I, Distinctio 33, Dubia

In parte ista sunt dubitationes circa litteram el primo de responsione Magistri, quam ponit ibi: Horum doctrinis novis et humanis. Videtur enim insuflieienter respondere, quia non solvit argumen- tum, sed dicit, quod est incomprehensibile; et vi- detur, quod ista evasio nulla sit. Aul enim argu- mentum necessario concludit, aut sophistice: si necessario , tunc ergo, cum procedat ex veris, con- clusio est vera; si non necessario, tunc ergo so- phisticum est; sed unum sophisma non est incom-. prehensibile : et ita^ videtur, quod raale applicet auctoritalem Hilarii.

PiESPONDEO: Dicendum, quod ad arguraentum facile esl respondere, quia ibi est sophisma secun- dum accidens: proprietas est essentia; et essentia non distinguitur °: ergo nec proprietas. Sed hoc Magister non dicil incomprehensibile, sed dimittit tan- quam sophisticum et indignum discussione maio- rum. Sed illa quaestio ve^-itatis , quae sequitur , incomprehensibilis est secundum statum viae: quo- «^^«'J^' niam, si per omnimodam identitatem praedicalur *'''''"• essentia de proprietatibus et e converso, haec di- stinguitur, et illa non; et hoc est nobis incompre- hensibile. Quia enim videmus per speculum'', in- teUigimus per sirailitudinem suratara a creaturis; et hoc nullum sub caelo habetsiraile, inirao solius Dei est propriura propter summam simplicitatem: ideo Magister dicit esse incomprehensibile. — Nec est siraile de genere et differentia: quia genus praedicatur de differenlia, et haec distinguit, et illud non, quia non praedicatur per identitatem. Ideo cum Hilario dicit, quod est incomprehensibile, et describit incomprehensibilitatem, quantum ad triplicem vim: quantum ad receptivam, cum dicit incomprehensibile etc; quantum ad expressivam, cum dicit extra sermonis significationem ; quantum ad iudicativam ^, cum dicit extra sensus intentionem. Et alia, quae sequuntur, his tribns aptantur, ut patet inspicienti.

Itera quaeritur de responsione Magislri, quam facit ibi: Quorum audaciae resistentes etc. Dicit enim, quod proprielates sunt in hypostasibus et eas determinant; in essentia sunt, sed eam non determi- nant. Videtur enim esse oppositio, quia omnis pro- prietas est determinativa eius in quo est, alioquin in illo non est: ergo si proprietates non determi- nant essentiam , non sunt in essentia.

Respondeo : Dicendum , quod Magister bene re- spondet, quia haec praepositio m notat diversas habitudines. Aliter enim dicitur Pater in Filio, aliter paternitas in Patre. Pater enim in Filio esse dicitur non sicut proprietas distinctiva, sed sicut persona consubstantialis ; paternitas in Patre, sicut proprie- tas distinctiva. Sic vuU dicere Magister, quod aliter :otandum. sunt sive dicunlur esse proprietates in essentia quam in pe?-sona. Nam in essentia di^untur esse propter identitatem, ita quod in omnino dicit iden- titatem ; in personis dicuntur esse , sicut verae pro- prietates in hypostasibus et determinationes in de- terminatis. In creaturis autem non est uiras modus sine alio, quia proprietas non omnino idem est cum eo cuius est proprietas: et ideo in creaturis non dicitur esse proprietas in aliquo, nisi in eo cui inhaeret; non sic in divinis^

Item quaeritur de alia responsione Magistri, quam facit ibi: Respondeo et hic tibi cum Hila- rio etc. Videlur enim falsum quod dicit, quod solutio- nem istius quaestionis Archangeli nesciunt. Cumenim sint comprehensores, constat quod omnia cogno- scunt, quae sunt de substantia gloriae: ergo cogno- scunt distinctionem personarum et essentiae unita- tem et modum: ergo vident, quare proprietates determinant hypostasim, non essentiam. Et iterum, si comprehensio erit ' de quibus est modo fides; et nos modo fide tenemus: ergo in patria cogno- scemus.

Respondeo: Dicendum, quod, sicut dicit Au- gustinus de Trinitate^: "Sicut fovea dicitur esse caeca, non quia ipsa non videat, sed quia quod habet non ostendit aliis" ; sic Angeli dicuntur igno- rare et Sancti propler hoc, quod non revelant taha, sed magis intelligibilia; et quia talia non habent simile in creatura, immo magis dissimile: ideo di- cuntur nobis incomprehensibilia. Et removet Hilarins triplicem cognitionem, quam habemus de rebus divinis: una est per Angelorum revelationem , aha per Prophetarum illuslrationem , tertia per Apo- stolorum praedicationem. Et dicit, Angelos non aw- dire, quia ipsi recipiunt revelationem a maioribus et nobis non exprimunt'. — Magister igitur bene re- spondet, ostendendo insufficientiam. Si enim quae- ratur, quare proprietas est in persona ut distinguens, in essentia non; respondetur, quod persona se habet ad aliam et refertur et distinguitur. Et si hoc respondeatur, adhuc manet quaestio, quare per- sona refertur; et respondetur, quod una est essentia, tres personae. Si tu quaeras huiusmodi onunno si- mile, non invenies; et ideo in fundaniento fldei oportet sistere.

Notandum super ista solutione Magistri , quam ponit hic: Nos autem ista aliter intelligenda fore dicimus, quod locutiones istae, quas proponit Au- gustinus^ scilicet "Pater non qo ,\, substantia, quo est Pater" et consimiles, duplices sunt, quia ablativus importat habitudinem in ratione formae sive causae formalis, quamvis in divinis non cadat vere habitudo causae quantum ad rem, tamen ((uantum ad rationem intelligendi. Potest igitur cau- salitas cadere sub negatione, ut sit negatio causa-^^e^ti litatis; et tunc locutio est vera, et in hoc sensu accipit Augustinus, et Magister exponit. Est enim sensus: non eo est Deus, ^o Pater; quia paterni- tate est Pater tanquam ratione dicendi vel intelli-. gendi; non sic autem paternitas est ratio dicendi, ipsum esse Deum, vel intelligendi ; et sic locutio vera est et nihil facit pro Porretano. Potest iterum esse causalitas neqationis ; et tunc est falsa , et est causa sensus: non eo est Deus quo Pater, id est quantum ad illud quod est Pater , non esl Deus; et in hoc sensu accipit Porretanus , et ita est falsus intellectus, et sic non accipit Augustinus.