Ia-IIae, Inq. 4, Tract. 1, S. 2, Q. 3, T. 4, M. 2, C. 4

Consequenter quaeritur utrum conscientia semper sit in actu suo.

Quod videtur: a. Quia ignis materialis semper est in actu suo: unde quamdiu est ignis, semper habet aliquem actum; sed conscientia dicitur esse ignis, Ezech. 28, 18: "Producam ignem de medio tui", Glossa: "Omnia quae aedificasti male, conscientiae ignis absumet" ; unde Ezech. 1, 10, in Glossa dicitur synderesis "scintilla conscientiae" ; ergo sicut ignis, ita et conscientia semper erit in actu suo.

b. Praeterea, etsi ponderosum non semper feratur deorsum, nihilominus semper inclinatur ad hoc ut deorsum feratur: unde semper est sub actu suae inclinationis naturalis; sed inclinare liberum arbitrium ad fugiendum malum et prosequendum bonum est actus qui inest conscientiae a natura: non dico movere liberum arbitrium ad hoc aut ad illud, quia liberum arbitrium non potest moveri ad hoc aut ad illud sine proprio consensu; conscientia ergo semper erit sub huiusmodi actu, et ita semper erit in suo actu.

Contra: 1. Conscientia est scientia; scientia autem habitus est; habitus autem non semper est in actu; ergo conscientia non semper est in actu.

2. Item, conscientia non efficit actum in parvulis; ergo, cum conscientia sit in parvulis, eo quod naturalis est, non semper est in suo actu.

Respondeo 2. quod, etsi non appareat actus conscientiae in parvulis, tamen in adultis semper apparet in suo actu. Semper enim stimulat in adultis liberum arbitrium ad bonum vel ad malum, licet ipsum non ducat ad consensum: hoc enim non est actus eius.

1. Ad aliud vero dicendum quod, licet conscientia ponat scientiam, scientia habitum, nihilominus conscientia est semper in aliquo actu, quia quidam habitus potest semper esse in actu aliquo et quidam non semper est: de primo autem genere est conscientia.