Capitulum 8

« Est namqueb libertas C triplex, scilicet a necessitate, a peccato, a miseria.

« A necessitate et ante peccatum et post aeque liberum est arbitrium. Sicut enim tunc cogi non poterat, ita nec modo. ideoque voluntas merito apud Deum iudicatur, quae semper a necessitate libera: est et nunquam cogi potest. Ubi · necessitas, ibi non ·est libertas; ubi non est libertas, nee voluntas, et ideo nee meritum. Baec libertas in omnibus est, tam in bonis quam in malis.

"Est et alia Jibertas, a peccato scilicet, de qua dicit Apo st o- 1 us 1 :. Vbi Spiritus Domini, ihi libertas; et Veritas in Evangelia 2 : Si Filius vos liheraverit, vere liberi eritis."

Haec libertas a servitute peccati liberal et servos iustitiae facit, sicut e converso servitns peccati a liberos iustitiae facit.

"Unde Apo st o I us 3 : Liberati a peccato, servi facti estis iu,- .~titiae. Et item 4 : Cum servi essetis peccati, liberi fuistis iustitae."

Hanc libertatem homo peccando amisit; ideoq ue August in us 5 . dicit, quod homo male utens libero arbitrio, et se perdidit et ipsum, quia perdita est per peccatum Jibertas, non a necessitate, sed a peccato: Qui enim f'acit peccatum servus est peccati.

"Istarn libertatem, quae !3St a peccato, illi soli nunc habent, quos Filius per gratiam liberal et reparat, non ita qnod penitus sint sine peccato in hac mortali came, sed ut b in· eis peccatnm non domiDf~tur, neque regnet. Et haec est vera et bona libertas, quae bonam parit servitutem, scilicet iustitiae."

"Unde Augustin n s in Enchiridio c 6: Ad iustitiam faciendam non erit aliquis liber, nisi a peccato liberatus, esse iustitiae coeperit servus; et ipsa est vera libertas propter reeti facti laetitiam, simul et pia servitus propter praecepti obedientiarn 7 >)."

Est alia Jibertas non vera, malae servituti adinncta, qnae est 223 ad malum a faciendum, ubi ratio dissentit a voluntate, iudicans non esse faciendum quod voluntas appetit; ad bonum vero faciendum ratio concordat voluntati, et ideo ibi e vera libertas est et pia.

De libertate autem ad malumetservitute malaait Augustin us in Enchiridio 8 : "Servi addicti r quae potest esse libertas, nisi quando eum peccare delectat? Liberaliter enim servit, qui sui Domini voluntatem libenter facit; ac per hoc ad peccandum liber est qui peccati servns . est."

Hic quaeri potest *, utrum haec libertas, qua quis liber est ad malum, sit libertas arbitrii.» Si enim-libertas arbitiii est, bonum quidem est, quia libertas arbitrii bonum b naturale est.

Quibusdam videtur, quod sit ipsa libertas arbitrii, quae sem- per bona est, sed propter peccati servitutem ad malum sit libe- rior et pronior; et'ideo dicitur non vera esse libertas, quia ad malum est.

Aliis autem videt11r,q11od haec libertas ad malum, quam su- pra commemoravit Augustinus, non sit ipsa libertas arbitrii, sed sit quaedam prouitas peccandi et curvitas, quae ex peccato est et mala est.

Similiter etiam e quaeri solet, utrum illa libertas vera, quae est ad iustitiam faciendam, sit ipsa d libertas arbitrii.

Quidam dicunt, illam eandem esse, sed reparatam per gra- tiam, qua iuvante libera-est ad bonum, sine gratia veronon est libera ad bonum.

Unde Augustinus in Enehz'rz'dzfol: « lsta libertas ad bene ** faciendum unde erit homini addicto et vendito, nisi eum redimat ille '" qui dicit 2: Si Filius vos liberaverit, vere liberi erilis? Quod - antequam heri in homine incipiat, quomodo quisquamde libero arbitrio gloriatur, qui nondum est liber ad bene '9 operandum»? Ecce aperte ostendit, liberum arbitrium per gratiam liberari n., ut per illud bene operetur quis. ideoque dicunt, illam l'ibertatemwveram, quae est ad bene faciendum, cuius supra meminit Augustinus, esse libertatem ipsami arbitrii, gratia Dei liberatam et adiutam.

Alii veroputant non esse ipsam arbitrii libertatem, sed aliam quandam, quae ex gratia et libero arbitrio in mente hominis, Deo operante, incipit esse cum reparatur.

Verumk nobis magis placet ut ipsa libertas arbitrii sit et illal qua quis liber est ad m malum, et illa qua quis liber est ad bonum faciendum: ex causis enim variis sortitur diversa vocabula. Dicitur enim libertas ad malumfaciendum, antequam per gratiam sit re— parata; sed cum per gratiam fuerit reparata, dicitur libertas ad bonum faciendum, quia ante gratiam libera est voluntas ad malum, per gratiam vero libera fit ad bonum. Semper igitur voluntas ,. ominis aliquo modo libera est, sed non Semper bona est. Non enim est bona nisi a peccato liberata; est tamen a necessitate libera.

Unde Augustinus in libro De gratia, et libero arbitrio 1: « Semper in nobis voluntas libera est 4, sed non semper bona est. Aut enim libera est iustitiae, quando servit peccato, et tunc est mala; aut a pecccato libera est, quando servit iustitiae, et tunc est bOna ».

Est iterum libertas a miseria, de qua Apostolus 2 ait: E1226 ipsa creatum liberabitur 11 servitute corruptionis in libertatem- glorzae älzorum Dei.

Hanc libertatem habuit homo ante peccatum, quia omni carebat miseria et nulla tangebatur b molestia, et plenius habebit in futura beatitudine, ubi miser esse non poterit. Sed in hac vita, quae est inter primum peccatum et ultimam confirmationem, nemo a mi- seria liber est, quia poena peccati non caret. ' « Ex praedictis iam apparet, in quo per peccatumsit imminu- tum vel corruptum liberum arbitrium, quia ante peccatum nulla erat homini ditïicultas nullumque impedimentum de lege membro- rum ad bonum, nulla impulsio vel instigatio ad malum 3

Nunc autem per legem carnis ad bonum impeditur et ad ma- lum instigatur, ut non possit velle et perticere bonum, nisi per gratiam liberetur et adiuvetur, quia, ut ait Apostolus 4, "peccatum habitat in carne". Liberum ergo arbitrium, cum semper et in singulis sit liberum, non est tamen liberum pariter in'bonis et in malis, et ad bona et ad mala. Liberius enim est in bonis, ubi li- beratum est, quam in malis, ubi liberatum non est. Et liberius est. ad malum, quod per se potest, quam ad bonum, quod, nisi gratia liberetur et adiuvetur, non potest.