IIa-IIae, Inq. 3, Tract. 3, S. 1, Q. 2, T. 1, D. 2, M. 2, C. 3

Quaeritur ergo de usurpatione iudicii in foro poenitentiae utrum sit illicitum uni confessori audire in confessione et poenitentiam iniungere subdito alterius.

Quod videtur, 1. per hoc quod dicitur in Deuter. 19, 14: "Non assumes nec transferes terminos proximi tui". Sed transfert ille terminos qui suam iurisdictionem dilatat et alterius coarctat.

2. Praeterea, dicitur Prov. 22, 28: "Ne transgrediaris terminos antiquos, quos posuerunt patres tui". Sed antiqui patres posuerunt limites iurisdictionis ipsis confessoribus; ergo qui iudicat subditum alterius in foro poenitentiae, usurpat iudicium.

3. Hoc etiam dicit Calixtus papa: "Nullus terminos alterius usurpet". Et dicitur in Canone: "Placuit ut deinceps nulli sacerdotum liceat quemlibet commissum alteri sacerdoti ad poenitentiam suscipere sine eius consensu, cui se prius commisit, nisi per ignorantiam illius, cui poenitens prius confessus est. Qui ergo contra statuta facere tentaverit, gradus sui periculo subiacebit".

Contra. a. Dicit Gelasius: "Si quis monachus fuerit, qui venerabilis vitae merito sacerdotio dignus praevideatur, si placeat abbati, omnia, quae ad sacerdotiiofficia pertinent, episcopi electione provide ace iuste agere potest".

b. Similiter Gregorius: "Moderamine apostolicae auctoritatis decemimusut monachi, si presbyterii honore sint dedicati, cum ligandi solvendique potestate, decimarum et oblationum portionemnon minus quam ceteri sacerdotes laudabiliter sibi vindicent".

c. Praeterea, licitum est aegroto et rationabile discretiorem medicum eligere, ne de vita corporali periclitetur; ergo licitum est peccatori, qui aegrotat spiritualiter, discretiorem confessorem eligere, ne de vita spirituali periclitetur.

[Solutio]: 1-3. Ad quod dicendum quod aliud est propria voluntate iudicium huiusmodi assumere et aliud est ex obedientia superioris, utpote illius qui habet potestatem specialem vel generalem super illum qui confitetur. Rationes ergo illae vel auctoritates, quae inducuntur ad hoc quod non assumat aliquis iudicium, intelliguntur de illo qui propria voluntate hoc facit: talis enim dicitur usurpare. Si vero fecerit superioris auctoritate vel ingruente necessitate, sicut in articulo mortis, vel propter ignorantiam alterius confessoris, non usurpatur iudicium. Unde dicendum quod aliud est ex sua praesumptione et aliud est ex obedientiae iniunctione vel ex alterius concessione huiusmodi iudicium exequi: uno modo fit usurpatio, aliis vero modis non fit.

Deinde quaeritur quantum ad forum causae, utrum illicitum sit vel licitum alicui praelato iudicare subditum alterius.

Quod. non, videtur, a. per hoc quod dicit Calixtus: "Nullus alterius parochianum iudicare vel ordinare aut excommunicare praesumat, quoniam nullusalterius iudicis nisi suisententia tenebitur aut damnabitur".

b. Item, sicut ordinatio alteri praelato prohibetur, ita iudicatio et aliarum rerum dispositio.

c. Item, ex Antiocheno Concilio: "Episcopi, qui extra dioecesim sunt, ad ecclesias, quae extra eorum terminos sunt, non accedant". Ex quo derelinquitur quod, si huiusmodi accessus fuerit, iudicii erit usurpatio.

Contra.v1. Deuter. 23, 24 super illud: "Ingressus vineam proximi tui", Glossa: "In ecclesia alterius episcopi potest alter aliquos corrigere vel confirmare".

2. Item, ex Concilio Antiocheno: "Per singulas provincias episcopos scire oportet metropolitanum, qui praeest, curam et sollicitudinem provinciae suscepisse. Propter quod ad metropolitanam civitatem ab iis, qui causas habent, concurratur".

3. Item, ratione delicti vel contractus sortitur quis forum alterius.

Ex iis colligitur quod non fit usurpatio iudicii, si quis terat iudicium de subdito alterius in foro exteriori.

[Solutio]: Ad quod dicendum quod regulare est quod nullus iudicet subditum alterius, habet tamen instantiam in certis casibus. Potest enim de consensu illius, cuius subditus est, in minoribus iudicium terre. Et hoc modo intelligitur illud Deuter. ; unde sequitur: "Totam plebem non licet ei regere vel magna negotia tractare". In casu etiam illo, ubi per appellationem vel per negligentiam devolvitur ius ad superiorem, sicut est de metropolitano, et sic intelligitur quod de metropolitano dicitur "nisi forte causa fuerit commissa a Summo Pontifice". Ratione etiam delicti vel contractus potest subiacere iurisdictioni alterius. Et iis modis non fit usurpatio.

Iis intellectis de iudicio suspicioso et usurpato, dicendum esset de iudicio contentioso; sed de illo dicetur in proprio Tractatu de praeceptis iudicialibus.