I, P. 1, Inq. 2, Tract. 1, Q. 4, c. 2

Secundo quaeritur, supposito ordine in divinis personis, cuiusmodi sit ille ordo, utrum sit ibi ordo naturae.

Ad quod sic obicitur: a. Per auctoritatem Augustini praedictam: Cum dicitur Filius et Patre, non dicitur "inaequalitas substantiae, sed ordo naturae". Ergo ibi est ordo naturae.

b. Secunda ratio. Ubicumque intelligitur diffusio bonitatis unius in alium, intelligitur ordo secundum rationem principii vel originis; sed sic est in divinis; ergo ibi est ordo originis; sed cum ille ordo sit ita quod unus habeat naturam ab alio, relinquitur quod sit ordo naturae.

Ad oppositum: 1. Ubicumque intelligitur ordo, intelligitur distinctio; ergo ubicumque intelligitur ordo naturae, intelligitur distinctio naturae. Si ergo natura in divinis personis se habet secundum omnimodam indistinctionem, relinquitur quod non est ibi ordo naturae. — Maior patet: quoniam idem ad se non ordinatur.

2. Secunda ratio. Si ibi est ordo secundum rationem principii in ordine naturae: sed ad principium in ordine naturae sequitur prius natura; ergo si Pater est principium Filii secundum ordinem naturae, Pater est prior Filio natura: hoc autem falsum et inconveniens. Nam dicit Augustinus, in praedicta auctoritate, "quod non est alterprior altero" ; et in Symbolo Athanasii habetur quod "in hac Trinitate nihil prius aut posterius". Ergo non est ibi ordo naturae.

3. Tertia ratio. Idem est in divinis natura quod substantia vel essentia. Si ergo in divinis est ordo naturae, relinquitur quod est ibi ordo substantiae vel essentiae; sed nullo modo potest dici ibi esse ordo substantiae vel essentiae, quia ordo essentiae non posset dici nisi vel quia esset principium ordinis vel quia ordinaretur. Sed essentia non potest dici principium ordinis, quia principium ordinis dicitur respective, essentia vero absolute; non enim est principium vel per generationem vel per spirationem: sequeretur enim quod esset principium distinctionis. Praeterea, simul est una essentia in tribus personis. Non ergo potest dici principium ordinis. — Item, non potest dici quod ipsa ordinetur, quia si ordinatur, aut ordinatur ad essentiam aut ad personam. Non ad essentiam, quia una sola essentia est, idem autem ad se non ordinatur; similiter nec ad personam, quia ordo semper est differentium, persona autem non differt ab essentia in divinis. Relinquitur igitur quod ibi non est aliquo modo ordo naturae.

Solutio: Dicendum quod in divinis personis est ordo naturae.

[Ad obiecta]: 1-3. Ad primam rationem et ad tertiam simul dicendum quod, cum dicitur ordo personarum, dicitur ordo respectu eius quod ordinatur; cum vero dicitur ordo naturae in divinis, dicitur ordo respectu eius quod est ratio ordinis: licet enim natura et essentia in divinis idem sint, tamen alio modo dicitur natura, alio modo essentia, quia essentia dicit absolute, natura vero dicit essentiam cum additione, quia dicit essentiam cum virtute productionis similis; unde in intellectu naturae habetur ratio ordinis, quoniam ubi intelligitur haec virtus, intelligitur ratio ordinis et principii. Non enim potest intelligi virtus productiva quin intelligatur ratio principii, et ratione huius connotati dicitur ordo naturae et ratione huius dicit distinctionem. Sed ratione principalis significati, quod est essentia, dicit indistinctionem; nec ratione huius dicitur ordo naturae, sed ratione connotati, ratione cuius conntatur ratio distinctionis. — Et ita per hoc solvitur prima ratio similiter et tertia, quia non dicitur ordo naturae quia natura ordinetur, sed quia dicit rationem ordinis, per hoc scilicet quod connotat unde sit principium ad distinctionem, virtutem scilicet ad productionem similis, sicut visum est.

2. Ad secundam rationem dicendum quod principium in ordine naturae non semper ponit prius, sed solum quando est diversitas essentiae vel substantiae eius a quo est aliquid et eius quod est ab eo, ut in causa et causato; sed in divinis est unitas essentiae et substantiae, et ideo non debet concedi Pater est prior Filio natura, quia non est in illis, altera essentia. Nec etiam prius et posterius debet accipi in divinis, quamvis ibi sit ordo naturae, quia hae dispositiones, ut dicit Philosophus, proprie sunt in tempore vel duratione, quae a Trinitate removentur, eo quod in personis est aeternitas. Unde istae differentiae ordinis temporis non cadunt in ordine naturae immutabilis, quae est in divinis personis, licet ordo naturae mutabilis eas recipiat, quia "in hac Trinitate nihil prius aut posterius", sicut habetur in Symbolo Athanasii.