I, Distinctio 28, Dubia

In parte ista sunt dubitationes circa litteram et primo de hoc quod dicit Augustinus, quod, si Filmm non gemdsset, nihil prohiberet eiim clicere ingeni- tum. Videtur enira secundum lioc, quod accidat personae Ingeniti ' generare et ita esse patrem. — ■ Item, es hoc yidetur sequi, quod remota paterni- tate , adhuc remaneat persona Patris ; et ita pater- nitas non est proprietas personalis.

Respondeo: Dicendum, quod est loqui de in- tentione huius nominis ingenitus et pater vel sim- pliciter, vel prout ponuntur in persona divina. Si loquamur simpliciter, sic diversae sunt intentiones, et una praeter aliam est intelligibilis et separabilis secundum rem ^ , sicut patet in generatione hominum. Alio modo est loqui de his, prout ponuntur circa personam divinam , et sic dicunt aliam et aliam rationem innotescendi ; et illae duae secundum rem omnino sunt inseparabiles , tamen secundum intel- lectum una potest accipi praeter alteram. Et sic lo- quitur Augustinus, non quod re separari possint, sed quantum ad intelligere ° nostrum.

Sed quod possit intelligi aliquid praeter alte- rum , hoc potest esse multipliciter : aut quantum ad intellectum apprehendentem , aut quantum ad intellectum resolventem. Si primo modo , sic non potest intelligi aliquid sine aliquo, quod est ei ratio intelligendi, sicut Deus praeler deitatem , et homo praeter humanitatem ; potest tamen intelligi effectus, non in- tellecta causa, et inferius, non intellecto superiori, quia potest quis apprehendere hominem, non intelle- cto ahquo superiorum. Et sic dicit Philosophus ^ quod qui unum dicit quddam modo multa dicit , non sim- pliciter , sed quodam modo, quia implicite.

Alio modo contingit aliquid intelligere praeter inteiiectus alterum , intellectu resolvente ; et iste intellectus considerat ea quae sunt rei essentialia, sicut potest intelligi subiectum sine propria passione. Et hoc po- test esse dupliciter: aut intellectu resolvente plene et perfecte, aut intellectu deficiente et resolvente semiplene^. Intellectu resolvente semvplene, potest intelligi aliquid esse, non intellecto primo ente. In- tellectu autem resolvente perfecte, non potest ifitel- ligi aliquid, primo ente non intellecto.

Secundum hunc triplicem intellectum de com- paratione Patris et Ingeniti contingit loqui triplici- ter. Si enim loquamur de \x\iA\sc\,\i apprehendente , possibile est haec duo " intelligi , altero non appre- henso, eo quod aliud est significatum unius, aliud alterius. Si loquamur de intellectu resolvente , adhuc si semiplene resolvat ', accipiendo intellectum huius nominis ingenitus solum privative , sicut accipiunt genliles; sic potest inteiligi unum sine altero. Si loquamur de intellectu plene resolvente, cum inge- nitus, secundum quod est proprietas Patris, non dicatur sohim privative, immo ponat respectum po- sitivum; de necessitate ponit paternitatem. Et sic verum est, quod dicendo aliquid ' esse ingenitum , necessario ponitur esse pater, cum ponatur pleni- tudo fontahs per ipsum tantum.

Quando ergo dicit Augustinus, quod non ideo dicitur pater, quia ingenitus, ipse loquitur de intel- lectu apprehendente , quia unum non est propria ratio et prima intelligendi alterum, immo utrumque, scilicet ingenitus et pater. dicunt aliam rationem innotescendi ; tamen secundum plenam " resolutio- nem una ponit aliam necessario. Unde distinctio personae Patris quasi inchoatur in innascibilitate et consummatur in paternitate ; et ideo , non intellecta paternitate , non potest intelligi persona iOa complete distincta. Et ideo paternitas est notio personalis, quamvis in ratione intelligendi prius cadat inna- scibilitas "".

