Quaestio 1

Preterea queri solet etc. CIrca distinctionem. 23. Quero vtrum liberum arbitrium principalius consistat in intellectu vel in volunta te. Et videtur quod in voluntate. probatur: quia dicit An sel. de conceptu virginali: quod in voluntate est dominium anime.

¶ Contra. Augut de vera religione. Iudicans praesidet illis de quibus iudicat aliquin quod liberum arbitrium consistit Hic dicun c in intellectu tantum: quo iudicante necessario voluntas fertur in illud.

¶ Alii dicunt oppositum. quod intellectus est potentia mere naturalis: que distinguitur cotra liberum arbitrium.

¶ Sed alii dicunt quod in vtroque: sed principalius in intellectu regente.

¶ Alii dicunt econverso quo impare pertinet ad voluntatem et mouere potentias alias

¶ Sed sumendo illud quod significat liberum arbitrium non capio aliquem illorum modorum. prium non: quia nulla libertas est in intellectu. Nec 2m. quia voluntas nullum habet arbitrium: sicut nec intellectus libertatem. Nec 3m poterit stare quia quod est principalius: oportet quod ibi sit secundum se totum. Sed libertas nullo modo est in intellectu simpliciter. nec liberum arbitrium consistit totaliter in voluntate. ergo nec principalius voluntas dicitur talis: sicut homo non potest dici princi palius rationalis et sensibilis secundum partem intellectiuam quia illa duo in ea non sunt: nec etiam dici potest quod compositum sit praencipalius in actu et potentia per formam

¶ Accedo tamen ad rem quaestionis: per quid nos sumus actuum nostrorum domini.

¶ Et dico quod per potentiam volitiuam. probatur hoc.

¶ Primo. per illud non potest esse homo dominum suorum actuum: per quod operatur mere naturaliter: sic autem est de potentia intellectiua seu intellectu: sicut sol non est dominus sue calefactionis.

¶ Secundo. per illam potentiam que mere contingenter opertur sumus divuni nostrorum actuum: sic est de voluntate.

¶ Tertio. quia potentia cuius solis actibus meremur: illa est qua sumus divfuni nostrorum actuum: sic est de voluntate in qua est charitas. Et eodem modo non vituperamur ni si de his que sunt in potestate nostra.

¶ Sed contra. hoc instatur quadrupliciter. primo: quia hoc quod dico liberum est adiectiuum. arbitrium autem substantiuum: et praencipalius de intellectu.

¶ Item arbitrium se habet: vt subiectum liberum autem: vt accidens.

¶ Tertio. per malas cogitationes quis vitupratur.

¶ Quarto. quia per actum contemplandi aliquis meretur que duo pertinent ad intellectum: Dico ad primum quod res adiectiui est principalior hic sicut hic. quidam appetitus sensitiuus quidam intellectiuus: esse intellectiuum est principalius. Similiter liberum est adiectiuum et ponitur adiectiue: quia est quid formale: sed quia actus voluntatis est posterior: ideo adiectiue ponitur ratione posterioritatis.

¶ Ad aliud. querimus hic de formali ratione liberi arbitrii: et ideo ex parte predicati sumitur.

¶ Ad aliud dico quod per cogitatio nes quascumque absolute non demeremur: nisi pro quanto acceptantur a nobis: et imperantur a voluntate: sicut christus sciuit bona et mala: eodem modo de laude propter finem bonum contemplationis quis meretur. Sed hic instatur: quia radix libertatis videtur esse in intellectuqui est prior.

¶ Respondeo secundum illud fantasia esset principa lior intellectu: possumus enim fantasiari: dato quod non intelligamus: et non econuerso.

¶ Alia est difficultas quia actu dicitur malus qui discordat recte rationi: vt regule sue.

¶ hic dico quod ex hoc non habetur propositum.

¶ Aliud enim est rationi consiliarii et divfuni siue mgistri: sei cut patet de consiliario regis: male enim facit rex nisifaciat iuxta consilium bonum sui consiliarii: et tamerntotum dominium super hoc est apud regem. sic de intellectu et voluntate: vnde concedo quod rectitudo libertatis sumitur a ratione recta.

¶ Sed habent ne bruta libertatem: Dico quod non: quia naturali necessitate mouetur ad obiectum apprehensum.

¶ Sed est ne in demonibus: Dico quod sic fundamentaliter: non tamen quantum ad vsum: quia non concurrit eis diuina voluntas.

¶ Alia difficultas de angelis bonis: Dico quod sic: non tamen habent vsum quo ad malum.

¶ Quarta diffiacultas. de deo: Dico quod in deo est libertas quantum ad intra. ad extra autem liberum arbitrium.