III, D. 27, A. 2, Q. 4
III, D. 27, A. 2, Q. 4
Quis duorum motuum caritatis praecedat alterum.
Et videtur quod prius sit motus dilectionis in proximum quam motus in Deum. Primo, per illud quod dicifur I Ioannis 4, 20 : "Qui non diligit fratrem suum, quem videt, Deum, quem non videt, quomodo potest diligere" ? Secundum hoc ergo ad destructionem dilectionis proximi sequitur destructio dilectionis Dei. Si ergo ad destructionem posterioris non sequitur destructio prioris, sed e converso, ergo prior est motus dilectionis in proximum quam in Deum.
Item, I ad Corinthios 15, 46 : "Prius quod animale est, deinde quod spirituale" ; sed dilectio proximi sensibillor est, dilectio Dei spiritualior : ergo prius oportet affectum inclinari ad diligendum proximum quam ad diligendum Deum.
Item, processus est ab inferioribus ad superiora et ab imperfecto ad perfectum secundum rectum ordinem, non e converso. Si ergo dilectio Dei perfectior et superior est quam dilectio proximi, dilectio proximi est via ad illam ; sed via prior est quam terminus : ergo per prius est motus dilectionis in proximum quam in Deum.
Item, prior est actio quam contemplatio secundum rectum ordinem ; sed dilectio proximi facit hominem versari circa vitam activam, dilectio Dei circa vitam contemplativam : ergo secundum rectum ordinem prior est motus caritatis in proximum quam in Deum.
Sed contra : Secundum eum modum caritas movet hominem ad diligendum Deum, secundum quem Deus praecipit ; sed Deus praecipit primo amari se et deinde amari proximum, quia "primum et summum mandatum est : Diliges Dominum Deum tuum. Secundum autem simile est huic : Diliges proximum tuum", secundum quod dicitur Matthaei 22, 37 : ergo prius movet caritas ad amandum Deum quam ad amandum proximum.
Item, "causa prior est suo effectu" ; sed dilectio Dei causa est dilectionis proximi, quia ideo diligit homo proximum, quia diligit Deum, cuius proximus est imago : ergo etc.
Item, diligibile, quod prius est in intentione, prius est in affectione ; sed intentio per prius est respectu finis quam respectu eius quod est ad finem : ergo et dilectio. Si ergo Deus diligitur in ratione finis et proximus in ratione eius quod est ad finem, necessario videtur quod dilectio Dei praeambula sit ad dilectionem proximi.
Item, amor inclinat ad illud prius ad quod inclinat ardentius, quia affectus sequitur inclinationem maiorem ; sed caritatis amor ardentius inclinat ad amandum Deum quam proximum : ergo prius facit exire in illum motum quam in istum.
Conclusio
Motus caritatis in Deum quoad inclinationem et dignitate et origine prior est quam in proximum, sed quoad exercitationis perfectionem prior est dilectio proximi quam Dei.
Respondeo : Dicendum quod dupliciter contingit comparare istos motus dilectionis ad habitum caritatis : aut secundum primam ipsius habitus inclinationem aut secundum exercitii perfectionem. Si secundum primam eius inclinationem, sic concedendum est quod motus dilectionis in Deum prior est quam motus diledionis in proximum, quoniam caritas prius inclinat ad Deum. quam ad proximum, cum Deus sit qbiectum principalius et inclinatio respectu ipsius Dei sit causa inclinationis respectu proximi. Caritas enim Deum facit diligi propter se et proximum propter Deum, ita quod propter dicit habitudinem causae fininalis et causae moventis et inducentis. Secundum ergo primam caritatis inclinationem prior est non solum dignitate, sed etiam origine motus dilectionis in Deum quam motus dilectionis in proximum. Si vero loquamur secundum exercitationis perfectionem, cum exercitatio circa motum dilectionis in proximum respiciat vitam activa, exercitatio vero motus dilectionis in Deum respiciat vitam contemplativam, et ille status sit isto inferior et imperfectior : prior est dilectio proximi quam dilectio Dei. Qui. enim vult esse perfectus amator Dei prius debet se exercere in amore proximi, sicut qui vult esse bonus contemplativus prius debet esse bonus activus, sicut docet Gregorius. Et in huius rei signum bis datus fuit Spiritus Sanctus, et primo in terra, Ioannis 20, 22 ; secundo de caelo Actuum 2, 2, quia prius oportet amorem caritatis exerceri in his quae videmus, ut per amorem visibilium "in amorem invisibilium rapiamur".
Et secundum hanc viam procedunt rationes quae ad oppositam partem inducuntur, sicut patet aspicienti. Ex his igitur patet responsio ad quaestionem propositam. Patet etiam resporisio ad rationes ad utramque partem a.dductas ; procedunt enim secundum diversas vias, secundum quas utraeque verum concludunt, sicut patet ex his quae praedicta sunt.
