Articulus 13

ARTICULUS XIII. Utrum idem sit nunc aeternitatis, xvi, et temporis : et ultrum differant nune aeternitatis et aeternitas ?

"Hic diligenter advertendum est, etc." Hic incipit pars illa in qua objicit contra praedicta et solvit. Et quatuor facit Magister in ea : obyicit cmim, con- cedit objectionem, et confirmat ita esse per Augustinum, et quarto explanat intellectum verborum Hieronymi.

Sed hic incidit dubium, Utrum idem sit nunc #ternitalis, et evi, et temparis ?

1. Et videtur quod sic : quia si dico, Deus est nunc, et angelus, et id quod fertur in molu sive motum ipsum, virtute loculionis non ponitur nist unum mensurans haectria : cum ergo unum illorum sit aeternum, et aliud temporale, videtur quod sit unum nune aeternitalis, et aevi, et temporis.

2. Item, Nunc temporis et nunc eternilatis, ut accipitur a verbis Boetii in libro de Trinitafe, differunt in hoc, quod nunc aeternitatis est stans, et non movens sese : nunc autem temporis est fluens a priori In postertus continue, et hoe fluxu facit esse temporis : ergo abstractis in quibus differunt, remanet substantia una in tribus : abstrahatur ergo prius et posterius inter quae est ipsum nunc, videtur quod remanet subslantia ipsius indivisibilis : substantia durationis indivisibilis est nunc eternitatis : ergo nunc aeternitalis et aevi et temporis est idem per substantiam.

Praeterea quaeritur, Utrum im aliquo differant nunc aeternitatis et aeternitas, et nunc eviternitatis, et eviternitas ipsa?

1. Videtur autem, quod differant : quia dicif Boetius, quod nunc aeternitatis stando facit aeternitatem : non autem idem est faciens, et factum : ergo sternitas non est nunc aeternitatis. Eodem modo objicitur de nunc evi, quod facit evum.

3. Praeterea, Status tpsius nunc non est ipsum nunc in substantia, sicut ab altera parte fluxus ipsius nunc in tempore non est ipsum nunc per substanuiam : ergo cum aeternitas sit status et permanentia ipsius nunc, nunc aeternitatis non est ipsa aeternitas.

Pawrerca, Cum dicitur, #vum est stans et totum simul, et aeternuin est stans et totum simul, quaeritur utrum in una ratione accipiantur stare et totum sunul esse? Et videtur quod non : quia si In una ratione acciprantur, videtur tunc, quod idem sint xternitas et eviternilas, quod est falsum.

Prererva, Non videtur differre nunc temporis ab vo et aternitate, nisi per accidens : nunc enim temporis mensura est existentia nature mobilis im corporibus ccelestibus, et corumdem corporum est mensura evum . ergo nunc temporis est evum. Propatio prima, Existentia corporis mobilis in ceelo est id quod fertur in motu, et huic respondet nunc in tempore, ut dicit Philosophus : renovationi autem situs ejus in motu respondet tempus : ergo prima est vera. Secunpa accipitur a Boetio, qui vocat illa corpora immortalia, eo quod nihil varsatur in existentlis eorum : evrum autem que invariabilia sunt, mensura est evuin, si sint creata. Siforte dicatur, quod conclusio non sequitur : quia idem potest habere diversas mensuras. Contra : Mensure adequate differunt secundum mensurata, si sint in primis mensuratis : alio enim mensuranlur grana tritici, et alio humida liqguida : ut modio triticum, cado oleum, pannus ulna, et sic de ahis : ergo videtur, quod cum haecsit vera, quod mensure propria secundum mensurata differant, quod conclusio sequatur.

Solutio. Dicendum ad primum, quod secundum opinionem quorumdam Magistrorum, nunc temporis dupliciter consideratur, scilicet secundum quod est subjectum priors et posterioris, et secundum hoc prius et posterius accidunt ipsi nunc, et est separabile ab illis, et tunc est substantia stans mse : et secundum hoc dicunt, quod nunc temporis potest esse idem cum nunc aeternitalis et evi: quia secundum hoc non est nisi unum nune aeternitatis, quod numeratur in tempore toto per prius et posterius que accidunt ei, et slat in aeternitate et evo : et secundum hoc intelligunt illud verbum Boeti in libro de Consolatione Philosophie + "Qui tempus ab evo ire jubes." Ko sensu dicunt, quod a nunc evi vel aeterni per numerum prioris et posterioris fluat tempus, qui tamen numerus accidit ips: nunc, et separabilis sit ab ipso. Aliler autem consideratur ipsum nunc, prout ipsum adjacet mobili, prout est in motu, vel refertur ad motum : cum enim mobile idem sit in toto motu, idem eril nunc m toto lempore : cum autem mobile, sive id quod feritur, continuo removeatur de post in ante, vel de primo in ultimum inspatio, :psi nunc essentialiler conjunvetur prius et posterius in ipso tempore : et sic prius et posterius cssentiales erunt differentia ipsius nunc : et sic consideratum differt a nune eternitatis et avi. Sed videtur aliter dicendum, quod nec ut subjectum, nec ut substantra est idem nunc aeternitatis et evi et temporis. Quia nunc aeternitatis increatum est, nunc autem evi stans : sed temporis non est stans, sed flucns, ut dictum est: consideratur enim in toto tempore per prius et posterimis continuo : sicut etiam id quod fertur, renovatur et iteratur renovatione situs in toto motu.

