Articulus 9

ARTICULUS IX. Quae sint vere proprietates in divinis, et quomodo differant a relationibus et notionibus ?

Deinde queritur de proprietate. 1. Dicit enim Philosophus, quod proprium est quod convenit omni et soli et semper. Hic autem proprium non convenit omni: quia quod convenit Patri, non convenit Filio : ergo videtur, quod non sint vere proprietates quae hic assignantur.

2. Praeterea, Dicit Boetius, quod proprium est de consequentibus speciem : supra autem probatum est in questione de hypostasi, quod proprietates personarum per intellectum sunt ante hypostases, licet realiter sint semper simul : er~ go videtur, quod non sint proprietates, sed potius forme substantiales.

3. Praeterea, Videtur quod non omnes sunt proprietates : quia quedam sunt que conveniunt pluribus, ut principium, Sive spiratio activa quae convenit Patri et Filio: ergo illa magis est commune quam proprium.

Item queritur, In quo differant proprietates a relationibus, et notionibus ?

Et videtur, quod in nullo. 1. In divinis enim non ponuntur a Doctoribus nisi tria, scilicet notio, persona, et essentia : ergo ad aliquod istorum reducitur omne quod est in divinis : sed proprietates non possunt reduci ad personas, nec ad essentiam : ergo reducuntur ad notiones: ergo videtur, quod idem sit proprietas et notio.

2. Item, Quedam sunt quae inveniuntur in personis non constituentes ipsas personas, sicut innascibilitas non facit Patrem esse Patrem : cum ergo proprietates constituant numerum personarum, videtur quod hujusmodi non sint proprietates.

Solutio. Dicendum, quod intellectus proprietatis est uni soli convenire et semper: et ideo quidquid invenitur in persona quod uni soli convenit et semper, hoc est persone proprietas. Et ex hoc patet, quod nulla proprietatum essentialis est: quia quod essentiale est, commune est, et omnibus convenit.

Ad primum ergo dicendum, quod Philosophus assignat proprium speciei: et quia species est de multis et in multis, ideo necesse est, quod illud proprium omnibus suppositis speciei conveniat, et soli speciei, et semper, eo quod semper sequitur essentialia principia speciei : et sicut essentialia non relinquunt rem cujus sunt essentialia, ita nec illud quod immediate sequitur ex illis. Sed Sancti assignant proprium personarum, et non nature communis: et ideo non est necesse, quod ista propria omnibus conveniant.

Ad aliud dicendum, quod licet Philosophus in Topicis dicere videatur, quod proprium aliquando est de prioribus na~ tura, tamen in veritate essentia propril semper est de posterioribus : quia si dicatur, homo est animal discipline perceptibile, id quod est ibi prius natura quam homo, magis facit ad proprii bonitatem quam ad essentiam ipsius : quia dicit Boetius, quod licet proprium semper comitetur subjectum et ubique, tamen quia non est de constituentibus ipsum, est de genere accidentium. Sed hoc modo non accipitur proprium in divinis: et est dissimilitudo in duobus: quia a Philosophis assignatur proprium nature communis, quae est species, et non hypostasis incommunicabilis : in divinis autem assignatur proprium incommunicabilis, et non nature communis. Alia dissimilitudo est, quod proprium in inferioribus non constituit id cujus est proprium, sed potius constituitur ab illo : in divinis autem secundum rationem intelligendi est e converso : et ideo non est ejusdem rationis in toto proprium Creatoris, et creature.

Ad aliud dicendum, quod in divinis non ponimus formas substantiales, duabus rationibus : quarum una est, quia forma componit : proprium autem non facit essentialem compositionem, quia non est de essentia: unde transsumptum nomen proprii in divina, non indicat compositionem essentialem. Alia ratio est, quia forma substantialis est forma partis quae est materia: proprium autem nomen perfecti : et ideo magis competit divinis nomen proprietatis, quam nomen forme.

Ad aliud dicendum, quod proprietates a relatione differunt secundum nomen, et quandoque etiam secundum suppositum. Secundum nomen, quia relatio est ad alterum : proprietas autem non respicit nisi id cujus est proprietas. Secundum supposilum, quia commune pluribus bene potest esse relatio, non tamen potest esse proprietas proprie loquendo : sicut est communis spiratio relatio Patris et Filii ad Spiritum sanctum, non tamen est proprietas : et simuliter innascibilitas proprietas est, et non relatio, nisi large sumendo relationem, sicut infra determinabitur.

Ad aliud dicendum, quod differentia est in proprietatibus : quia quedam a Prepositivo dicuntur personales, quedam proprietates persone tantum. Personales sunt ille, a quibus secundum rationem intelligendi constituuntur et denominantur persone, ut paternitas, filiatio, spiratio passiva. Proprietates autem persone sunt, quae inveniuntur in personis, ita quod uni soli conveniunt, ut innascibilitas in Patre.

Et ex his patet, quod proprietas personalis et proprietas persone se habent sicut superius et inferius : quia omnis proprietas personalis est etiam proprietas persone, sed non convertitur. Proprietas autem persone et relatio se habent sicut excedentia et excessa : quia quadam relatio est proprietas persone, ut paternitas : et quedam non, ut communis spiratio : et e converso quedam proprietas persone etiam est relatio, ut filiatio : et quedam non, ut innascibilitas.

Ulterius patet, quod proprietas personalis et relatio se habent sicut inferius et superius : quia omnis proprietas personalis est relatio, sed non convertitur : quia communis spiratio est relatio, non tamen proprietas personalis.

Item, Ulterius patet, quod tam proprietas persone quam personalis se habent ad notionem, ut superius et inferilus : quia omnis proprietas, sive persone, sive personalis, est notio: sed non convertitur : quia communis spiratio est notio, et non proprietas. Relatio autemad notionem sicut inferius ad suum superius se habet : quia omnis relatio est notio, et non convertitur, eo quod innascibilitas est notio, et non relatio, nisi large sumendo relationem, ut dictum est.

Item, Ulterius ex hoc patet secundum communiorem opinionem, quae fere ab omnibus defenditur hodie, quod quinque sunt notiones, scilicet innascibilitas, paternitas, filiatio, communis spiratio activa, et spiratio passiva. Quatuor autem relationes : paternitas, filiatio, communis spiratio, et spiratio passiva. Quatuor etiam proprietates persone : innascibilitas, paternitas, filiatio, et spiratio passiva. Tres autem tantum proprietates personales, scilicet paternitas, filiatio, et spiratio passiva.