Caput 7

"Non metes ea in septuplum." RAB. "Perfectam ultionem, etc., "usque ad Assumit septem alios spiritus nequiores se"."

"Neque a rege cathedram honoris." Non potest exercere opus justi regiminis, qui sententiam neglexit verae pietatis; unde: "Reges gentium dominantur eorum, vos autem non sic, sed qui major est in vobis, fiat sicut minor".

"Quoniam agnitor." Nulla praesumptio perniciosior, quam de propria justitia, aut scientia superbire; unde: "Non est homo super terram, qui faciat bonum, et non peccet". Et alibi: "Vidisti hominem sapientem sibi videri, et magis illo spem habet stultus".

"Noli quaerere fieri judex, nisi valeas." Debet quisque proprias virtutes perpendere, et pro quantitate virium curam aliorum suscipere: ne dum delectatur loco gloriae, fiat subditis auctor ruinae; et qui gravatur pondere suarum, velit fieri judex alienarum culparum.

"Non pecces in multitudinem." Qui ratione pollet, et liberi arbitrii potestate praevalet, subditorum insolentia non peccet, sed constanter resistat alienae nequitiae: nec se putet impune peccare, si plurimorum acquiescit voluntati; unde: "Non solum autem qui ea faciunt, sed qui consentiunt facienti", etc.

"Noli amare mendacium." Omne mendacium malum; et proximis inferre scandalum perniciosum est. Multo magis ergo amico fraudem moliri, crimen imponere: quoniam testis mendax peribit; unde in Proverbiis: "Sicut noxius, qui mittit sagittas in mortem, sic qui fraudulenter nocet amico".

"Noli verbosus esse." Quasi. Noli sensum tuum docere, audi sapientiam seniorum. Tutius est enim audire, quam loqui; unde: "Sit omnis homo velox ad audiendum, tardus autem ad loquendum, et tardus ad iram".

"Non oderis laboriosa opera." Peccanti homini scientia data est, ut labore manuum quaereret sibi victum; unde: "In sudore vultus tui vesceris pane", etc.

"Quoniam vindicta carnis," etc. Quia caro peccatorum, quae luxuria defluit, igne inferni et vermibus cruciabitur, ubi vermis non moritur, et ignis non exstinguitur: in "verme" putredo gehennae, in "igne" ardor signatur. Vel "vermis," est sera scelerum poenitentia, quae in tormentis conscientiam peccatorum mordere non cessat, ut ignis sit poena extrinsecus saeviens, vermis autem dolor interius accusans.

"Noli praevaricari in amicum pecuniam." RAB. " Multi perierunt pro avaritia, etc., usque ad: "qui odit munera, vivet"."

"Gratia enim verecundiae." Oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se. Potest per hanc mulierem sapientia intelligi, quae alibi pretiosa margarita dicitur, quam spiritualis negotiator inveniens vendit omnia, et emit eam. Unde: "Vive vitam cum muliere quam dilexisti;" quasi, sapientiam sequere, et scientiam Scripturarum, et quasi conjugem tibi copula.

"Non laedas servum." Qualiter servi nutriendi sunt, aperte monstratur, affectu, scilicet, filiorum pro jure naturae; et disciplinandi pro mentis instabilitate; unde in sequentibus, "Cibaria et virga et onus asino; panis et disciplina et opus servo."

"Neque inopem derelinquas illum." Oppressum violentia servitutis. "Sive enim servi, sive liberi, omnes in Christo unum sumus".

"Filiae," etc. Sicut bonos servos affectu filiorum habendos, sic ancillas, quasi filias habendas esse docet, sed cum disciplina: unde, "Lacta filium, et paventem te faciet: lude cum eo, et contristabit te. Non arrideas illi, ne doleas, et in novissimo obstupescant dentes tui".

"Mulier." Conjugalem commendat pudicitiam, removens omnem detestabilem copulam. Mystice autem admonet ut catholicam fidem in vera religione, quam primum post baptismi perceptionem sortiti sumus, firmiter tenentes, haereticorum perfidiam abjiciamus.

"Dilige," etc. RAB. " Timorem Dei et amorem, etc., usque ad quia charitas operit multitudinem peccatorum."

"Datum brachiorum." Superius pro his quae offeruntur ministris Dei promisit peccatorum purgationem: nunc autem pro eleemosynis veniam et benedictionis gratiam, quia sicut aqua exstinguit ignem, ita eleemosyna exstinguit peccata.

VERS 37.-- "Et mortuo." Ad eleemosynam pertinet sepultura mortuorum, multo magis ergo consolatio vivorum: unde Paulus docet gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus. Probatio dilectionis exhibitio est operis: unde, "Qui habuerit substantiam hujus mundi, et viderit fratrem suum necesse habere, et clauserit viscera sua ab eo, quomodo charitas Dei manet in eo?"