Item quaeritur de hoc quod dicit: Negativa porro parlicula non id efficil, ut quod sine illa etc. Videtur enim falsum , quia homo dicitur secundum substantiam, tamen albedo potest dici non-homo: ergo quia homo et non-homo contradictorie oppo- nuntur , et de quolibet affirmatio , vel negatio ' : ergo albedo est non-homo , et albedo est qualitas : ergo elc. Si tu dicas , quod Augustinns loquitur, secundum quod facit negationem in genere '■'; tunc obiicitur de hoc quod est non-substantia ; constat, quod non potest facere negationem in genere: ergo cum non-substantia non dicatur nisi de aliis gene- ribus, patet etc.

Respondeo : Dicendum , quod modus dicendi secundum substanliam circa terminum negatum ^ uisimciio. sive infinitum dupliciter est accipere : aut quantum ad signifieatum , aut quantum ad suppositum. Si quantum ad significatum , quia terminus negatus trahit significationem ab atfirmato ^ , idem est modus dicendi quantum ad significationem^iu termino negato et affirmato. Unde sicut homo dicitur secnndum sub- stantiam quantum ad significationem, ita et non-homo. Quando enim dico : hic est Jiomo , substantiam praedico; quando dico: hic est non-homo , substan- tiam removeo. Si autem loquamur quantum ad sup- positum, tunc pro alio supponit terminus negatus et affirmatus. Sic opponit, et sic non inlelligit Au- gustinus ^

Item quaeritur de hoc quod dicit, quod non- genitus refertur ad non-genitorem. Videtur enim dicere falsum, quia omnis relatio ponit duo extrema : ergo si non-gmiitus refertur ad non-genitorem , ne- cesse est ad hoc, quod aliquis sit ingenitus, quod sint duo , quorum unus sit non-genitus, aiter non- genitor. Contra: esto per impossibile, quod nullus esset nisi unus sohis, ille utique esset non-genitor.

Respondeo : Dicendum, quod referri ad aliquem hoc potest esse dupUciter : aut secundum rationem cxistendi, aut secundum rationem intelligendi; se- cundum rationem existendi , quando importatur ha- bitudo realis; secundum rationem intelligendi, quan- do privatur habitudo realis. Ad hoc enim, quod intel- ligatur privatio habitudinis, necesse est intelligere habitudinem; et ad hoc, quod habitudo intelligatur, necesse est intehigi duo extrema ut afrirmata; et ita ad hoc, uf^ intelligatur privatio habitudinis sive relationis, necesse est intelligi duo extrema negata. Et quantum ad lioc dicit Augustinus, non-genitum referri ad non-genitorem , quia non potest capi in- tellectus eius nisi per intellectum illius ; et ita quan- tum ad rationem dicendi dicitur secundum relatio- nem , sicut non-homo dicitur secundum substantiam.

Item quaeritur de hoc quod dicit, quod cum dicitur nata sapientia , sapientia essentiam signi- ficat. Ergo secundum hoc licebit loco sapientiae ponere essentiam, cum faciat eius intellectum ; quod falsum est.

Respondeo: Dicendum, quod est loqui de no- mine sapientiae quantum ad significatum, vel quan- tum ad suppositum. Quantum ad significatum dicit essentiam, sed tamen supponit personam; et ita adiectivum respicit ipsum ratione suppositi^ cum dicitur sapientia nata , non ratione significati. Nec sequitur propter hoc, quod loco sapientiae poni possit essentia, quia cum sapientia sit de nomini- bus mediis, potest supponere pro persona et trahi ad suppositum; sed essentia, cum sit nomen abstra- ctissimum, non '.

Item quaeritur de hoc quod dicil , quod imago aliquando intelligentiam essentiae facit , et tunc ad se dicitur. Videtur enim falsum , quia imago semper Gonnotat imaginatum; sed non potest esse idem imago et imaginatum: ergo semper dicitiir relative.

Respondeo: Dicendum, quod imago semper dicit respectum vel ad creatumj vel ad increatum; et quando dicit respectum ad increatum , dicitur personaliter et relative secundum rem ; quando au- tem respectum creaturae, essentialiter dicitur et ad se, non quantum ad modum dicendi, sed quia toti Trinitati convenit *.