Articulus 25

ARTICULUS XXY. Libellus repudii cuiusmodi fuit, et quid scribebatur in eo ?

Deinde quaeritur de hoc quod dicit, ibi, C, circa medium : "Permisit autem fieri divortium dato libello repudit, etc."

Queruntur enim hic tria.

Primum est, Cujausmodi fuit libellus repudii, et quid scribebatur in eo ?

Secundum, Quare fuit permissus ?

Tertium, Utrum peceabant illi qui dimissas ducebant? et, Utrum postea in secundis nuptiis poterant salvari si ad priores nuptias non redibant ?

Ad primum objicitur sic : L. Deuter. xxiv, 1 et 2, dicit Dominus: "Si aceeperit homo. uxorem, et habuerit eam, et ante oculos ejus non tnvenerit gratiam propter aliquam faditatem, seribet Libellum repudii, et dabit in mann illius, et dimiitat eam de domo sua." Cum autem dicat lextus aliguam fodita fem, et non specilicet, videtur quod propter quamlibet feeditatem dimitti poterat.

2. Item, Glossa super eumdem locum dicit, quod "multe fucrunt cause, propter quas vir uxorem secundum legem dimittere poterat." Videtur ergo, quod quamlibet foeditatem poterat contra cam allegare.

3. Item, Communiter dicitur a sanctis Ifieronymo, Augustino et Ambrosio, quod libellum repudii permisit Moyses ne fieret homicidium : sed quelibet. foeditas poterat esse causa odii marito ad uxorem : ad odium autem sequitur homicidium : ergo propter quamlibet foeditatem poterat uxor dimitti.

In contrarium hujus sie objicitur : Omne matrimonium quod fuit ante le~ gem nature, in qua fuit perfecta multi- plicatio fidelium spiritualis, ad foecunditatem ordinabatur : ideo foeda uxor non debebat repudiari, nisi illa in qua foecunditas inveniri non poterat : ergo tantum foeditates repudiari debebant, quae impediunt bonum in corpore et anima conceptum mulierum. Dico autem in corpore, sicut si erat sterilis simpliciter, vel ad ipsum quem maritum habuit: vel si erat chronica xgritudine laborans, ut lepra, epileptia, paralysi, hemorrhoissa, menstruosa, et hujusmodi : hec enim omnia impediunt conceptum, vel destruunt in corpore natum. Jn anima autem foeda, si fuerit contumeliosa, a Deo avertens filias, et hujusmodi.

Si forte dicatur, quod ita esse debuit secundum rationem temporis : sedtamen viri non ita servabant. Contra : Non queritur hic de justitia persone, sed potius de justitia legis date per Moysen : cum igitur lex jus quoddam sit scriptum asciscens honestum prohibens in contrarium, ut dicit Philosophus, oportet quod causas habeat honestas : ergo videtur, quod solum his causis dari potuit libellus repudii.

Ulterius autem hic queritur, Utrum cause dimissionis scribebantur in libello ?

Videtur, quod sic : quia 1. Aliter injustitia videtur esse dimissio : ergo videtur, quod scribebantur cause dimissionis.

2. Praterea hoc ponitur expresse in Littera, ubi dicit Magister et Glossa super Mattheum, v, 31, quod "in libello illo scribebant causas, propter quas dimiltebantur."

SED CONTRA : Causae illae aut erant sufficientes, aut insufficientes. Si insufficientes : tunc precludebant ei viam ad secundas nuptias : et hoc non erat faciendum, quia secunde nuptiae in eodem loco conceduntur. Siautem non erant sufficientes : ergo tunc ostendebatur, quod injusta fuit dimissio : ergo nulla : quia injusta dimissio nulla est. Cum ergo adhuc non esset dimissa secundum jus a primo ma~ rito, iterum precludebatur ei via ad secundas nuptias : et erat inconveniens, cum ei concedantur secundum legem.

Ad hoc salvo judicio meliori puto dicendum, quod libellus repudii non dabatur propter quamlibet feeditatem : si enim aliqua fuit feeditas quam videre vel scire potuit, quando cum ea contraxit matrimonium, videtur mihi, quod propter illam non potuit eam dimittere, sed propter fidem matrimonii tenebatur cam sustinere. Similiter si fuit aliqua feeditas corporalis, bonum prolis non diminuens, nec auferens, videtur mihi, quod nec per illam potuit uxor dimitti.

Sed si objiciatur, quod factum fuit, ne fieret majus malum : dicendum, quod hos verum est : sed tamen causa ponenda erat odii qua movere posset. Causa autem quae non potest movere ad odium communiter, non potuit esse Causa separationis. Si enim ex voluntate uxorem occidisset, lex vindicasset in ipsum : et ita vindicavit, quando non erat causa que posset movere ad odium, si occidisset eam.

Cause autem in objectione inducta, maxime poterant movere pro statu illius temporis.

Ad primum dicendum, quod Dominus dicit aliquam feditatem : quia multe sunt quae prolem vel tollunt, vel vitiant in anima vel in corpore : et ideo non posuit in particulari. Posset etiam dici, quod ideo non posuit in particulari, ut quemlibet casum particularem in dubio relinqueret : ut sic magis timerent dimittere,

Per hoc patet etiam solutio ad sequens.

Ad 1 autem quod ulterius queritur, dicendum quod causae scribi poterant dupliciter, scilicet in universali, et in particulari. In universali bene puto quod seribebantur, sicut probant duae objectiones induct. In particulari autem non: quia per hoc prajudicium factum fuisset mulieri.