Articulus 9

ARTICULUS IX. An in matrimonio debitum semper sit reddendum, non autem poscendum ?

Deinde quaeritur de hoc quod dicit, ibi, C, "Et licet debitum poscenti semper sit solvendum, etc."

Queruntur autem hic tria.

Primum autem est de Litlera, quare potius sit semper solvendum, quam poscendum debitum matrimonii ?

Secundo, Quare potius ista quae in Littera enumerat, quam alia tempora poscunt ?

Tertio, Utrum iste obligatur ad quamlibet horam illius temporis equaliter, vel in aliqua obligatur, et in aliqua non, et in aliqua plus, et in aliqua minus?

Ad primum objicitur : 4. Ad Roman. 1, 32, super illud : "Non solum qui ea faciunt, sed etiam qui consentiunt facientibus": dicit Glossa, quod consentit, qui cum possit, non contradicit: et consentientes et facientes pari peena digni sunt. Cum igiltur debitum reddens consentiat petenti in sacro tempore, tantum peccat reddens, quantum petens: falsum est ergo, quod semper sit redden- dendum debitum, et non semper sil petendum.

2. Item, Non debeo ego peccare venialiter ut alius evitet peccatum mortale : sed constat, quod omnis circumstantia corruptio facit peceatum : ergo et reddere debitum quando non debet, peccatum est : ergo iste non debet reddere, etiamsi eslimaret quod alius caderet in mortale peccatum : ergo videtur, quod falsum dicat in Litlera.

3. Item, Comparticipantes actum unum, equaliter agunt vel patiuntur in actu illo : sed isto matrimonio comparticipant coitum reddens et poscens : ergo equaliter agunt et patiuntur : sed equaliter agentes et patientes quoad substantiam actus, eequaliter merentur vel demerentur, aliis paribus: ergo videtur, quod poscens et reddens tali tempore, wqualiter demerentur : sed quod est demeritum, non est faciendum aliquo modo: ergo iste non debet reddere debitum pro aliquo.

4. Item, Non est dandus gladius furioso ut interficiat seipsum: sed peccatum plus interficit quam gladius : ergo non est sibi conecdenda facultas peccandi: sed reddens dat talem facultatem peccandi : ergo non debet reddere.

5. Item, Aristoteles dicit, quod émelxys melior est justo, quia considerat quid in particularibus est agendum : sicut si lex dicat pignus ei qui redimit, esse reddendum, vel depositum ei qui accommoda- vit : émtefxqs tamen non reddit ei, presentibus latronibus, nec tempore in quo esset in periculo perdendi ex stultilia propria vel violentia aliena. Ergo similiter debet esse in matrimonio: sed reddens seit, quod non expedit, quod illi modo reddatur debitum : ergo in tempore illo reddere non debet.

6. Item, In talibus temporibus quiescitur ab operibus necessariae servitutis, et operarius conductus ab aliquo tunc non tenetur ei operari, cum interdicatur censura ccclesiastica ut non operetur ei + ergo multo fortius quiescendum est ab operibus libidinosis : et debens ei debitum reddere, non debet reddere tune, et debel compesel per censuram ecclesiasticam ile qui tunc reddit, ut videtur.

In contrariem hujus est, quod dicit Philossphus, quod unumquodque in quo tcinpore magis valel, magis est eligendum: sed mediciua maxime valel tempore wgritudinis : ergo tunc maxime est cligenda : sed medicina libidinis est matrimonium : ergo in tempore libidinis cligendus est usus ejus, et tunc maxime exhibendus : ergo debetur reddilio debiti tempore fesli si aller pelat ex timore inconUnentia,

Resvonsio. Dicendum, quod tenetur reddere tempore cajuseum@ue festi, sicut in Aidéera dicitur, et ultima probat ohjectio.

Ab privum auicm dicendum, quod non consentit, sed potius moleste dat ci quod suum est: uade dolet de libidine, sed prebet remedium tale, quale esse potest ne usque ad mortales corruptelas infirmitas aggrayetur.

Ad aliud diccndum, quod non peceat venialiter reddendo, sed potius fortiter meretur ox actu fidei et justitiae thori.

Ad aliud dicendum, quod falsa est proposilio de actu nature, sed de actu moris est vera : sed in tali casu conjugati non parlicipant unum acitum moris, sed nalura : quia actus moris causatur ex omnibus suis cirzumstantiis cl forma et fine. Et patet, quod hac non sunt eadem : quia in uno est informans libido, et in altero justilia et fides : in uno finis refrigerium libidinis, in alio meritum secundum justilie exercitium.

Ad aliud dicendum, quod non datur ei gladius, sed medicina furiw : sicut si alicui memoria incipit rapi, ad cerebrum perforatur caput : licet detur ci vulnus, tamen hoc ipsum ei est medicina : sed si daretur ci occasio mortalis peccati, tunc daretur ei gladius.

Ad aliud dicendum, quod reddens tempore libidinis est mens, quia tunc illi cui redditur, maxime valet ad ruine praservationem : et patet per antedicla, quod inducta nihil valent, quia non sunt similia.

Ad aliud dicendum, quod non est talis instantia tentationis aliarum concupiscentiarum sicut libidinis, quae cito hominem precipitat : et ideo contra hune morbum magis paratam oportet esse medicinam, quam contra alium.