Ap opsectum dicendum, quod cum dicitur, Deus est nunc, et Angelus, et id quod fertur, mene dicit ibi nunc eternitatis tantum : sed ipsum est mensura excellens Angeli, et illius quod fertur : el sicult exemplar mensurat exemplatum, ita mensurat esse Angeli, et ejus quod movetur : et tunc non sequitur, quod sit idem nune evi et temporis.

Ad aliud dicendum, quod nunc aternitatis et evi et temporis non tantum differunt differentiis specificantibus ipsa, imo differunt seipsis : quia nune temporis est substantia temporis destructibihs, et similiter cst nunc evi, licet non destruatur : sed nunc aeternitatis non est destructibile : et ideo per intellectum remotis differentiis, adhuc dilferunt substantialiter.

Ap iw quod ulterius quertur, Utruam differant nunc aeternitatis et wternitas? Dicendum, quod in nullo nisi secundum rationem.

Ap 1 quod contra objicitur, dicendum quod status ipsius mec, est nunc stans aliquo modo significatum : quia in divinis non est compositio aliqua. Nec est simile de tempore : quia hoc ex parte mobilis causatur realiter m dilferentiis suis : sicut enim verum est, quod mopile unum est intoto motu, et ideo nunc est unum : ita verum est realiter, quod mobile rerteratur in situ, et renovatur ab ante in post, vel e converso : et ideo realiter dilferunt prius et posterius ab ipso nunc. Sed status aetern: non differt abipso aeterno, nisi secundum rationem signilicandi : et ideo @lernitas et suum nunc non differunt nisi ratione.

Ap 1 quod objicitur, quod factum non est faciens, dicendum quod non est facta eternitas ab ipso nunc, nisi secundum rationem intelligendi tantum : secunduin enim quod aeternitas ut extra adjacens mtelligitur, ste nune refertur ad substantiam aeterni, et wternitas ad potentiam indeficienti ipsius, et haecpotentia cum Deo in Deo idem est, et etiam ipsa duratio : unde haecomnia Deus sunt . ct non significatur unum facere aliud, nisi in modo intelligendi qui acciprtur im nomine. Si autem ista questio fiat de evo, fortior erit, utrum scilicet nunc evi sit evum : et secundum quod possum hic intelligere, in aternis non est idem substantia durans, et rpsa sua duratio : sed unum est cum alio et in alo. In aviternis entm, ut supra diximus, nihil aliud est ipsa duratio, quam ipsa sue impermutabilis permanentie necessitas, et illa est tota intus in durante, differens famen ab ipso. Ita videtur, quod nune evi dilferentiam habeat ab wvo : et quod wvum tamen totum in ipso sit : ct ideo est mdivisibile, sicut et ipsum nune ejus.

Et si queratur, Qualiter unum indivistbile possit intellig: in alio? Dicendum, quod eodem modo acceptis duobus indivisthhlibus, hoc non est intelligibile : sed si unum accipiatur ut substantia, vel subjectum, aliud autem sicut forma, vel differentia specificans ipsum, tunc erit bene intelligibile : sicut etiam in eviternis accipitur necessitas continuationis esse impermutabilis in ipso stante et durante.

Ad id quod ulterius quaeritur, Utrum nune temporis sit aewvum? Dicendum, quod nullo modo : nune enim temporis non adjacet existentiae rer mobilis secun- dum quod existentia invariabilis est, sed potius secundum quod est eadem reiterata in toto motu . et sic existentiam ipsius non mensurat evum, sed potius secundum quod ipsa est immobilis et immota ad formam : et sic dicuntur illa corpora immortalia et invariabilia.

Ad hoc autem quod objicitur, quod unius una est mensura, debet responderi, quod hoc verum est secundum quod unum : secundum autem quod ipsum est in diversis generibus potentiae comparatea ad actum, tunc nihil prohibet ipsum mensurari diversis mensuris : sicut potentia corporis ccelestis ad actum qui est motus localis mensurabitur mensura temporis, et existentia sua taliter accepta mensurabitur nunc temporis : potentiam autem suam ad formam, quae semper actui conjuncta est, et immutabiliter continuatur in ipso, mensurabit avum : et existentiam ipsius durantis mensurabit nunc evi.