III, P. 3, Inq. 2, T. 2, Q. 2, T. 1, C. 1

Quaeritur ergo disciplinaliter qualiter distinguantur articuli in Symbolo Apostolorum.

Ad quod dicendum quod duplex accipitur huius Symboli divisio: uno modo per duodecim articulos, alio modo per quatuordecim.

I. Prima accipitur secundum numerum duodecima Apostolorum, qui per, inspirationem Spiritus Sancti in unum congregati, singuli singulos apposuerunt articulosï. Petrus, primus Apostolorum, primum apposuit articulum, scilicet "Credo in Deum Patrem omnipotentem, creatorem caeli et terrae" ; Ioannes apposuit secundum, scilicet "Et in IesumChristum Filium elus unicum, Dominum nostrum" ; Iacobus Zebedaei apposuit tertium, scilicet "Qui conceptus est de Spiritu Sancto, natus ex Maria Virgine" ; Andreas quartum, scilicet "Passus sub Pontio Pilato, crucifixus, mortuus et sepultus" ; Philippus apposuit quintum, scilicet "Descendit ad inferos" ; Thomas apposuit sextum, scilicet "Tertia die resurrexit a mortuis" ; Bartholomaeus septimum: "Ascendit ad caelos, sedet ad dexteram Dei Patris omnipotentis" ; Matthaeus octavum: "inde venturus estiudicare vivos et mortuos" ; Iacobus Alphaei nonum: "Credoin Spiritum Sanctum" ; Simon decimum: "Sanctam Ecclesiam catholicam, sanctorum communionem" ; Iudas Iacobi undecimum: "Remissionem peccatorum" ; Matthias, vel, sicut dicunt quidam, iterato Thomas apposuit duodecimum, scilicet "Carnis resurrectionem, vitam aeternam. Amen".

Distinctio ista significata fuit, Iosue 4, 2-3, ubi dixit Dominus ad Iosue: "Elige tibi viros singulos per singulas tribus ei praecipe eisut tollant de medio Iordanis alveo, ubi steterunt pedes sacerdotum. duodecim durissimos lapides, quos pones in loco castrorum, ubi fixeritis hoc nocte tentoria". Verba ista sunt Dei Patris ad Filium Iesum, qui "elegit duodecim" viros, "quos etApostolos nominavit". Duodecim durissimi lapides sunt duodecim articuli fidei ; tolluntur autem "de medio Iordanis alveo", id est de media profunditate Scripturae; "ubi steterunt pedes sacerdotum", id est affectiones sanctorum Patrum, Patriarcharum et Prophetarum. Ponuntur autem "in loco castrorum" id est in sancta Ecclesia, quae est "utcastrorum acies ordinata", Cant. 6, 9; in qua in "nocte" praesentis vitae, quae est "speculum in aenigmate", figunt "tentoria" omnes fideles, ut diabolo resistant fortes in fide, I Petri 5, 9. Hoc etiam significatum est Apoc. 21, 19, ubi assignantur duodecim lapides in fundamento mari civitatis Ierusalem: "Fundamenta enim, inquit, muri civitatis, omni lapide pretioso ornata" etc. Hoc idem etiam significatum est in mysterio duodecim stellarum, quae erant in "corona" mulieris, sicut dicitur Apoc. 12, 1; mulier enim est Ecclesia, corona fides, duodecim stellae duodecim articuli.

Circa istam distinctionem quaeritur: Cum non sit assignatus nisi unus articulus Patri, sex Filio, quinque Spiritui Sancto, unde ista diversitas? Quare non aequaliter assignantur tribus personis articuli, cum "tres personae coaeternae sibi sint et coaequales?"

Item, quaeritur quare unus tantum articulus assignatur Patri, sex Filio, quinque Spiritui Sancto.

