Articulus 8

ARTICULUS VIII. Utrum pietas univoce conveniat Deo et ecreaturis ?

Deinde quaeritur de hoc quod dicit, ibi, A, sub finem : "Quit Latine dicitur pietas, etc."

Pietas enim donum est Spiritus sancti. Pietas etiam secundum Tullium species est virtutis justiliae per quam sanguine conjunctis palrizque benevolis officium, et dignus tribuitur cultus. Pietas etiam dicitur cultus Dei.

Et quaeritur, Utrum univoce vel equivoce ?

Videtur, quod aequivoce : quia 1. Non est una ratio in omnibus his, precipue in Deo, et creatura.

2. Praeterea, Aliam significationcem ponit Augustinus dicit enim, quod "oratio est pius affectus mentis in Deum directus :" et illa signilicatio non cadit in aliquam significationem determinatam.

3. Praeterea, Videtur esse falsum quod dicit, quod iste cultus sit pietatis : quia potius est religionis. Unde Augustinus in libro X de Civitate Dei : "Que itaque hacpela Greece, et Latine interpretatur servitus. Sed ca qua colimus Deum, vel qua Ooyeeta Greece, Latine autem dicitur religio : sed ea quae nobis est erga Deum, vel quam ilh @coss6siav, nos vero non uno verbo exprimere, sed Dei cultum possumus appellare: hance enim tantum Deo debere dicimus, qui verus est Deus, facitque suos cultores deos*:" ergo videtur, quod non dicatur pictas.

4. Item, Augustinus, ibidem infra aliquantulum : "Ipse (Deus) fons nostra beatitudinis, ipse omnis appetitionis est finis. Hune eligentes vel potius religentes, amiseramus enim negligentes : hunc ergo religentes, unde et religio dicta perhubetur, ad eum dilectione tendimus, ut perveniendo quiescamus." Ergo videtur, quod religio dicatur, et non pietas.

Prateres quaeritur, Qualiter dilectio et sacrificilum sint de cultu divino ? Dilectio enim est actus specialis virtutis que est charitas : et ideo non videtur pertinere ad latriam. Similiter sacrificium est actus oblationis exterioris : quare ergo magis in eo consistit cultus Dei, quam in thurificatione, prostratione, et genuflexione ?

Solutio Dicimus ad primum, quod pietas secundum Augustinum dicitur multipliciter, et non @quivoce, nec univoce, sed secundum pruus et posterius. Dicitur enim cultus Dei, et imaginis Dei : sed quaedam est imago Dei in sanguine conjunctis et patric benevolis, ex co quod per eos quodammodo suimus, sicut per Deum simpliciter sumus. Et ratio imaginis etiam invenitur in omnibus : et sic cultus et obsequium invenitur in dono pietatis ad omnes. Pictas autem quae est affectus im oratione, dicit dispositionem tendentis per obsequium et cultum in Deum, in lquescente affectu per amorem cjus qui colitur. Et per hoc patet solutio ad duo prima.

Ad aliud dicendum, quod religio et cultus Dei non sunt idem : sed religio est observantia colentium derivata ex cultu, et propter cultum observata. Unde dicitur religto quasi religatio : et ligat colentem ad vitam quae culture concordat. Kt hoc notat Augustinus distincte dicens, quod latria est cultus qua colitur Deus: religio autem quae in nobis est erga Deum. Et si objicitur quod Augustinus dicit quod dicitur a religendo : dicendum quod utrumque dicit Augustinus, eo quod unum est causa alturius : cam enim religimus Deum nobis colendum, religamus nos ad observantias in quibus culture suae concordemus.

Ad aliud dicendum, quod dilectio est de cultu materialiter, et sicut movens. Sacrificium autem per se ut actus cultus. Unde dicit Augustinus, quod sacrificium non offertur nisi Deo : et Angeli apparentes, si boni fuerunt, non petierunt ut sibi sacrificium offerretur : quia honorem Dei non usurpabant.

Ab 1p quod contra objicitur, dicendum quod ille actus magis profitetur honorem divinum quam aliquis alius, eo quod soli ili debetur a quo omnia habemus quae offerimus, et qui sacrificium pro nobis obtulit : sed alias operationes etiam hominibus exhibemus.

Et nota, quod aliud est sacrificium, aliud oblatio : quia oblatio fit ad usum ministrorum, ut habeant cibum in domo Dei. Sacrificium autem offertur soli Deo tantum : licet a determinatione sua postea, vel ad usum, vel ad aliud quid convertatur.

Et per hoc patet solutio ad totum.