Quaestio 1

¶ Distinctionis vigesime octaue questio prima. PRimo queritur circa distinctionem vicesimam octauam an carnalis copula cum spomisalibus causet matrimonium.

Respondeo per conclusiones. ¶ Prima: carnalis copula ante sponsalia nec causat matrimonium verum nec prosumptum: quod non verum clarum est: quod nec presum ptum patet: nunquam presumitur datio mutua corporum per solam carnalem copulam quia si sic inter on nes personas abiles inter quas esset carnalis copi la esset motrimonium presumptum quod est falsum sponsalia sequentia solum indicant consensum de futuro.

¶ Secunda conclusio carnalis copula post sponsalia si assit consensus mutuus facit matrimonium: patet ibi est consensus mutuus sufficienter ex plicatus quia per precedentia verba cum copula pra sentialiter que sufficienter indicant consensum proe sentialem.

¶ Tertia conclusio carnalis copula post sponsalia siue assit consensus matrimonialis siue non causat matrimonium presumptum ecclesia presumii in meliorem partem quod nolunt fornicari cum possunt se co gnoscere affectu maritali et dato quod peccarent ante matrimonium in facie ecclesie in illo actu tamen peccatum erit multo minus non inconuenit virum peccare cum propria muliere. Confirmatur matrimonium quod est presumptum nullum non causat impedimentum matrionio sequenti: sed carnalis copula post verba de futuro prestat impedimentum matrionio sequenti contra quod etiam non admittatur: probatio patet de sponsali. his qui fidem. igitur.

¶ Contra predicta arguitur: carnalis copula non causat matrinonium verum nec presumptum nec sola verba de futuro. ergo nec est aggregatum sed negas consequentiam solus consensus vnius explicatus per verba non causat matrimonium nec solus alterius sed illi simul sumpti causant matrimonium etiam sola verba sine consensu non causant nec solus consensus sine signis exterioribus sed illa simul conflata causant. Contra si sortes contraxit cum vna filiarum titi et postea vnam earum cognosceret sequeretur quod esset matrimonium presum ptum: patet post sponsalia: sed hoc est falsum equa est ratio cum omnibus cum non magis determinate contraxit cum vna quam cum alia. Preterea carnalis copula an te sponsalia et post sponsalia equiualent sicut ducatus et scutum equiualent scuto et ducato: sed carnalis copula ante sponsalia non causat matrionium. ergo nec post sponsalia causabit verum vel presumptum Ad primum sufficienter responsum est inter arguendum vsque ad illud punctum quod cognoscat vnam filiarum titiidicitur erit presumptum matrionium cum illa: sed si post verba de futuro quis aliquam cognoscens et non consentiens in eam tanquam in vxorem postea ducat aliam secunda est vera vxor eius: quod patet: vtraque est persona abilis et consentiunt mutuo per signa exteriora vt superius diximus de ficte contrahente. interdum presumptio attenuatur inter personas inequales vt si nobilis post sponsalia clandestina repentine cognoscat pauperem mulierem presumitur quod hoc fecerit pro explenda libidine ecclesia non vtitur maxino rigore in illo casu tamen potest illum exconicare et compellere per legem conunem adherere mulieri quam cognouit: caueant propterea tales mulieres presumitur male de eis quod hoc faciunt allecte libidine et quod alter non comsentit et quecunque fuerit mulier non magnam opinionem habebit maritus de ea in posterum. Ad secundum argumentum patet non esse simile ex predictis. Si dicas nisus copule non sufficit vt pontifex dicit in capitulo prefato: et tamen ecclesia debet presumere i meliorem partem quod voluit cognoscere affectu vxorio et non fornicarie. Respondeo per nisum copule nul¬ la est praesuppositio praesumitur alterius dissensus et matrimonium non claudicat vno pede. At dicis cum requiratur consensus mutuus nemo potest esse certus de consensu alterius: ergo nemo potest scire an est verum matrimonium. Respondeo certitudo moralis ex rudibus comiecturis procedit in proposito viro sufficit quod ipse comsentit et mulier dicat se consentire nec ei constat de on posito et dato quod ipsa dicat in lapsu temporis se non consensisse a pricipio nec nunc nulla est adhibenda si des nec vir adulteratur vel fornicatur propter dissensum mulieris imo facit actum castitatis coniugalis dato quod alia non sit vxor eius quia dissentit sufficit ad hoc quod credat sufficienter aliam esse vxorem eius vocando suum actum fornicationem dabis fornicationem simplicem meritori contia modum loquendi paterum: sed mulier fornicatur que numquam consensit nec inconuenit per eundem actum exteriorem virum castitatis actum facere et mulierem actum luxurie si mulier semel consensit et nunc dissentit iam est verum matrimonium si mulier numquam consensit nec disser sit hoc vix contingit tamen illo admisso non est matrimonium.