Ad hoc dicendum quod dicta distinctio nihil detrahit aequalitati personarum, sed monstratur appropriatio. Sicut dicit Augustinus, in libro De anima et spiritu, unitas appropriatur Patri, et hac ratione, quia unitas est principium numeri, ipsa autem non habet principium, sicut Pater est principium, non a principio, et ideo ei unitas appropriatur. Ad illud ergo significandum convenienter in Symbolo fidei et unus articulus est assignatus per appropriationem. — Senarius vero numerus perfectus est, et ideo per ipsum perfectio designatur, quae Filio appropriatur convenienter, quia, sicut dicitur ad Eph. 1, 3, 9—10: "Deus Pater proposuitin dispensatione plenitudinis temporum instaurare omnia in Christo, quae in caelis et quae in terra sunt" ; et ideo convenienter sex articuli Filio assignati sunt. — Quinque vero Spiritui Sancto, quoniam per quinarium significatur universalis remissio peccatorum, quae fit per gratiam, quae Spiritui Sancto attribuitur, quae significatur per iubilaeum, qui fiebat quinquagesimo anno: idem enim significatur per numerum simplicem et per multiplicatum et e converso.

II. Secunda distinctio est in quatuordecim articulos, quorum septem pertinent ad divinitatem, septem ad humanitatem.

Septem, qui pertinent ad divinitatem, sic distinguuntur. Nam primus est de unitate essentiae, scilicet "Credo in Deum". Singulariter dicit "Deum" et non deos, ut notet unitatem essentiae; unde in maiori Symbolo dicitur "Credo in unum Deum". Iste primus articulus debet retorqueri ad tres sequentes, qui sunt de tribus personis. Primus est de Patre "Patrem omnipotentem" etc., et est sensus: Credo in Deum Patrem omnipotentem. Secundus est de Filio "Etin Iesum Christum Filium eius unicum, Dominum nostrum" etc., et est sensus: Credo in Iesum etc. Tertius est de Spiritu Sancto, scilicet "Credo in Spiritum Sanctum". Ecce quatuor articuli particulares ad divinitatem pertinentes. Tres alii ponuntur pertinentes ad effectus. Primus indicat effectum creationis, scilicet "Creatorem caeli et terrae" ; secundus, effectum recreationis, scilicet "Sanctam Ecclesiam catholicam", et est sensus: Credo quod Deus efficiat remissionem peccatorum in sancta catholica Ecclesia, quae est communio sanctorum, et non alibi; tertius, effectum glorificationis: "Carnis resurrectionem, vitam aeternam. Amen". Carnis resurrectio pertinet ad corpus, vita aeterna ad animam. Tres articuli sunt pertinentes ad effectus divinitatis, quatuor ad divinitatem in se consideratam, et sunt septem.

Articuli pertinentes ad humanitatem sunt isti. Primus est "Conceptus de Spiritu Sancto" ; secundus, quod "Natusde Maria Virgine" ; tertius, quod "Passus, mortuus et sepultus" ; quartus, quod "Descendit ad inferos" ; quintus, quod "Resurrexit a mortuis" ; sextus, quod "ascendit ad caelos, sedet ad dexteram DeiPatris" ; septimus, quod "inde venturus estiudicare vivos et mortuos".

Ecce habes septem articulos pertinentes ad humanitatem et septem pertinentes ad divinitatem, et sunt quatuordecim. Quae distinctio significata est in Apoc. 1, 12-13, 15, ubi dicitur: "Conversus vidiseptem candelabra aurea, etin media septem candelabrorum similem Filia hominis" etc., et sequitur: "Et habebat in dextra sua stellas septem". Per septem candelabra, in medio quorum est Filius hominis, designantur septem articuli pertinentes ad humanitatem ; per septem stellas septem articuli pertinentes ad divinitatem, I ad Tim. 6, 16: "Habitat lucem inaccessibilem". Nec repugnat expositio textus, quae ibidem ponitur: "Septem stellae angeli septem sunt, etseptem candelabra septem suntecclesiae". Nam per illas septem ecclesias universitas Ecclesiae catholicae intelligitur, omnium scilicet fidelium congregatio; per septem angelos universae Ecclesiae rectores intelliguntur, ornati fide praecedentium articulorum, sicut caelum stellis, sicut templum candelabris.