita ad edificationem ecclesie militantis secundum leges euangelicas / pro consequutione felicitatis eterne. Primo ponitur potestas loco generis. & tangitur causa efficiens huius potestatis: cum dicitur a Christo. nam ante aduentum Christi non erat potestas ecclesiastica coherciua secundum multos: quamuis secundum aliquos in antiqua lege Moysi excommunicabant. tamen dico quod illo modo excommunica ri: erat extra synagogam eiici. qucuquid sit de hoc non habebant talem potestatem ecclesiasticam sicut nunc habemus in lege gratie. Tangitur etiam causa materialis & qui sunt habentes talem potestatem / in ista particula apostolis &c. Et causa formalis in isto verbo secundum leges euangelicas: quia qui sunt tali potestate prediti / in dicendo ius debent vti legibus euangelicis ecclesiasticis & non ciuilibus. Vltimo tangitur causa finalis in vltima particula. Sed potestas laica siue secularis / est potestas a populo ex successione hereditaria vel ex electione alicui vel aliquibus tradita regulariter ad edificationem communitatis quantum ad res ciuiles secundum leges ciuiles / pro consequutione habitationis pacifice. Primo tangitur causa efficiens & origo huius scilicet a populo regulariter. & licet aliquando deus specialiter dederit aliquibus hanc potestatem laicam / vt Sauli primi regum. x & Dauidi secundi regum. v. & aliquabus qui vtebantur ista peatante super lsrael / vt patet sudicum primo. tamem regulariter neminem deus instituit.

¶ Hac occasione queritur. Vtrum talis potestas laica sit a deo. Et videtur quod sic. ad Ro. tertio. Omnis anima sublimioribus potestatibus subiecta sit: & sequitur in textu. non est potestas nisi a deo. Ideo talis potestas laica est eque bene a deo: sicut potestas spiritualis.

¶ Pro solutione dicit Burandus in primo de origine iuris / quod petans temporalis siue laica est a deo quantum ad debitum: sed frequenter non est a deo quantum ad acquisitionem & vsum. Primum probatur. nam secundum dictamen rectum: debitum est talem peatantem esse. Naturaliter em iudicant homines: quod oportet eos subdi alicui quod eis iudicium & ius siue iusticiam ad ministret ergo secundum iudicium rectum naturaliter nobis insitum / debitum est talem petantem regiam seu secularem esse. Ex ordinatione enim insitum est nobis tale iudicium naturale: vt conformiterad ipsum viuamus: & hoc a deo. nam signatum est lumen vultus tui super nos: hoc est deus naturaliter nobis inseruit lumen vltus sui / hoc est vnum iudicium quo natura siter iudica nus omnes polytice adinuicem viuem tes debere subiectos esse alicui vel aliquibus quibus incumbat ex officio facere mutuam iustician ergo quo ad debitum ipsa po testas secularis siue laica est ex ordinatione diuina. sed non est a deo regulariter ad istum sensum quod alicuideus comunicauerit istam iurisdictionem laicam: quia nun quam alicui regula riter immediate deus comnicauit hanc prerstantem / nec dedit speciale precepertum vt alicui comnicaretur. Ideo non est a deo quantum ad istum sensum. Et sic tangitur primadifferentia inter has duas pertantes: quia ecclesiastica est immediate a Christo instituente. sed laica quamuis a deo sit ex ordinatione quantum ad debitum: nunquam tame est a deo regulariter & immediate iustituta. Et in primo sensu capit Paulus. non est pecstans nisi a deo. &c. Secunda differentia. Potestas spiumalis fundatur in dono spirituali & supnaturali: alia vero non. igitur exparte fundamenti differunt: spiritualis enme fundatur in caractere. vtrum in fide difficultas est: sed omnes concedunt illam fundari in caractere baptismali / hoc est in illo dono supernaturali& spiriumali / sed potestas laica non fundatur in illo: quia etiam ipsa est apud infideles. Ex hoc sequitur quod fuerunt baptisati apostoli ante cenam: quia valde verisimile est quod instituti sunt a Christo sacerdotessicut nunc instituuntur. sed modo non possunt institui: nisi prius fuerint baptisati. lgitur. Tertia differentia sumitur ex fi¬ ne immediato & propinquo ordinationis prtatis ecclesiastice vt ducantur homines mediante ipsa ad felicitatem eternam: sed finis alterius est vt ordinentur homines ad pacificam cohabitationem & sic multipliciter differunt ille due petantes: scilicet ex parte instituentis fundamenti & finis.